Բացել գլխավոր ցանկը
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Ալբերտա (այլ կիրառումներ)

Ալբերտա (անգլ.՝ Alberta [ælˈbɜrtə]), Կանադայի 10 նահանգներից մեկը։ Մայրաքաղաքը՝ Էդմոնտոն քաղաքն է[3], խոշորագույն քաղաքը՝ Կալգարի: Բնակչությունը՝ 4 067 175 մարդ (2016)[1]: Մակերեսը՝ 661 848 կմ²:

Picto infobox map.png
Ալբերտա
Alberta
flag of Alberta? Զինանշան
Flag of Alberta.svg
Coat of arms of Alberta.svg
Peyto Lake-Banff NP-Canada.jpg
ԵրկիրԿանադա Կանադա
ԿարգավիճակԿանադայի նահանգ և administrative territorial entity of Canada?
Մտնում էԿանադա
ՎարչկենտրոնԷդմոնտոն
Ամենաբարձր կետMount Columbia?
Օրենսդրական մարմինLegislature of Alberta?
Պաշտոնական լեզուներանգլերեն
Բնակչություն4 067 175 մարդ (2016)[1]
Խտություն5,85
Տարածք661 848
Բարձրություն ծովի մ-ից՝
 - Բարձրագույն կետ
 - Ցածրագույն կետ

 Կոլումբիա,[2] 3747 մ
 Վուդ Բուֆալո ազգային պարկ, 152 մ
Alberta, Canada.svg
Հիմնադրված էսեպտեմբերի 1, 1905 թ.
Սահմանակցում էՄոնտանա, Սասկաչևան, Բրիտանական Կոլումբիա և Հյուսիսարևմտյան տարածքներ
Ժամային գոտիԼեռնային ժամային գոտի
ՀապավումAlta. և Alb.
ՓոխարինեցDistrict of Alberta?, District of Athabasca?, District of Saskatchewan? և District of Assiniboia?
ISO 3166-2 կոդCA-AB
Փոստային ինդեքսներAB
Անվանված էԼուիզա Բրիտանացի Արգայլի դքսուհի
Կոորդինատներ: 55° հս․ լ. 115° ամ. ե. / 55° հս․. լ. 115° ավ. ե. / 55; 115
alberta.ca/index.aspx

Բովանդակություն

ՊատմությունԽմբագրել

Ալբերտան գտնվում է Կանադայի արևմտյան հատվածում, արևմուտքում սահմանակցում է Բրիտանական Կոլումբիա նահանգի, արևելքում՝ Սասկաչևանի, հյուսիսում՝ Հյուսիս-Արևմտյան տարածքների և հարավում՝ Մոնտանա նահանգի հետ։

Ալբերտայի մայրաքաղաք Էդմոնտոնը գտնվում է նահանգի կենտրոնից դեպի հարավ։ Մայրաքաղաքից 300 կմ հեռավորության վրա գտնվում է Կալգարի քաղաքը, որը համարվում է նահանգի ամենախոշոր քաղաքը։ Էդմոնտոնը համարվում է Կանադայի նավթային ավազների և այլ հյուսիսային ռեսուրսների յուրացման կենտրոն։ Վերջին տվյալների համաձայն, այդ երկու քաղաքային շրջանների բնակչությունը գերազանցել է 1 միլիոնը[4]:

Ալբերտան իր անվանումը ստացել է Վիկտորիա թագուհու և արքայազն Ալբերտի երկրորդ դստեր՝ արքայադուստր Լուիզա Կարոլինա Ալբերտայի պատվին (1848-1939)։ Լուիզան Կանադայի 1878-1883 թվականներին ղեկավարող գեներալ-նահանգապետ մարկիզ Լորնի կինն էր։ Լուիզ լիճը, Կարոլին գյուղը և Ալբերտայի լեռը նույնպես իրենց անունը ստացել են Լուիզա արքայադստեր պատվին։ 2014 թվականի սեպտեմբերի 15-ից նահանգի վարչապետը Ջիմ Պրենտիսն է։

ԱշխարհագրությունԽմբագրել

Ալբերտան զբաղեցնում է 661 848 կմ² մակերես, որը 5 %-ով փոքր է Տեխասի տարածքից կամ 20%-ով մեծ է Ֆրանսիայի տարածքից[5]: Այն մեծությամբ չորրորդ խոշոր նահանգն է Քվեբեկից, Օնտարիոյից և Բրիտանական Կոլումբիայից հետո։

Նահանգի ամենաբարձր կետը 3747 մետր է, որը գտնվում է Կոլումբիա լեռան բարձունքին՝ Ժայռոտ լեռներում, իսկ ամենացածր կետը՝ 152 մետր է, որը գտնվում է Վուդ Բուֆալո ազգային պարկի հյուսիսարևելյան հատվածում[6]:

ԿլիմաԽմբագրել

Ալբերտան ունի չոր ցամաքային կլիմա, որին բնորոշ է տաք ամառը և ցուրտ ձմեռը։ Տարածքը բաց է արկտիկական սառը հոսանքների համար, այդ պատճառով ձմռանը այստեղ լինում են սառնամանիքներ։ Ջերմաստիճանը այստեղ տատանվում է -54 °C-ից (−65 °F) Ալբերտայի հյուսիսային շրջաններում մինչև -46 °C (−51 °F) Ալբերտա նահանգի հարավային շրջաններում։ Ամռանը առավելագույն ջերմաստիճանը լեռներում կազմում է 32 °C (90 °F), իսկ Ալբերտայի հարավային շրջաններում՝ 40 °C (104 °F)[7]:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 Statistics Canada — 1971.
  2. «Principal heights by range or region»։ Статистическая служба Канады։ 2005-02-02։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-10-17-ին։ Վերցված է 2012-09-30 
  3. Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987)։ Աշխարհագրական անունների բառարան։ Երևան: «Լույս»։ էջ էջ 15 
  4. «Statistics Canada—CMA population estimates»։ Statistics Canada։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-12-16-ին։ Վերցված է 2009-08-06 
  5. Statistics Canada (February 2005)։ «Land and freshwater area, by province and territory»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-25-ին։ Վերցված է 2007-03-07 
  6. «Climate and Geography»։ About Alberta։ Government of Alberta։ 2008։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-28-ին։ Վերցված է 2008-10-01 
  7. «Climate of Alberta»։ Agroclimatic Atlas of Alberta։ Government of Alberta։ 2003։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-28-ին։ Վերցված է 2008-10-01