Հերոսուհի մայր (կոչում)

«Հերոսուհի մայր» (ռուս.՝ Звание «Мать-героиня»), բարձրագույն կոչում , որը շնորհվում է բազմազավակ մայրերին և ԽՍՀՄ նույնանուն շքանշանի անվանումն է: Կոչումը և շքանշանը սահմանվել են ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի 1944 թվականի հուլիսի 8-ի հրամանագրով: «Հերոսուհի մայր կոչման կանոնակարգի» համաձայն այն շնորհվում է համանուն շքանշանի հետ միասին այն մայրերին, որոնք ծնել և դաստիարակել են 10 և ավելի երեխաներ, եթե վերջին երեխան դարձել է մինչև մեկ տարեկան և այդ մոր մնացած երեխաները կենդանի են:

Հերոսուհի մայր (կոչում)
MotherHeroine.jpg
Երկիր Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն ԽՍՀՄ
Տիպ բարձրագույն կոչում
Կարգավիճակ
Վիճակագրություն
Հիմնադրման ամսաթիվ

«Հերոսուհի մայր» շքանշանի հետ միաժամանակ գոյություն ունեն նաև «Մայրության մեդալ» և «Մայրական փառք» շքանշանը:

Շքանշանի նկարագիրԽմբագրել

 
ԽՍՀՄ նամականիշ, 1945

«Հերոսուհի մայր» շքանշանը իրենից ներկայացնում է ոսկյա գոգավոր հնգաթև աստղ արծաթե ճառագայթների ֆոնի վրա, որը տարածվում է հնգաթև աստղի տեսքով, որի ծայրերը զետեղված են ոսկե աստղի եզրերի միջև:

Շքանշանի չափը արծաթե աստղի հակադիր ծայրերի միջև կազմում է 28 մմ: Շքանշանի բարձրությունը շերտաձողիկի հետ միասին կազմում է 46 մմ: 1975 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դրությամբ ոսկու պարունակությունը շքանշանում կազմում է 4,5±0,4402 գ, արծաթինը՝ 11,525±0,974 գ: Ոսկու հարգը կազմում է 950: Շքանշանի ընդհանուր քաշը կազմում է 17,5573±1,75 գ:

Շքանշանը օղակի միջոցով միացած է կարմիր գույնի էմալապատ թիթեղիկի հետ: Թիթեղիկի վրա դրոշմված է «Հերոսուհի մայր»: Թիթեղիկի եզրերը և դրոշմվածքը ոսկեջրած են: Թիթեղիկի հակառակ կողմում կա գնդասեղ շքանշանը հագուստին ամրացնելու համար:

«Հերոսուհի մայր» կոչման կանոնակարգԽմբագրել

«Հերոսուհի մայր» կոչումը համարվում է այս կարգի ամենաբարձր պարգևը, որը շնորհվում է տաս և ավելի երեխա ծնած և դաստիարակած մայրերին:
«Հերոսուհի մայր» կոչումը շնորհվում է այն դեպքում, երբ վերջին երեխան դարձել է մեկ տարեկան և այդ մոր մնացած երեխաները կենդանի են:
«Հերոսուհի մայր» կոչումը շնորհելիս հաշվի են առնվում նաև այն երեխաները, որոնք

  • որդեգրվել են մոր կողմից օրենքով սահմանված կարգով,
  • ԽՍՀՄ-ը պաշտպանելիս, կամ զինվորական ծառայության ընթացքում, կամ մարդկային կյանքը փրկելիս ԽՍՀՄ քաղաքացու պարտականությունները կատարելիս, սոցիալիստական սեփականության և սոցիալիստական օրինակարգը պաշտպանելիս զոհված և անհայտ կորած անձիք, ինչպես նաև վերոհիշյալ հանգամանքներում կոնտուզիա, աշխատանքային խեղում կամ մասնագիտական հիվանդություն ստանալու հետևանքով մահացածները:

«Հերոսուհի մայր» կոչում ստացած մայրերին շնորհվում է նաև «Հերոսուհի մայր» շքանշան և ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի Նախագահության պատվոգիր: «Հերոսուհի մայր» շքանշանը ամրացվում է կրծքի ձախ մասում, եթե պարգևատրվողը ունի այլ մեդալներ և շքանշաններ, ապա դրանց վերևի մասում:

Շքանշանի պատմությունԽմբագրել

«Հերոսուհի մայր» կոչումը համարվում է Խորհրդային Միության ամենաբարձր կարգի պարգևը, որը սահմանվում է երեխաների ծննդյան և դաստիարակության գործում կանանց վաստակի գնահատման համար: Հայրենական պատմության մեջ առաջին անգամ ներդրվեց հատուկ պարգև կանանց համար «Հերոսուհի մայր» շքանշան:

Հատկանշական է, որ այս շքանշանը սահմանվեց Հայրենական Մեծ պատերազմի տարիներին, որը միլոնավոր մարդկանց կյանք խլեց: Ռազմաճակատում զոհվածների մեծ մասը երիտասարդ և միջին տարիքի տղամարդիկ էին: Երկրի բնակչությունը զգալիորեն նվազեց: «Հերոսուհի մայր» կոչման և նույնանուն շքանշանի հիմնումը հատուկ ընդգծեցին, թե այդ պահին երկիրը որքան խիստ էր զգում երիտասարդության և կոմունիզմ կառուցող նոր սերնդի կարիքը: Շքանշանի նախագծի հեղինակն էր նկարիչ Ի. Ա. Գանֆը:

«Հերոսուհի մայր» պատվավոր կոչման առաջին շնորհումը իրականացվել է ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի Նախագահության 1944 թվական հոկտեմբերի 27-ի հրամանագրով: Այս հրամանագրով «Հերոսուհի մայր» կոչման արժանացած տասնչորս կանանցից № 1 «Հերոսուհի մայր» շքանշանը և ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի Նախագահության պատվոգիրը շնորհվեց Մոսկվայի մարզի Մամոնտովկա ավանի բնակչուհի Ալեքսախինա Աննա Սավելևնային, ով դաստիարակել էր 12 երեխա: Պարգևը նրան շնորհվել է 1944 թվական նոյեմբերի 1-ին Կրեմլում:

ԽՍՀՄ պատմության մեջ «Հերոսուհի մայր» կոչման վերջին շնորհումը կատարվել է ԽՍՀՄ Նախագահի 1991 թվականի նոյեմբերի 14-ի հրամանագրի համաձայն:

1995 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ «Հերոսուհի մայր» շքանշանով են պարգևատրվել մոտավորապես 431 հազար կին:

ԳրականությունԽմբագրել

  • Колесников Г. А., Рожков А. М. Ордена и медали СССР. - Мн.: Народная асвета, 1986. - С. 53-54.
  • Малинкин А. Н. Символика орденов СССР. Исследование по социологии награды. - М.: Фонд «Новое тысячелетие», 2005. - 136 с. - ISBN 5-86947-958-7.
  • Потрашков С. В. Награды СССР, России и Украины. - Белгород: Клуб семейного досуга, 2011. - С. 128-130. - ISBN 978-5-9910-1393-2.
  • Потрашков С. В., Лившиц И. И. Награды Второй мировой войны. - М.: Эксмо, 2008. - С. 186-187. - ISBN 978-5-699-29296-7.
  • Смыслов О. С. Награды Великой Победы. - М.: Вече, 2010. - С. 237-238. - (История наград). - ISBN 978-5-9533-4637-5.
  • Царёва Т. Б. Все награды Второй мировой войны. Ордена, медали и нагрудные знаки. - Ростов н/Д: Владис, 2010. - С. 68-69. - (Историческая библиотека). - ISBN 978-5-9567-0859-0.

Արտաքին հղումներԽմբագրել