Բացել գլխավոր ցանկը

Կենտրոնական հետախուզական վարչություն

(Վերահղված է ԿՀՎից)

Կենտրոնական հետախուզական վարչություն, ԿՀՎ (անգլ.՝ Central Intelligence Agency, CIA), ԱՄՆ դաշնային կառավարության արտասահմանյան հետախուզության կենտրոնական ծառայություն։ Կոչված է ողջ աշխարհում ազգային անվտանգության տեղեկատվության հավաքման, մշակման և վերլուծության համար։ Որպես ԱՄՆ հետախուզական համայնքի (IC) անդամ, հաշվետու է Ազգային հետախուզության տնօրենին, ինչպես նաև մասնագիտացված է ԱՄՆ նախագահի և կառավարության համար հետախուզական ծառայություններ մատուցելու մեջ։

Կենտրոնական հետախուզական վարչություն
Seal of the Central Intelligence Agency.svg
Տեսակհատուկ ծառայություն
ԵրկիրFlag of the United States.svg ԱՄՆ
ՀապավումCIA
(ԿՀՎ)
Կարգախոս«Ազգի աշխատանք։ Հետախուզության կենտրոն»
Ոչ պաշտոնական՝ «Եվ ճշմարտությունը կճանաչեք. և ճշմարտությունը կազատե ձեզ» (Հովհաննես 8:32)[1]
ՆախորդողՌազմավարական ծառայությունների հիմնարկ[2]
ՀիմնադրվածՍեպտեմբերի 18, 1947
Գլխադասային գրասենյակՋ. Բուշի անվան հետախուզական կենտրոն
ՏեղագրությունԱմերիկայի Միացյալ Նահանգներ Լենգլի, Վիրջինիա, ԱՄՆ
ՏարածաշրջանԱՄՆ
Գլխավոր քարտուղարGina Haspel?
ՏնօրենՋոն Օ. Բրենան
ՓոխտնօրենԴեյվիդ Ս. Քոհեն
Վերադաս կազմակերպությունՉկա
Անձնակազմ21 575
Կամավորներ15 միլիարդ ԱՄՆ դոլար (2013)[3]
ՀիմնադիրԴուայթ Էյզենհաուեր, William J. Donovan?, Allen Welsh Dulles? և Հարի Թրումեն
Պարգևներ«Դաբլսպիկ» մրցանակ
Կայքcia.gov
Կոորդինատներ: 38°57′8″ հս․ լ. 77°8′42″ ամ. ե. / 38.95222° հս․. լ. 77.14500° ավ. ե. / 38.95222; 77.14500

Ստեղծվել է 1947 թվականին՝ Ալեն Դալասի կողմից։ ԿՀՎ-ի միջուկն են կազմում 5 վարչությունները՝ թվային նորարարության, վերլուծության, օպերատիվ (հետախուզական միջոցառումների նախապատրաստում), գիտատեխնիկական (ռադիոալիքակալում, օդային և տիեզերական հետախուզություն և այլն) և օժանդակության։ ԿՀՎ տնօրենը նշանակում է նախագահի, և հաստատվում սենատի կողմից։ Գրասենյակը գտնվում է Լենգլի բնակավայրում (Վիրջինիա նահանգ

Գործունեության ողջ ընթացքում ԿՀՎ-ն հաճախ է հայտնվել քննադատությունների կիզակետում։ ԿՀՎ-ի նախաձեռնությամբ տարիների ընթացքում կատարվել են փորձարկումներ մարդկանց վրա, արտահերթ արտահանձնումներ, ֆիզիկական բռնությամբ կիրառվել հարցաքննություններ, կազմակերպվել թիրախային սպանություններ, մահափորձեր, ինչպես նաև ֆինանսավորվել և մարզվել են զինյալների խմբեր, որոնք ավելի ուշ վերածվել են դասալիքների[4][5][6]։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «CIA Observes 50th Anniversary of Original Headquarters Building Cornerstone Laying – Central Intelligence Agency»։ Central Intelligence Agency։ Վերցված է սեպտեմբերի 18, 2012 
  2. «History of the CIA, CIA official Web site»։ Cia.gov։ Վերցված է մարտի 28, 2014 (անգլ.)
  3. Gellman Barton, Greg Miller (օգոստոսի 29, 2013)։ «U.S. spy network's successes, failures and objectives detailed in 'black budget' summary»։ Վաշինգտոն Փոստ։ Վերցված է օգոստոսի 29, 2013 (անգլ.)
  4. Resolution 1507 (2006). Alleged secret detentions and unlawful inter-state transfers of detainees involving Council of Europe member states(անգլ.)
  5. DeYoung Karen, Walter Pincus (հունիս 22, 2007)։ «CIA to Air Decades of Its Dirty Laundry»։ Վաշինգտոն Փոստ։ Վերցված է հունիսի 22, 2007 (անգլ.)
  6. Priest, Dana (նոյեմբերի 2, 2005), CIA Holds Terror Suspects in Secret Prisons, Վաշինգտոն Փոստ, http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/11/01/AR2005110101644.html, վերցված է փետրվարի 19, 2007 (անգլ.)

Արտաքին հղումներԽմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 379