Ջումա մզկիթ (Գաբալա)

մզկիթ

Ջումա մզկիթ (ռուս.՝ Cümə məscidi), 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին կառուցված մզկիթ, գտնվում է Ադրբեջանի Գաբալա[1]։ Գաբալայի կենտրոնում գտնող պատմական- ճարտարապետական հուշարձան է[2][3] քաղաքում։

Ջումա մզկիթ
ադրբ.՝ Cümə məscidi
Qabala JumaMosque 004 3421.jpg
Տեսակմզկիթ
ԵրկիրFlag of Azerbaijan.svg Ադրբեջան
ՎարչատարածքԿուտկաշեն
Կառուցման սկիզբ1899-1906
Ճյուղ/ավանդույթԻսլամ
Կարգավիճակգործող
ՀիմնադիրՀաջի Զեյնալաբդին Թաղիև
Ճարտարապետություն
ՈճՇիրվան-Աբշերոնի դպրոց

Մզկիթը գրանցվել է Ադրբեջանի մշակույթի և զբոսաշրջության նախարարության կողմից` որպես տեղական նշանակության պատմական և մշակութային հուշարձան[4]։

ՊատմությունԽմբագրել

Ջումա մզկիթը կառուցվել է 1898 թվականին տեղական բնակչության օգնությամբ։ Մզկիթի ճարտարապետը Շեքիացի Սալամն է։ Մզկիթի շինարարության ընթացքում օգտագործվել են գետի քարեր և փայտանյութ։ Մզկիթի շինարարության ընթացքում բարերար Հաջի Զեյնալաբդին Թակիևը մեծ օգնությունն է ցուցաբերել։ Գաբալայի բարերարներից մեկը՝ Հաջի Մուհամմադը, օգնեց մզկիթի դռների և պատուհանների պատրաստման գործում։ Անդրկովկասյան վարչությունը նույնպես օգնել է կառուցել մզկիթը։ Մզկիթը շահագործման հանձնվել է 1906 թվականին։

Խորհրդային շրջանում Ջումայի մզկիթը վերափոխվել էր նիստերի դահլիճի, որտեղ դատական լսումներ տեղի ունեցան։ Մզկիթի ողջ գույքը բռնագրավվել է, շենքի կրոնական գրականությունն այրվել է։ Նույնիսկ ոչնչացվել են արաբերեն գրված բոլոր գիտական գրքերը։ Խորհրդային կառավարության փլուզումից առաջ մզկիթի շենքում հիմնվել է Պատմության թանգարան։

2004 թվականին մզկիթի շենքը վերանորոգվել է։ Մզկիթը շահագործման հանձնվել է 1905 թվականին։

ԾանոթագրություններԽմբագրել