Մոբի Դիք կամ Ճերմակ կետաձուկը (անգլ.՝ Moby-Dick; or, The Whale) ամերիկացի հայտնի վիպասան Հերման Մելվիլի վեպ: Լույս է տեսել 1851 թվականին, համարվում է ամերիկյան վերածննդի ու ռոմանտիկ գրականության կենտրոնական գործերից մեկը։ Տպագրվելուց հետո վեպը վաճառվել է միայն 3,200 օրինակով և հեղինակին բերել է 1,200 դոլարի շահույթ, սակայն հեղինակի վերջին տարիներին արդեն այն մոռացված էր և դուրս էր եկել տպագրությունից։ 20-րդ դարում, համենայն դեպս, վեպը սկսեց համարվել ամերիկյան գրականության լավագույն նմուշներից մեկը։ Ուիլյամ Ֆոլքները խոստովանել է, որ ինքը կցանակար լինել վեպի հեղինակը[1]։ Դեյվիդ Հերբերթ Լոուրենսը ասել է, որ վեպը համարում է «երբևէ գրված ամենատարօրինակ և հրաշալի գրքերից մեկը», իսկ մեկ այլ անգամ Լոուրենսը նշել է, որ այն «ծովի մասին գրված լավագույն գիրքն է»[2]։ «Անվանեք ինձ Իսմայել»-ը գրականության մեջ ամենահայտնի տողերից մեկն է, որով էլ հենց սկսվում է վեպը[3]:

Մոբի Դիք
Moby-Dick
Moby-Dick FE title page.jpg
Ենթավերնագիրor, The Whale
ՀեղինակՀերման Մելվիլ
Տեսակվեպ
Ժանրարկածային գրականություն և nautical fiction?
Բնօրինակ լեզուանգլերեն
Կերպար(ներ)Captain Ahab?, Մոբի Դիք, Իսմայել, Queequeg? և Father Mapple?
Ստեղծման տարեթիվ1850
ԵրկիրFlag of the United States (1795-1818).svg ԱՄՆ
Հրատարակման տարեթիվհոկտեմբերի 18, 1851 և նոյեմբերի 14, 1851
Moby Dick Վիքիպահեստում

Մելվիլը իր վեպով ցանկանում էր արտահայտել չարի և բարու, աստծո գոյության, հասարակության տարբեր շերտերի և խառնվածքների տեր մարդկանց մասին իր մտքերը, սակայն վեպը մինչև քսաներորդ դարը համարվել է պարզապես արկածային գիրք։ Նվիրված լինելով Նաթանիել Հոթոռնին՝ «ի նշան իմ հիացմունքի նրա հանճարի հանդեպ», վեպը առաջին անգամ լույս է տեսել «Կետաձուկը» անվան ներքո 1851 թվականի հոկտեմբերին Լոնդոնում և կազմել է 927 էջ, և նույն թվականի նոյեմբերին` արդեն «Մոբի Դիք» անունով Նյու Յորքում` ունենալով միայն 635 էջ։ Երկու հրատարակությունների մեջ եղել են հարյուրավոր տարբերություններ, և Մելվիլը ստիպված է եղել շատ տեսարաններ այլ կերպ շարադրել։

Գիրքը ահռելի ազդեցություն է թողել քսաներորդ դարի մշակույթի վրա, վեպի հիման վրա նկարահանվել են մի քանի ֆիլմեր. առաջինը եղել է «Ծովահրեշը» համր ֆիլմը 1926 թվականին։

Հայերեն հրատարակություններԽմբագրել

Վեպն առաջին անգամ հայերեն թարգմանվել և լույս է տեսել 1979 թվականին։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Faulkner (1927)
  2. Lawrence (1923), 168
  3. Buell (2014), 367

Արտաքին հղումներԽմբագրել