Բացել գլխավոր ցանկը

Իոնիչ

Անտոն Չեխովի պատմվածքը

Իոնիչ (ռուս.՝ Ионыч), Անտոն Չեխովի պատմվածքը, որը գրվել է 1898 թվականին: Առաջին անգամ հրապարակվել է «Նիվա» ամսագրի ամենամսյա գրական ծրագրերում (1898, № 9): 1966 թվականին պատմվածքը էկրանավորվել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում և դուրս է եկել «Ս քաղաքում» անվանումով (ռեժիսոր Իոսիֆ Խեյֆից):

Իոնիչ
Ионыч
Տեսակգրական ստեղծագործություն
Ժանրպատմվածք
ՀեղինակԱնտոն Չեխով
Բնագիր լեզուռուսերեն
Գրվել է1898
Հրատարակություն1898

Բովանդակություն

ԳաղափարԽմբագրել

 
Մելիխովո, Չեխովի աշխատասեղանը

1898 թվականի մայիսին Ֆրանսիայի հարավում բուժման կուրս անցնելով Չեխովը վերադառնում է Մելիխովո: «Իոնիչ» պատմվածքը գրվել է ընդհատումներով, քանի որ այդ ժամանակ ընթանում էին նոր դպրոցի շինարարության աշխատանքները[1]:

Իր նոթատետրում Չեխովը ուրվագծել է սյուժեն, որի կենտրոնում, ըստ նախնական գաղափարների, եղել է Ֆիլիմոնովների ընտանիքը (վերջնական տարբերակում ազգանունը փոխվեց դառնալով Տուրկիններ)[2]:

  Նա պաշտոնյա է, խաղում է բեմում, երգում է, ցույց է տալիս հնարքներ, սրամտում է («բարև ձեզ, խնդրեմ»), նա գրում է լիբերալ վիպակներ, նաև նմանակում է: «Ես սիրահարված եմ ձեզ, օ՜, ամուսինս կտեսնի»: Այս ամենը նա ամուսնու ներկայությամբ ասում էր բոլորի մոտ: Դիմացի տղա, մեռի՛ր դժբախտ: Առաջին անգամ, իսկապես, ամեն ինչ այս ձանձրալի մոխրագույն քաղաքում թվում էր զվարճալի ու տաղանդավոր:  


Գրականագետ Զինովի Պապերնինը հետազոտելով Չեխովի նոթատետրը, հանգում է այն եզրակացության, որ պատմության ստեղծման ժամանակ հեղինակային մտահղացումը փոխվել է: Եթե ի սկզբանե գրողը նախատեսել էր փառազրկել միայն Ֆիլիմոնովների ընտանիքը, վերջնական տարբերակում փոխվում է Տուրկինների:

Եթե քաղաքի ամենատաղանդավոր մարդիկ այդքան անպետք են, ապա ինչպիսին կարող է լինել քաղաքը[3]:

ՍյուժեԽմբագրել

Նահանգական Ս. քաղաքում Տուրկինների ընտանիքը համարվում էր ամենակիրթը և տաղանդավորը: Ընտանիքի գլուխը՝ Իվան Պետրովիչը կազմակերպում էր սիրողական ներկայացումներ: Նրա կինը՝ Վերա Իոսիֆովնան, գրում էր վեպեր ու վիպակներ: Դուստրը՝ Եկատերինա Իվանովնան, դաշնամուր էր նվագում: Նրան տանը անվանում էին Կոտիկ: Անգամ ծառան՝ Պավլուշան ուներ դերասանական տաղանդ:

Երբ շրջանային բժիշկ Դմիտրի Իոնովիչ Ստարցևը բնակություն է հաստատում Ս. քաղաքից ոչ հեռու գտնվող Դիալիժեյում, նա ներկայանում է Իվան Պետրովիչին և գնում նրանց տուն հյուր: Տուրկինների տանը անցկացված երեկոն անցնում է հաճելի մթնոլորտում: Խմում էին թեյ, Վերա Իոսիֆովնան բարձրաձայն կարդում էր իր վեպը, որը սկսվում էր «Սառնամանիքը փչում էր» վերնագրով: Եկատերինա Իվանովնան դաշնամուր էր նվագում: Դմիտրի Իոնովիչը Տուրկիններին լքում է լավ տրամադրությամբ և առանց որևէ հոգնածության ոտքով 9 վերստ է գնում և հասնում է տուն:

Ստարցևի հաջորդ այցը այս հյուրընկալ տուն տեղի է ունենում ամիսներ հետո: Նա մտել էր հետազոտելու Վերա Իոսիֆովնային, ով տառապում էր միգրենով: Այդ ժամանակվանից ի վեր սկսեց ավելի հաճախ այցելել նրանց: Ստարցևին իսկապես հետաքրքրում է Եկատերինա Իվանովնան: Նրանք երկար ժամանակ զրուցում էին գրականության և արվեստի մասին: Առանց նրա անցկացրած մեկ շաբաթը Դմիտրի Իոնովիչի համար հավերժություն էր թվում: Մի օր աղջիկը Ստարցևին ժամադրության է կանչում գերեզմանոցում: Ստարցևը հասկանում է, որ դա կատակ է, բայց միևնույն է կեսգիշերին գալիս է Դեմետտիի հուշարձանի մոտ և երկար ժամանակ մեն մենակ թափառում է գերեզմանոցում:

Հաջորդ օրը առավոտյան նա Եկատերինա Իվանովնային առաջարկություն է անում և մերժում է ստանում: Աղջիկը բացատրում է, որ Ս. քաղաքի կյանքը նրա համար անտանելի է, նա ցանկանում է դառնալ դերասանուհի և իրեն նվիրել արվեստին: Ստարցևը այդպես ապրում է երեք օր, այնուհետև իմանում է, որ աղջիկը մեկնել է ընդունվելու Մոսկվայի կոնսերվատորիա և հանգստանում է:

Չորս տարի անց Դմիտրի Իոնովիչը ուներ արդեն մեծ պրակտիկա: Հիմա նա ոտքով չէր քայլում, այլ ճանապարհ էր ընկնում բոժոժներով: Մի անգան նա Տուրկիններից ստանում է հրավիրատոմս: Գնալով այնտեղ նա հանդիպում է Եկատերինա Իվանովնային: Վերջինս խոստովանում է, որ իրենից մեծ դաշնակահարուհի չստացվեց, չնայած այդ ամենին Ստարցևը նրա աչքերում մնացել է լավագույն մարդկանցից մեկը: Ամեն ինչ նախկինի նման էր՝ խմում էին թեյ, Վերա Իվանովնան կարդում էր հերթական վեպը: Տուրկինների տուն այցը Դմիտրի Իվանովիչի համար վերջինն էր: Նրանք այլևս չհանդիպեցին: Մի քանի տարի անց բժիշկ Ստարցևը ձեռք բերեց տուն և կալվածք: Նա սկսեց քիչ զայրանալ, այդ թվում նաև հիվանդների վրա: Ամեն երեկո նա գնում էր ակումբ և խաղում պտուտակախաղ: Տուրկինների կյանքում ոչինչ չփոխվեց: Իվան Պետրովիչը երիտասարդ էր և սրամիտ, Վերա Իոսիֆովնան նախկինի նման գրում էր վեպեր: Ծերացած Եկատերիան Իվանովնան, ով նախկինի նման նվագում էր, ձեռք է բերում տարբեր հիվանդություններ և մոր հետ միասին ամեն տարի մեկնում է Ղրիմ բուժվելու:

ԻոնիչԽմբագրել

 
Չեխով, «Իոնիչ» պատմվածքի սևագրություն, 1898

Իոնիչը առաջին անգամ Տուրկինների տուն է գնում գարնանային մի տոնական օր: Երիտասարդ, բարյացակամ, միամիտ բժշկի տրամադրությունը բարձր է, և այդ տոնականությունը ներսից է գալիս, զգացվում է նրանում: Հերոսը լցվում է երիտասարդությամբ, գարնան շնչով, Տուրկինների տան հարմարավետությամբ և ուրախանում է նաև նրանով, որ երկար աշխատանքից հետո նա վերջապես հանգստանում է[4]:

Հերոսի հոգում առկայծում է սերը, նրա մոտ ցանկություն է առաջանում առանձնանալ Եկատերինա Իվանովնայի հետ: Միևնույն ժամանակ տոնական մթնոլորտում հնչում են թեթև նոտաներ: Չեխովը հիշեցնում է աշնան և վաղ մթնշաղի մասին: Գիշերը, միայնակ թափառելով գերեզմանոցում, Դմիտրի Իվանովիչը սկսում է ընկնել կասկածանքների մեջ: «Ինչի՞ կհանգեցնի այդ սիրավեպը: Ի՞նչ կասեն ընկերները, երբ իմանան»: [5]

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Бердников, 1974, էջ 395
  2. А. П. Чехов Собрание сочинений в восьми томах. — М.: Правда, 1970. — Т. 6. — С. 482. — (Библиотека «Огонёк»).
  3. Паперный З.С. Записные книжки Чехова. — М.: Советский писатель, 1976. — С. 52. — 389 с.
  4. Турков, 1984, էջ 354
  5. Турков, 1984, էջ 355

ԳրականությունԽմբագրել

  • Бердников Г. П. Чехов. — М.: Молодая гвардия, 1974. — 512 с. — (Жизнь замечательных людей).
  • А. М. Турков Чехов и его время // Русская литература XIX века / Азбукин А. Н., Коновалов В. Н.. — М.: Просвещение, 1984. — 399 с.