Զանգվածային սպանություններ Դարֆուրում (2020)

Զանգվածային սպանություններ Դարֆուրում, 2020 թվականի հուլիսի կեսերին Սուդանի արևմուտքում տեղի ունեցած հարձակումների շարքը։ Սուդանի ղեկավարությունը և Միավորված ազգերի կազմակերպության և Աֆրիկյան միության համատեղ առաքելությունը Դարֆուրում (ՅՈՒՆԱՄԻԴ) զանգվածային սպանությունները կապում են հողային հակամարտությունների հետ՝ գյուղական տնտեսությամբ զբաղվելու իրավունքների պատճառով, որոնք առաջացել են ոչ արաբական ցեղային ֆերմերների՝ մասալիտների և արաբ բեդուինների ցեղերի միջև[1], որոնց կառավարությունը պատասխանատու է համարում հարձակումների համար[2]։

Զանգվածային սպանություններ Դարֆուրում
Տեսակիրադարձություն
Երկիր Սուդան
ՏեղադրանքDarfur?
Տարեթիվհուլիս 2020

Նախապատմություն խմբագրել

2003 թվականից Սուդանի Արևմուտքում Դարֆուրում քաղաքացիական պատերազմ է ընթանում։ Ռազմական գործողությունների ընթացքում տարբեր էթնիկ խմբեր արտաքսվել են իրենց հողից։ Այլ տարածաշրջաններից մարդիկ տեղափոխվել են և գրավել լքված հողը, բայց 2010-ականներին հողատերերը վերադարձել են հայրենիք և սկսել վիճարկել սեփականության իրավունքը։

Ըստ «Ռադիո Դաբանգի» հաղորդումների՝ ենթադրաբար անկախ ռադիոկայանն ու նորությունների աղբյուրը[3]․ «1970 թվականի չգրանցված հողերի մասին օրենքը կառավարությանը թույլ տվեց ուժ կիրառել հողի պաշտպանության համար և խրախուսել փոքրամասնության կողմից հողի ձեռք բերումը հարուստ ներդրողների (տեղական կամ օտարերկրյա) կողմից, ինչը հանգեցրեց գյուղատնտեսների օտարմանը իրենց ավանդական հայրենիքից և որևէ ֆորմալ լեգիտիմության կամ իրավական կարգավիճակի մերժմանը սեփականության ավանդական իրավունքի նկատմամբ»[4]։

Տարածաշրջանում գյուղատնտեսությունը հիմնականում դադարել է հակամարտության ժամանակ, և 2020 թվականի սկզբին Սուդանի կառավարությունը միջամտել է, որպեսզի հողը վերադարձնի սկզբնական տերերին[4][5][6][7]։

Հարձակույ խմբագրել

Հուլիսի 12․ Կուտում, Հյուսիսային Դարֆուր խմբագրել

2020 թվականի հուլիսի 12-ին առնվազն 9 մարդ է զոհվել, 20-ը՝ վիրավորվել ցուցարարների վրա զինված հարձակման հետևանքով, որը տեղի է ունեցել անհայտ զինյալների կողմից մոտոցիկլետների, ուղտերի և ձիերի վրա՝ Ֆատա-Բորնոյի շրջանում, Հյուսիսային Դարֆուրի Կուտում քաղաքի մոտ։ Ի պատասխան՝ կառավարությունը որոշել է արտակարգ դրություն սահմանել նահանգի ամբողջ տարածքում։ Ականատեսները նաև հայտարարել են, որ գրոհայինները թեթև ու ծանր զենք են օգտագործել և թալանել են քաղաքային շուկան ոստիկանական ուժերի դուրսբերումից հետո[8]։

Հուլիսի 24․ Աբուդոս, Հարավային Դարֆուր խմբագրել

2020 թվականի հուլիսի 24-ին գրոհայինները ներխուժել են Հարավային Դարֆուրի Աբուդոս գյուղ, տեղի ցեղերի առաջնորդների խոսքով[5][9]։ Հարձակման հետևանքով զոհվել է առնվազն 20 մարդ, ևս 22-ը վիրավորվել են[6]։ Զոհերի թվում երեխաներ են եղել, ըստ վարչապետ Աբդալլահ Համդուկի։ Նա բռնությունը կապել է այն բանի հետ, որ ֆերմերները վերադառնում են իրենց դաշտեր և խոստացել զորքեր ուղարկել Դարֆուր, որպեսզի «պաշտպանեն քաղաքացիներին և գյուղատնտեսական սեզոնը»[10]։ Այդ զորքերը կբաժանվեն Դարֆուրի ողջ տարածաշրջանով և բաղկացած կլինեն ինչպես ոստիկանությունից, այնպես էլ ռազմական ստորաբաժանումներից[10]։

Հուլիսի 25-26․ Մաստերի, Արևմտյան Դարֆուր խմբագրել

2020 թվականի հուլիսի 25-ին և 26-ին Արևմտյան Դարֆուրում տեղի է ունեցել ևս մեկ սպանդ՝ մոտ 500 ապստամբների մասնակցությամբ, որոնք հարձակվել են մասալիտների համայնքի Բեյդայի մոտ գտնվող մաստերի գյուղի վրա, ինչի հետևանքով զոհվել է ավելի քան 60 մարդ[5]։ Մաստերին Չադի հետ սահմանին գտնվող գյուղ է[11]։ ՄԱԿ-ի ներկայացուցիչը հայտարարել է, որ ևս 60 մարդ վիրավորվել է հարձակման հետևանքով, և որ հարձակվողները ևս թալանել ու այրել են գյուղերը[12]։ ՄԱԿ-ի հայտարարության մեջ ասվում է, որ դա «անվտանգության խախտման վերջին միջադեպերից մեկն է, որոնց մասին հաղորդվել էր անցյալ շաբաթ», և որ տարածաշրջանի մյուս համայնքները ոչնչացվել են[5]։ Հաղորդվում է նաև 2020 թվականի հուլիսի 19-ից Արևմտյան Դարֆուրում առնվազն յոթ մահացու հարձակումների մասին[11]։ ՄԱԿ-ը ենթադրություն է հայտնել, որ հակամարտությունը կապված է հողի սեփականության շուրջ վեճերի հետ. Դարֆուրից տեղի բնակիչների հեռանալուց հետո 2000-ական թվականների սկզբին անձանց մյուս խմբերը զավթել են լքված հողերը։ Վերջին տարիներին տեղի բնակիչները փորձել են վերադառնալ իրենց երկիր։ Ոչ մի խմբավորում պատասխանատվություն չի ստանձնել հարձակումների համար[7]։

Ծանոթագրություններ խմբագրել

  1. «Sudan deploys security forces after 120 dead, injured in attack in Darfur»։ Middle East Monitor (անգլերեն)։ 2020-07-28։ Վերցված է 2020-07-28 
  2. (ֆրանսերեն) Soudan : le gouvernement envoie l'armée au Darfour en proie à une flambée de violences, France TV info, https://mobile.francetvinfo.fr/monde/afrique/politique-africaine/soudan-le-gouvernement-envoie-l-armee-au-darfour-en-proie-a-une-flambee-de-violences_4060173.html, «Khartoum veut stopper les milices arabes proches de l'ancien président Omar el-Béchir qui terrorisent les populations dans l'ouest du pays [Cartum wants to stop the arab militias aligned with the old president Omar el Bechir who are terrorizing the West of the country.» 
  3. «About us | Radio Dabanga»։ www.dabangasudan.org (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-07-29 
  4. 4,0 4,1 «Unamid conference addresses land ownership in Darfur»։ Radio Dabanga։ Վերցված է 2020-07-28 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Sudan sending troops to Darfur after 60 killed(անգլ.) : journal. — 2020.
  6. 6,0 6,1 «Gunmen kill at least 22 villagers in South Darfur, locals say»։ 2020-07-25 – via Reuters 
  7. 7,0 7,1 «Sudan to send more troops to Darfur after attacks»։ BBC News։ 2020-07-27։ Վերցված է 2020-07-27 
  8. UN condemns deadly violence in Sudan’s North Darfur
  9. «Attackers kill at least 20 in Sudan's Darfur, says tribal chief»։ Al Jazeera English։ 2020-07-25 
  10. 10,0 10,1 «Sudan to deploy troops to Darfur after killings: PM Hamdok»։ www.aljazeera.com։ Վերցված է 2020-07-27 
  11. 11,0 11,1 «Dozens killed in renewed violence in Sudan's Darfur: UN»։ www.aljazeera.com։ Վերցված է 2020-07-27 
  12. Deutsche Welle (www.dw.com)։ «More than 60 killed in fresh attacks in Sudan's Darfur region | DW | 27.07.2020»։ DW.COM