Ծծմբածխածին

քիմիական միացություն

Ծծմբածխածին, , ծծմբի միացությունը ածխածնի հետ։

'Ծծմբածխածին ,

Քիմիական հատկություններըԽմբագրել

Անգույն, դուրեկան հոտով, ցնդող հեղուկ է, հալման ջերմաստիճանը՝ –112,1°C, եռմանը՝ 46,26°C, խտությունը՝ 1292,7 կգ/մ³ (0°C–ում)։ Օդում այրվում է բաց կապույտ բոցով. :

Լուծելիությունը ջրում շատ քիչ է. 100 գ ջրում, 0°C–ում լուծվում է 0,26 ծծմբածխածին։ 150°C–ից բարձր ջրով հիդրոլիզվում է։ Քլորի օքսիդի հետ փոխազդելիս առաջացնում է ֆոսգեն՝  : Ուժեղ օքսիդիչների (օրինակ,  ) ազդեցությամբ քայքայվում է՝ անջատելով ծծումբ։

ՍտացումըԽմբագրել

Արտադրության մեջ ստացվում է շիկացած փայտածխի վրայով 750–1000°C–ում ծծմբի գոլորշիներ անցկացնելով կամ 500– 700°C–ում կատալիզատորի (սիլիկահել) առկայությամբ մեթանի և ծծմբի գոլորշիները միմյանց հետ փոխազդելով։

ԿիրառությունըԽմբագրել

Կիրառվում է որպես լուծիչ և լուծահանիչ միջոց։ Անփոխարինելի լուծիչ է յուղերի, ճարպերի, խեժերի, կաուչուկի համար։ Լուծում է ծծումբը, ֆոսֆորը, յոդը, արծաթի նիտրատը և այլ նյութեր։ Եթերի, սպիրտի, քլորոֆորմի հետ խառնվում է ցանկացած հարաբերությամբ։ Ծծմբածխածնի հիմնական մասը ծախսվում է արհեստական մետաքսի (վիսկոզի) արտադրության մեջ։

Ֆիզիոլոգիական ազդեցությունըԽմբագրել

Ծծմբածխածնի գոլորշիները թունավոր են, ազդում են նյարդային համակարգի վրա։ Թույլատրելի քանակությունը օդում 0,01 մգ/լ է։

ԳրականությունԽմբագրել

  • Химическая энциклопедия / Редкол.: Кнунянц И.Л. и др.. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — Т. 2 (Даф-Мед). — 671 с. — ISBN 5-82270-035-5

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 128