Բացել գլխավոր ցանկը

Արծկե, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում: Կենտրոնը Արծկե բերդաքաղաքն էր:

Գավառակ
Արծկե
Վարչական տարածքԱրևմտյան Հայաստան
ՎիլայեթՎանի վիլայեթ
ԳավառՎանի գավառ
Այլ անվանումներԱդիլջևազ, Ադլջևազ, Ադլջուզա, Ալճավազ, Ալջավազ, Ատիլճևազ, Ատլճավազ, Արծկեո գավառ, Արձկե, Արջավազ, Էլջեվաս
Ազգային կազմհայեր
Տեղաբնականունարծկեցի
Ժամային գոտիUTC+3

Համապատասխանում էր Մեծ Հայքի Տուրուբերան աշխարհի Խորխոռունյաց գավառի մի մասին: Թուրքերը գավառն անվանում էին Ալջավազ, Ադլջևազ:

ԱշխարհագրությունԽմբագրել

Արծկեն ուներ լեռնային, բլրածածկ տարածք: Ունի բարեբեր հողեր: Արծկեն ծածկված էր պտղատու այգիներով: Առատ էին ընկուզենիներն ու ծիրանիները:

Գավառակի դարավանդի վրա գտնվում է Սիփան լեռը, որը դարավանդները հասնում են մինչև Մանազկերտի և Բուլանըխի սահմանները: Լեռը հանդիսանում է գավառակը սնող հորդաբուխ ջրերի շտեմարան:

ԿլիմաԽմբագրել

Ունի բարեխառն կլիմա:

ԲնակչությունԽմբագրել

XIX դարի երկրորդ կեսին ուներ 30000 բանկիչ, որից՝ 25000-ը՝ հայեր:

ՊատմությունԽմբագրել

1895-1896 թվականների ջարդերի Արծկե քաղաքի և գավառակի բնակչությունը մեծ զոհեր տվեցին: Հայ բնակչության մեծ մասը զոհվեց 1915 թվականի մեծ եղեռնի ժամանակ: Փրկվածները գաղթեցին Արևելյան Հայաստան:

ՏնտեսությունԽմբագրել

Բնակչության հիմնական զբաղմունքը դաշտավարություն, այգեգործություն և ոչխարաբուծությունն էր: Գավառը հռչակված էր իր ցորենով:

Պատմամշակութային կառույցներԽմբագրել

Արծկեն ուներ 30 եկեղեցի, 3 վանք: Հայտնի կառույցներից էին Արծկե բերդաքաղաքից հյուսիս՝ Սիփան նեռան լանջին գտնվող Երաշխավոր կամ Սքանչելագործ հռչակավոր վանքը, որի ավերակները պահպանվել են մինչև այժմ: Նշանավոր էր Արծկե անառիկ բերդը:

ԿրթությունԽմբագրել

XIX դարի երկրորդ կեսից գործում էին 10-ից ավելի ցածր կարգի կրթարաններ:

Վարչական բաժանումԽմբագրել

XIX դարի երկրորդ կեսին ուներ 140 գյուղ: Գավառի նշանավոր գյուղերից էին Աղբյուր, Անուշ, Առնջկույս, Արջրա (Առջիա), Բարկուտ, Գարաքեշիշ, Գոզոխ (Գյազուխ), Դաշկուն (Տաշխուն), Էգեձոր, Խոռանց, Կժինորշեն, Կոճեր, Հառին (Առին), Հուռու, Մանիս, Մուրխուս, Նորշնչըղ, Պեշնագոմեր, Վիճակացռուկ, Սիփան Վարի, Սիփան Վերի գյուղերը[1]:

ԱղբյուրներԽմբագրել

  • «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 1, էջ 449