Նենսի Ուորդ (անգլ.՝ Nancy Ward, 1738, Chota, Մոնրո շրջան, Թենեսի, ԱՄՆ - 1822[1] կամ 1824[1], Թենեսի, ԱՄՆ), «զինվորական կին» Չերոկի ցեղից։ Այդ կոչումը թույլատրում էր նրան այլ կանանց հետ մասնակցել և որոշումներ ընդունել ցեղերի առաջնորդների հետ հավաքներին։ Նա հավատում էր եվրոամերիկացիների հետ խաղաղ գոյակցությանը և բանակցում էր նրանց հետ։ Նաև դեսպան էր, մեծ դեր է խաղացել խաղաղության պահպանման գործում։ Նրա գործունեությունը հանգեցրել է զգալի փոփոխությունների Չերոկիների հասարակության մեջ[2]։

Նենսի Ուորդ
Դիմանկար
Ծնվել է1738
ԾննդավայրChota, Մոնրո շրջան, Թենեսի, ԱՄՆ
Մահացել է1822[1] կամ 1824[1]
Մահվան վայրԹենեսի, ԱՄՆ
ԳերեզմանBenton
ՔաղաքացիությունFlag of the United States (1795-1818).svg ԱՄՆ
ԱզգությունՉերոկիներ
Մասնագիտությունքաղաքական գործիչ

Զինվորական կինԽմբագրել

Նենսին ծնվել է Չիրոկիի գլխավոր քաղաք Չոտեում։ Նրա չերոկիական անունը Nanyehi է, որը թարգմանաբար նշանակում է «նա, ով առաջինն է գնում»։ Նա բրիտանացի սպայի դուստր էր և չերոկիների ղեկավարի (գայլերի կլան) քույրը, տիրապետում էր երկու լեզվի՝ անգլերեն և չերոկիերեն[2]։ Իր ցեղում նա կրում էր «Զինվորական կին» բարձր կոչումը, որը նրան թույլ էր տալիս մասնակցել բարձրագույն հավաքների և ընդունել որոշումներ իրեն ոչ հավասարների հետ։ Այս կարգավիճակը նրան տրվել է այն բանից հետո, երբ նա իրեն դրսևորել է որպես լավ մարտիկ Չերոկիների և Քրիք ցեղի միջև ռազմական հակամարտության ժամանակ 1775 թվականին[2]։ Այդ կռվում սպանվել է նրա ամուսինը, իսկ Նենսին վերցրել է նրա զենքը և նետվել մարտի՝ իր ազգին մղելով հաղթանակի[3]։ 18 տարեկանում Նենսին դարձել է ղեկավարների խորհրդի անդամ։ Նա նաև նշանակվել է կանանց խորհրդի ղեկավար և ստանձնել բանակցողի ու դեսպանի դերը[4]։

Նենսին ամուսնացել է երկրորդ անգամ։ Ամուսինը Բրայեն Ուորդն էր, որը, սակայն, այդ ժամանակ արդեն կին ուներ։ Վերջինս ապրում էր Հարավային Կարոլինայում։ Շուտով Բրայենը վերադարձել է իր առաջին կնոջ մոտ, բայց չի դադարեցրել հարաբերությունները Նենսիի հետ[5]։

Փոփոխություններ հասարակության մեջԽմբագրել

1760-ական թվականների սկզբին Չերոկին դաշինք է կնքել անգլիացի գաղութարարների հետ։ Հնդկացիներին օգնելու դիմաց գաղութարարները խոստացել են պաշտպանել նրանց Կրիկ և Չոկտաու ցեղերի հարձակումներից։ Դա հանգեցրել է Չերոկիի հողերի վրա բրիտանական ռազմաբազայի կառուցմանը։ Սակայն տեղի է ունեցել մի դեպք․ բրիտանացի զինվորականները սպանել են որսից վերադարձող Չերոկի հնդկացիների խմբին։ Վրեժխնդիր լինելով՝ հնդկացիները սպանել են ռազմաբազայի 20 վերաբնակչի, և սկսվել է երկամյա հակամարտություն Չերոկիների և վերաբնակների միջև[6]։

Որպես զինվորական կին՝ Նենսին հնարավորություն ուներ սեփական ցանկությամբ ազատել գերիներին։ 1776 թվականին նա գերությունից ազատել է միսիս Լիդիա Բինին, ում Նենսին տարել է իր տուն՝ բուժելու նրա վերքը, որը ստացել էր բրիտանացիների և չերոկիների միջև տեղի ունեցած ճակատամարտում։

Միսիս Բինը Նենսիին սովորեցրել է հագուստ հյուսել։ Մինչև այդ պահը չերոկիները հագուստ էին պատրաստում կենդանիների կաշվից և գործվածքներից, որոնք գնում էին գաղութարարներից։ Սա հսկայական փոփոխություններ է բերել Չերոկիի հասարակության մեջ։ Փոխվել է ոչ միայն հագուստը, այլև ապրելակերպը՝ այժմ կանայք հյուսում էին, իսկ տղամարդիկ պետք է ստանձնեին գյուղատնտեսական աշխատանքները, որոնք մինչ այդ ավանդաբար համարվում էին կանացի գործ[7]։

Միսին Բինը նաև երկու կով է բերել ռազմաբազայից և Նենսիին սովորեցրեց կթել, խնամել և մեծացնել, ինչպես նաև սովորեցրել կաթնամթերք պատրաստել։ Նենսին այս գիտելիքները փոխանցել է հնդկացիներին, իսկ ավելի ուշ դա օգնել է նրանց գոյատևել այն տարիներին, երբ որսորդները քիչ որս էին բերում[7]։

Այս երկու նորամուծությունները պատճառ են հանդիսացել Չերոկիի սոցիալական կառուցվածքի և ապրելակերպի մեծ փոփոխությունների։

ԲանակցություններԽմբագրել

Նենսին դիվանագիտության արվեստը սովորել է մոր հորեղբորից՝ առաջնորդ Ատտիկուլակուլայից[8]։ Նենսին հավատում էր խաղաղ բանակցություններին, երկար տարիներ փորձել է խաղաղություն հաստատել իր ցեղի և բրիտանացիների միջև, փորձել է կանխել ռազմական բախումները, եղել է իր ցեղի ոչ պաշտոնական դեսպանը։ Նրա ջանքերն օգնել են կանխել հարձակումները ինչպես անգլիացի վերաբնակիչների վրա չերոկիների կողմից, այնպես էլ հնդկացիների վրա բրիտանացիների կողմից[9]։ Բայց խաղաղություն հաստատելու և իր ցեղակիցներին պաշտպանելու ոչ բոլոր փորձերն են հաջողվել։ Նա փորձել է կանգնեցնել իր ցեղակիցներին, որոնք հող էին վաճառում գաղութատերերին։ Նա զգուշացնում էր հնարավոր հետևանքների մասին և հորդորում զարգացնել ու ավելացնել սեփական հողերը, որպեսզի վաճառելու փոխարեն ավելի շատ օգուտ ստանան։ Սակայն իր խոսքերն անտեսվում էին, և ավելի շատ հողեր անցնում ուրիշներին[10]։

1787 թվականին չերոկիները հանդիպել են Ջոն Սևերի գլխավորած պատվիրակությանը՝ խոսելու Փոքր Աղավնի գետի երկայնքով գտնվող հողերի մասին։ Նենսին զարմացել էր, որ գաղութատերերի մեջ ոչ մի կին բանակցող չկար։ Իսկ Ջոնն իր հերթին զարմացած էր, որ այսպիսի մեծ գործը պետք է վստահվեր կնոջ։ Դրան ի պատասխան՝ Նենսին ասել է․

  Դու գիտես, որ կանայք միշտ դիտվում են որպես դատարկ տարածք, սակայն մենք ձեր մայրերն ենք, իսկ դուք՝ մեր որդիները։ Մենք ձեզ խաղաղության կոչ ենք անում։ Եվ այս աշխարհը պետք է հավերժ լինի։ Ձեր կանանց որդիները թող լինեն մեր որդիները, իսկ մեր որդիները՝ ձերը։ Թող ձեր կանայք լսեն մեր խոսքերը[11]։  

Ավելի ուշ այդ հանդիպման ականատեսները հայտնել են, որ նրա ելույթը շատ հուզիչ էր։

 
Հուշատախտակ Նենսի Ուորդի գերեզմանին

Նենսիի հիշատակինԽմբագրել

Նենսին մահացել է նախքան ամերիկացիների կողմից չերոկիների վռնդումը իրենց հողերից։ Նրան թաղել են Բենթոնի բլրի գագաթին՝ Թենեսիում։ 1923 թվականին նրա գերեզմանի վրա հուշատախտակ է տեղադրվել[12]։

Նաև փորձեր են արվել ստեղծել Նենսի Ուորդի թանգարան։ Նենսիի՝ 1906 թվականին ստեղծված արձանը գողացել են։ Ամերիկայի պատմական ընկերությունը փորձում է գտնել և վերադարձնել այն[13]։

Նենսին հիշվում է ոչ միայն որպես Չերոկի ազգի կարևոր գործիչ, այլ նաև որպես ամերիկյան քաղաքականության առաջին կանանցից մեկը[13]։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 https://books.google.com/books?id=gfic5eOnNDwC&pg=PA34
  2. 2,0 2,1 2,2 «Brooklyn Museum: Nancy Ward»։ www.brooklynmuseum.org։ Վերցված է 2018-03-18 
  3. Transatlantic feminisms in the age of revolutions. — New York: Oxford University Press, 2011. — 1 online resource (xii, 403 pages) с. — ISBN 9780199743490
  4. «Nancy Ward | Native American leader»։ Encyclopedia Britannica (անգլերեն)։ Վերցված է 2018-03-18 
  5. «Nanyehi (Nancy) Ward» (անգլերեն)։ National Women's History Museum։ Վերցված է 2018-03-18 
  6. Carl Waldman Encyclopedia of Native American Tribes. — Infobase Publishing, 2014-05-14. — 386 с. — ISBN 9781438110103
  7. 7,0 7,1 Timberlake, Henry, -1765. The memoirs of Lt. Henry Timberlake : the story of a soldier, adventurer, and emissary to the Cherokees, 1756-1765. — Cherokee, N.C.: Museum of the Cherokee Indian Press, 2007. — xxxii, 176 pages, [8] pages of plates с. — ISBN 9780807831267
  8. Notable American women, 1607-1950; a biographical dictionary.. — Cambridge, Mass.,: Belknap Press of Harvard University Press, 1971. — 3 volumes с. — ISBN 9780674627345
  9. Felton, Harold W., 1902-1991. Nancy Ward, Cherokee. — New York: Dodd, Mead, 1975. — 89 pages с. — ISBN 9780396070726
  10. Rozema, Vicki, 1954- Footsteps of the Cherokees : a guide to the eastern homelands of the Cherokee Nation. — 2nd ed. — Winston-Salem, N.C.: John F. Blair, 2007. — xix, 394 pages с. — ISBN 9780895873460
  11. Indigenous women and feminism : politics, activism, culture. — Vancouver: UBC Press, 2010. — x, 333 pages с. — ISBN 9780774818087
  12. Women and war : a historical encyclopedia from antiquity to the present. — Santa Barbara, Calif.: ABC-CLIO, 2006. — 1 online resource (2 volumes) с. — ISBN 9781851097708
  13. 13,0 13,1 Sutton, Jane S. The house of my sojourn : rhetoric, women, and the question of authority. — Tuscaloosa: University of Alabama Press, 2010. — 1 online resource (xii, 219 pages) с. — ISBN 9780817317157