«Բաթ Շևա» (եբր.՝ בת-שבע‎՝ Վիրսավիա), իսրայելական պարային համույթ, որը հիմնադրվել է Թել Ավիվում, 1964 թվականին, բարոնուհի Վիրսավիա դե Ռոտշիլդի ջանքերի շնորհիվ: Համույթի առաջին գեղարվեստական ղեկավարը եղել է ամերիկացի պարուսույց Մարթա Գրեմը: 1975 թվականից համույթը ֆինանսավորվում է Իսրայելի մշակույթի նախարարության կողմից և անկախ է մասնավոր ներդրումներից: Համաշխարհային ճանաչում ունեցող երկրի առաջատար թատրոններից մեկը Իսրայելում և արտասահմանում տարեկան ունենում է շուրջ 250 ելույթներ: 1990 թվականից համույթի գեղարվեստական ղեկավարն է պարուսույց Օհադ Նախարին:

Picto infobox masks.png
Բաթ Շևա
Batsheva Dance Company by David Shankbone.jpg
Տեսակdance troupe?
ԵրկիրFlag of Israel.svg Իսրայել
Գտնվելու վայրըԹել Ավիվ
Հիմնադրման ամսաթիվ1979
Կայքbatsheva.co.il/en/ և batsheva.co.il/site/
Batsheva Dance Company Վիքիպահեստում

ՊատմությունԽմբագրել

Բարոնուհի Վիրսավիա (Բաթ Շևա) դե Ռոտշիլդը (1914-1999), պատերազմի ավարտից հետո Փարիզից տեղափոխվեց Նյու Յորք և սովորեց Մարթա Գրեմի պարային դպրոցում և 1962 թվականին Իսրայել տեղափոխվելուց հետո որոշեց ստեղծել մշտական պրոֆեսիոնալ պարային համույթ, որը կունենա իր սեփական խաղացանկը, բյուջեն և տարածքը: Որպես գեղարվեստական խորհրդատու նա հրավիրեց Մարթա Գրեմին: Համույթի կազմում ընդգրկվեցին նրա նյույորքյան խմբի անդամներ Ռոբերտ Կոանը և Լինդա Հոդեսը, իսրայելցի պարողներ Մոշե Էֆրաթին, Էհուդ Բեն Դավիդը, Ռահամիմ Ռոն, Ռինա Գլյուկը, Ռինա Շենֆելդը և ուրիշներ[1]:

 
Թատրոնի հանդիսատեսը

Հիմնադրի անունով «Բաթ Շևա» կոչվող համույթն իր առաջին ելույթը ունեցավ 1964 թվականի դեկտեմբերին: Այդ ժամանակ նրա խաղացանկում ընդգրկված էին ժամանակակից արևմտյան բալետի պարուսույցներ Գլենա Թետլի, Ջերոմ Ռոբբինսի և Մարթա Գրեմի ստեղծագործությունները («Հանձնարարությամբ լաբիրինթոսում», «Փակ այգի», «Սրտի քարանձավը», «Հրեշտակների խրախճանքը» և այլ բեմադրություններ[2])[1]:

Մի քանի տարի անց բարոնուհի Ռոտշիլդը որոշեց համույթի բեմադրիչ և մենակատար նշանակել բալետի արտիստուհի Ժանետ Օրդմանին, որը Իսրայել էր եկել 1965 թվականին և բարոնուհու հետ համատեղ կազմակերպել պարի դպրոց: Քանի որ Օրդմանը ժամանակակից պարերի ուսուցման աշխատանքային փորձ չուներ, «Բաթ Շևա» համույթի կոլեկտիվը հրաժարվեց ընդունել այդ նշանակումը: Արդյունքում, բարոնուհու հովանավորությամբ և Օրդմանի ղեկավարությամբ 1968 թվականին ստեղծվեց «Բատ-Դոր» պարային խումբը, որը գոյատևեց մինչև 2006 թվականը: Երկու կոլեկտիվներն էլ զուգահեռ գործում էին, քննադատներից ստանալով դրական արձագանքների իրենց բաժինը, մասնավորապես ամերիկյան քննադատները հատկապես տպավորված էին Մարթա Գրեմի խաղացանկով, «Բաթ Շևայի» արտիստների կատարմամբ[1]:

Համույթի տասնամյակի կապակցությամբ Գրեմն ըստ աստվածաշնչյան պատումների ներկայացրեց Հակոբի երազի մասին իր «Երազ» բեմականացումը, Կորդեհայ Սետերի երաժշտությամբ: Այս բեմականացման մեջ իրենց վերջին ելույթը ունեցան համույթի առաջին կազմի անդամներից Ռոն, Բեն-Դավիդը և Յաիր Վարդին[1]:

1975 թվականին բարոնուհի դե Ռոտշիլդը առաջարկեց միավորել «Բաթ Շևա» և «Բատ-Դոր» համույթները, սակայն «Բաթ Շևայի» արտիստները չհամաձայնվեցին: Հիմնադրից բաժանումը շատ սրտառուչ և բարեկամական ստացվեց, բարոնուհին համույթին տրամադրեց հեղինակային իրավունքը, արտահագուստը և լուսավորության սարքավորումները խորհրդանշական գումարով, իսկ «Բաթ Շևայի» հետագա ֆինանսավորումը իր վրա վերցրեց Իսրայելի մշակույթի նախարարությունը[1]:

Մարթա Գրեմից հետո «Բաթ Շևայի» գեղարվեստական ղեկավար դարձան ամերիկացի բեմադրիչներ Պոլ Սանասարդոն և Ջեյն Դադլին և կանադացի Բրայան Մակդոնալդը: Խաղացանկում սկսեցին գերիշխել վերացական ձևերը, հաճախ օգտագործվում են բեմական էֆեկտներ[2]: Հետագա տարիներն անցան համույթի սեփական դիմագծի որոնման և հաստատման նշանաբանի ներքո, գեղարվեստական ղեկավարները փոխվում էին երկու տարին մեկ, իսկ խաղացանկը հիմնականում կազմված էր զվարճալի, թեթև ժանրային բեմադրություններից: Իրավիճակը բարելավվեց, երբ համույթի գեղարվեստական ղեկավար դարձան առաջատար պարողներ Դավիդ Դվիրը և Շելի Շիրը: Նրանց ղեկավարման տարիներին համույթը սկսեց ներկայացնել երիտասարդ բեմադրիչներ Մարկ Մորիսի և Դենիել Էզրալոուի ստեղծագործությունները[1]:

1990 թվականին «Բաթ Շևայի» գեղարվեստական ղեկավար դարձավ Օհադ Նահարին, որը ժամանակին եղել էր պարող, իսկ հետագայում Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում հանրաճանաչ դարձավ, որպես խորեոգրաֆ: Նահարինի ղեկավարման ժամանակ խաղացանկում սկսեցին գերակշռել ավանգարդիստական ներկայացումները, ինչպես նաև պարային խմբի այնպիսի ներկայացումներ ինչպիսիք են «Հեղեղը», «Անաֆազան» և «Պատը», որոնք բեմադրվել են ռոք երաժշտության նվագակցությամբ և ժողովրդականություն էին վայելում երիտասարդության շրջանում[1]: Նահարինի ղեկավարությամբ «Բաթ Շևան» ներկայացրեց Իրժի Կիլիանի, Վիմա Վանդեկեյբուսի, Անժելեն Պրելժոկաժի և Ուիլյամ Ֆորսայթի կողմից հատուկ համույթի համար ստեղծված բեմադրությունները, բայց ժամանակի ընթացքում խաղացանկում սկսեցին գերակշռել նրա սեփական ստեղծագործությունները[2]: 2005 թվականին Նահարին արժանացավ Իսրայելի մրցանակի պարարվեստի բնագավառում ստեղծագործական հաջողությունների համար[3]:

21-րդ դարի երկրորդ տասնամյակում «Բաթ Շևան» շարունակում է լինել իսրայելական ամենահայտնի թատերական կոլեկտիվներից մեկը, որը տարեկան ունի շուրջ 250 ներկայացում Իսրայելում և արտասահմանում[4]: Իսրայելում նրա հիմնական բեմահարթակ է համարվում Սյուզան Դալալ կենտրոնը Թել Ավիվում[5]:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Хореография՝ հոդվածը Հրեական էլեկտրոնային հանրագիտարանում
  2. 2,0 2,1 2,2 Debra Craine, Judith Mackrell. Batsheva Dance Company // The Oxford Dictionary of Dance. — 2nd ed. — Oxford University Press, 2010. — P. 49. — ISBN 978-0-19-956344-9
  3. Օհադ Նախարին(եբրայերեն) «Իսրայելի մրցանակ» կայքում
  4. «"Бат-Шева": впервые в Беларуси!»։ Посольство Израиля в Беларуси։ 11-10-2013։ Վերցված է 2017-06-30 
  5. Judith Brin Ingber. Seeing Israeli and Jewish Dance. — Detroit, MI: Wayne State University Press, 2011. — P. 392. — (Raphael Patai Series in Jewish Folklore and Anthropology). — ISBN 978-0-8143-3330-3

Արտաքին հղումներԽմբագրել