ՏՈՒ-154-ի վթար Պրահայում

ՏՈՒ-154-ի վթար Պրահայում, ավիացիոն վթար, որը տեղի է ունեցել 1981 թվականի հոկտեմբերի 21-ին՝ չորեքշաբթի, Պրահա-Ռուզինե օդանավակայանում, երբ «Մալև Հունգարական ավիաուղիներ» հունգարական ավիաընկերության ՏՈՒ-154Բ օդանավը վայրէջքի ժամանակ մեջտեղից կիսվեց: Ինքնաթիռում գտնվող անձանցից ոչ ոք չզոհվեց:

ՏՈՒ-154-ի վթար Պրահայում
Ընդհանուր տեղեկություններ
Տեսակավիապատահար
Օդանավ

ԻնքնաթիռԽմբագրել

Գործարանային 75A126 և 01-26 սերիական համարով ՏՈՒ-154Բ-2-ը թողարկվել է 1975 թվականի հոկտեմբերին Կույբիշևի ավիագործարանում, որից հետո փոխանցվել է «Մալյով Հունգարական ավիաուղիներ» հունգարական ավիաընկերությանը: Նոյեմբերի 30-ին ինքնաթիռը ստացավ HA-LCF համարը և Ferenc (Ֆերենց) անունը: Ավիաընկերության պատմության մեջ դա ՏՈՒ-154Բ (գործարանի կողմից կառուցված 6-րդ ՏՈՒ-154Բ-ը) մոդելի առաջին ներկայացուցիչն էր: 1981 թվականի դրությամբ ինքնաթիռի ընդհանուր աշխատանքը կազմում էր 8983 թռիչքային ժամ և 5642 վայրէջք[1][2][3]։

ԱնձնակազմԽմբագրել

ՎթարԽմբագրել

Օդանավն իրականացնում էր MAH 641 Ամստերդամ-Պրահա-Բուդապեշտ չվերթը։ Օդանավում գտնվում էր անձնակազմի 9 անդամ և 81 ուղևոր[4] (այլ տվյալներով՝ անձնակազմի 7 անդամ և 83 ուղևոր): Պրահայի օդանավակայանում վայրէջքի գնալն իրականացվում էր համատարած ամպամածության և հորդառատ անձրևի պայմաններում: Հորիզոնական տեսանելիությունը կազմում էր 2500-4000 մետր ուղղահայաց 60 մետրի դեպքում, ինչը, սակայն, տվյալ օդանավակայանի օդերևութաբանական նվազագույնի սահմաններում էր: Ինչպես նաև փչում էր չափավոր կողմնային քամի: Թռիչքուղու եզրին մնում էր 2 կմ, երբ անձմակազմը զեկուցեց, որ տեսնում է թռիչքուղու լույսերը, այդ պատճառով էլ շարունակեց իջնել[5]։

Երբ թռիչքուղուն մնացել էր 1 կմ, 641 ինքնաթիռը հայտնվեց վայրէջքագծից բարձր, դրա համար անձնակազմն ավելացրեց իջեցման արագությունը: Բայց այդ միջոցը քիչ օգնեց, և թռիչքուղու շեմը 15-ի փոխարեն անցան 60 մետր (այլ տվյալներով՝ 80 մետր՝ 20-ի փոխարեն)[3]: Երբ 265 կմ/ժ արագությամբ թռչող ինքնաթիռը թռիչքուղու սկզբից 105 մետր հեռավորության վրա էր, հրամանատարը կառավարումը վերցրեց իր վրա և շարժիչների աշխատանքային ռեժիմն իջեցրեց մինչև ցածր գազ, ինչպես նաև հանեց հոսքակարգավորիչ թիթեղները՝ չնայած այդպիսի ցածր բարձրության վրա դա արգելված է Թռիչքների կատարման ուղեցույցով (թույլատրվում է մինչև շրջանի բարձրություն): Ինքնաթիռը կորցրեց առաջընթաց արագությունը, միևնույն ժամանակ արագ ավելացավ ուղղահայացը: Անձնակազմը փորձեց կայունացնել այն շարժիչների հզորության ավելացման միջոցով, սակայն դրանք իրենց իներցիայի պատճառով (НК-8-2У շարժիչների ցածր գազից մինչ թռիչքային ռեժիմի անցնելը կազմում է 6-8 վրկ) չհասցրեցին մտնել տրված ռեժիմ[5]:

Ժամը 13:27-ին[4] ՏՈՒ-154-ը ուղղահայաց գերբեռնվածությունից ազատ անկման արագացումը գերազանցեց մոտավորապես 13-14 անգամ (այլ տվյալներով՝ 4 անգամ)[3], հարվածեց գետնին՝ թռիչքուղուց ձախ և ճակատից՝ 850 մետր հեռավորության վրա: Մեծ գերբեռնվածությունից կենտրոնական լոնժերոնը ջարդվեց թևի հետնամասում, որի արդյունքում ծանր պոչն անջատվեց: Անցնելով մի քանի հարյուր մետր՝ օդանավը կանգնեց թռիչքուղու սկզբնամասից 1220 մետր հեռավորության վրա: Ինքնաթիռի շոսսիի աջ կանգնակը մնաց թռիչքուղու վրա, այն դեպքում, երբ ձախը և առջևինը հայտնվել էին թռիչքուղու սահմաններից դուրս և թաղվել գետնի մեջ: Պատահարի ժամանակ վիրավորվեց 20 ուղևոր և անձնակազմի 3 անդամ, սակայն զոհեր չեղան[5]:

ՊատճառներԽմբագրել

Վթարի մեղավոր ճանաչվեց անձնակազմի հրամանատարը, որը երկրորդ շրջանի չգնաց, դրա փոխարեն խախտեց ՏՈՒ-154 ինքնաթիռի Թռիչքների կատարման ուղեցույցը՝ վտանգավոր ցածր բարձրության վրա հոսքակարգավորիչ թիթեղների օգտագործման մասով: Պատահարի մանրամասն քննությունից հետո հրամանատարը ստացավ պայմանական ազատազրկում: Մեղմացուցիչ հանգամանք հանդիսացավ այն, որ վայրէջքից անմիջապես հետո նա մտել է սրահ և օգնել ուղեկցորդուհիներին ուղևորներին տարահանել, ինչպես նաև իր ներկայությամբ ցրել է սրահի խուճապը[5]:

Հետագայում ինքնաթիռի ֆյուզելյաժի մի մասն օգտագործեցին Պրահայի օդանավակայանում, որպես տնտեսական շինություն[5]:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «Туполев Ту-154Б Бортовой №: HA-LCF» (ռուսերեն)։ russianplanes.net/։ Վերցված է 2014-04-19 
  2. «40 éve állt szolgálatba az első magyar Tu-154-es típusú repülőgép (2/2)» (հունգարերեն)։ Képes Repülés – Repülés Képekben։ 2013-09-15։ Վերցված է 2014-04-19 
  3. 3,0 3,1 3,2 «ASN Aircraft accident Tupolev 154B HA-LCF Praha-Ruzyne Airport (PRG)» (անգլերեն)։ Aviation Safety Network։ Վերցված է 2014-04-19 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 BARTAL CSABA։ «A 641-es járat vége» (հունգարերեն)։ Múlt-kor történelmi portál։ Վերցված է 2014-04-19 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Földesi László (2011-10-21)։ «Baleset Prágában: átstartolás helyett zuhanás» (հունգարերեն)։ IHO։ Վերցված է 2014-04-19