Հալմահերա (ուստար. Ջայլոլո[1], Ջիլոլո,[2][3], Հալմահերա [2][3], Հալմահեյրա[4]) (ինդոն.՝ Pulau Halmahera), կղզի Մալայան արշիպելագում, Մոլուքյան կղզիներից ամենամեծը, պատկանում է Ինդոնեզիային:

Հալմահերա
Halmahera Island, North Maluku, Indonesia 4.jpg
Տեսակկղզի
ԵրկիրFlag of Indonesia.svg Ինդոնեզիա
ՎարչատարածքNorth Maluku?
Երկարություն366 կիլոմետր
Լայնություն159 կիլոմետր
Ամենաբարձր կետMount Gamkonora?
ԲԾՄ1635 մետր
Մակերես17 780 կմ²
Մասն էՄոլուքյան կղզիներ
Աշխարհագրական տեղադրությունՄոլուքյան կղզիներ
Ջրլիցի ափինՄոլուքյան ծով և Halmahera Sea?
Halmahera.gif

ՍտուգաբանությունԽմբագրել

Կղզու անունը ծագել է մալայերեն լեզուներից, թարգմանության մեջ նշանակում է մեծ երկիր: Կղզու անվանումը տվել են մերձակա կղզիների բնակիչները, որոնք փոքր են տվյալ կղզու համեմատ[5][6]:

ԱշխարհագրությունԽմբագրել

 
Հալմահերայի տեղագրություն

Տարածքը 17,780 կմ² է: Պատկանում է հյուսիսային Մոլլուքյան կղզիներին[7]:Վարչականորեն նշանակված է Հյուսիսային Մոլլուքա նահանգում: Կղզու ռելիեֆը լեռնային է (բարձրությունը՝ մինչև 1560 մ - ակտիվ հրաբուխ Գամկոնորա): Կղզին գտնվում է նաև հյուսիսում գտնվող ակտիվ հրաբուխներ Դուկոնոն և կղզու հյուսիսարևմտյան մասում գտնվող Իբուն:

Կլիման Հասարակածային է: Ողջ տարվա ընթացքում ափի ջերմաստիճանը 25-28 °C է, տեղումները տարեկան 2000-3000 մմ են: Մշտադալար անտառներ:

ՊատմությունԽմբագրել

Նոսրաբնակ Հալմահերայի բարեկեցությունը երկար ժամանակ կախված էր Թեռնատե կղզիներից և արևմուտքում գտնվող Թիդորե կղզիներից: Այս կղզիներում ազդեցիկ թագավորություններ գոյություն ունեին մինչև հոլանդական Օստ-հնդկական ըկերության գալուստը, որը գաղութացրեց ամբողջ արշիպելագը:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Ճապոնիայի ռազմական բազան գտնվում էր Հալմահերի վրա:

1999- 2000 -ական թվականներին Հալմահերում բռնի բախումներ տեղի ունեցան քրիստոնյաների և մահմեդականների միջև: Հազարավոր մարդիկ մահացել են կրոնական բախման արդյունքում:

ԲնակչությունԽմբագրել

 
Հալմահերայի բնակիչ

Բնակչությունը (1995 թվականին) 162 728 բնակիչ: Բնակչությունը մոտավորապես հավասարապես բաժանված է մուսուլմանների և քրիստոնյաների (ըստ այլ աղբյուրների՝ մուսուլմաններ 80% -ը և քրիստոնյաներ 20% -ը):

Բնիկ ժողովուրդը խոսում է պապուասյան (Հյուսիսային Հալմահերի լեզուներ) և ավստոնեզիական լեզուներով (Հարավաֆիկյան լեզուներ)

ՏնտեսությունԽմբագրել

Արևադարձային գյուղատնտեսություն, կոկոսյան արմավենու տնկադաշտ: Ոսկու, նիկելի և կոբալտի արդյունահանում:

ԳրականությունԽմբագրել

  • Джайло́ло (Хальмахера) // Демосфен — Докембрий. — М. : Советская энциклопедия, 1952. — С. 200. — (Большая советская энциклопедия : [в 51 т.] / гл. ред. Б. А. Введенский ; 1949—1958, т. 14):

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Данное название на географических картах в современный период относят к проливу Джайлоло
  2. 2,0 2,1 «Гальмагера»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
  3. 3,0 3,1 Հալմահերա — հոդված Սովետական մեծ հանրագիտարանից.
  4. Малая советская энциклопедия / Н.Л.Мещеряков. — М.: Советская энциклопедия, 1929. — Т. 3. — С. 444. — 928 с.
  5. Е. М. Поспелов Географические названия мира: Топонимический словарь / Р. А. Агеева. — М.: Русские словари, 1998. — С. 450. — 445 с. — 3000 экз. — ISBN 5-89216-029-7
  6. Никонов В. А. Краткий топонимический словарь. — М., 1966. — С. 450.
  7. Литвин В. М., Лымарев В. И. Острова. — Изд. 1-е. — М.: Мысль, 2010. — С. 288. — 200 с. — ISBN ISBN 5-244-00977-X