HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Իրիս (այլ կիրառումներ)

Իրիս (հին հունարեն՝ Ἶρις) , հին հունական դիցաբանության մեջ՝ ծիածանի աստվածուհի, Զևսի և Հերայի հանձնակատարը։ Իրիսը Զեֆիրի կինն էր և ըստ որոշ տվյալների նրանից Էրոսին է ունեցել:

Իրիս
Iris Louvre L43 n2.jpg
Տեսակհունական դիացաբանության աստված և աստվածուհի
Դիցաբանությունհին յունական դիցաբանութիւն
Սեռիգական
ՀայրԹավմաս[1][2][3]
ՄայրԷլեկտրա[1][2][3]
ԱմուսինԶեփիրոս
ԶավակներԷրոս և Pothos?
Iris (mythology) Վիքիպահեստում

Իրիսի հիմնական առաքելությունը աստվածների հանձնարարությունների տարածումն էր, ինչը նա անում էր քամու արագությամբ երկրի վրա, ջրում և անգամ ընդերքում: Զևսը նրան ուղարկում էր Սթիքսից ջուր բերելու:

Որպես ծիածանի աստվածուհի, որը դուրս էր գալիս անձրևից հետո, Իրիսը մոտ էր ծովային աստվածություններին: Որոշ պոետների համար նա Հերա աստվածուհու աղախինն էր, կատարում էր նրա բոլոր առաջադրանքները:

Իրիսը հաճախակի ներկայացվում է ձեռքին գավաթ և լայն բացված թևերով թռչելիս:

Նրա անունով է կոչվել իրիս ծաղիկը, իր բազմերանգության համար և Իրիդիում քիմիական տարրը, որի քիմիական միացությունները ևս բազմերանգ են:

Իրիսի անունով է կոչվել նաև համանուն աստերոիդը, որը հայտնաբերվել է 1847 թվականին:

  1. 1,0 1,1 Любкер Ф. Iris (ռուս.) // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга, Ф. Гельбке, П. В. Никитин, В. А. КанскийСПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 668.
  2. 2,0 2,1 Любкер Ф. Electra (ռուս.) // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга, Ф. Гельбке, П. В. Никитин, В. А. КанскийСПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 460.
  3. 3,0 3,1 Ирида (ռուս.) // Энциклопедический словарьСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1894. — Т. XIII. — С. 315.