Հիպոկամպ (իր անվանումը ստացել է ծովաձիու հետ նմանություն ունենալու պատճառով) կազմում է մարդկանց և այլ ողնաշարավոր կենդանիների ուղեղի մի մասը։ Մարդիկ և այլ կաթնասուններ ունեն երկու հիպոկամպ, ուղեղի ամեն կիսագնդում մեկ հատ։ Հիպոկամպը պատկանում է լիմբիական համակարգին և կարևոր դեր է խաղում կարճատև հիշողությունը երկարատևի վերածելու գործում։ Մասնակցում է նաև տարածական հիշողությունը և ակտիվացնում է տարածական կողմնորոշումը։ Հիպոկամպը տեղակայված է քունքային բլթում, քունքային բլթի կեղևի տակ։ Այն կազմված է երկու հիմնական մասից՝ սեփական մասից (այսպես կոչված Ամմոնի եղջյուր) և ատամնավոր կորիզից[1]։

Հիպոկամպ
Gray739-emphasizing-hippocampus.png
Հիպոկամպը տեղակայված է ուղեղի քունքային բլթում։ Կողմնայնորեն երևում է ճակատային բիլթը ձախից, ծոծրակային բիլթը աջից, իսկ գագաթային և քունքային բլթերի մեծ մասը հեռացվել է, որպեսզի երևա հիպոկամպը։
1511 The Limbic Lobe.jpg
Հիպոկամպը (վարդագույն) որպես լիմբիական համակարգի մաս։
Տեսակbrain region type?
Ենթադասգլխուղեղի հատված
Մասն էքունքային բիլթ
Անատոմիական
կառուցվածքի զարգացում
hippocampus development?
MeSHA08.186.211.180.405 և A08.186.211.200.885.287.500.345
Foundational Model of Anatomy275020
Terminologia Anatomica 98A14.1.09.321
Commons-logo.svg Hippocampus (anatomy) Վիքիպահեստում

Ալցհեյմերի հիվանդության և թուլամտության այլ ձևերի ժամանակ հիպոկամպը առաջին մասերից է ուղեղի, որ վնասվում է։ Վաղ ախտանիշներից են կարճատև և երկարատև հիշողության կորուստը, ապակողմնորոշումը։ Հիպոկամպը վնասվում է նաև հիպօքսիայի, էնցեֆալիտի, էպիլեպսիայի պատճառով։ Հիպոկամպի երկկողմանի վնասում ունեցող մարդկանց մոտ դիտվում է անտերոգրադ ամնեզիա (նոր տեղեկություն հիշելու անկարողություն)։

Մկների վրա հիպոկամպը ուսումնասիրվել է որպես տարածական կողմնորոշման համար պատասխանատու ուղեղի մաս։ Առնետների և մկների հիպոկամպի շատ նեյրոններ գործում են որպես տեղանքի բջիջներ։ Այդ բջիջները առաջացնում են գործողության պոտենցիալ այն ժամանակ, երբ կենդանիները անցնում են իրենց միջավայրի սպեցիֆիկ հատվածով։

ԱնատոմիաԽմբագրել

 
Կիսագնդի կտրվածք: Երևում է հիպոկամպը և նրա կառուցվածքը:
 
Մակակ կապիկի ուղեղ: Հիպոկամպը վերցված է օղակի մեջ:

Հիպոկամպը երևում է որպես գորշ նյութի կուտակում, որը բարձրանում է կողմնային փորոքների հատակից՝ ստորին կամ քունքային եղջյուրի մասից[2][3]։ Հիպոկամպը նաև երևում է որպես դեպի քունքային բլթի մեջ գնացող կեղևի ծալք[4] Հիպոկամպը ծածկված է պարահիպոկամպալ բլթով և այն տեսանելի է դառնում միայն նրան շրջապատող հյուսվածքի մի մասը հեռացնելուց հետո[4][5]։ Ուղեղի կեղևը կիսագնդերից անցնելով դեպի ներս բարակում է՝ վեց շերտից դառնալով երեք կամ չորս շերտ և առաջացնում է հիպոկամպը[6]։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Pearce, 2001
  2. Andersen P, Morris R, Amaral D, Bliss T, O'Keefe J (նոյեմբերի 2, 2006)։ «The Hippocampus Book»։ Oxford University Press 
  3. Alberts Daniel Albert (2012)։ Dorland's illustrated medical dictionary. (32nd ed.)։ Philadelphia, PA: Saunders/Elsevier։ էջ 860։ ISBN 978-1-4160-6257-8 
  4. 4,0 4,1 Purves D (2011)։ Neuroscience (5th ed.)։ Sunderland, Mass.: Sinauer։ էջեր 730–735։ ISBN 978-0-87893-695-3 
  5. Amaral and Lavenex, 2006
  6. Purves Dale (2011)։ Neuroscience (5. ed.)։ Sunderland, Mass.: Sinauer։ էջ 590։ ISBN 978-087893-695-3