Բացել գլխավոր ցանկը

Իշտար[1], նաև Էշտար, 'Աշտար (աքքադերեն՝ dIštar, նաև dEštar, d'Aštar; լոգոգրաֆիկա՝ dINANNA, d15), բաբելա-ասորեստանյան սիրո և պտղաբերության աստվածուհին, կենտրոնական կանացի աստվածությունն աքքադական դիցարանում։ Համապատասխանել է շումերական Ինաննա դիցուհուն[1]։ Մարմնավորել է Վեներա մոլորակը։ Իշտարին վերագրվել են նաև պետական իշխանության և պատերազմի հովանավորուհու հատկանիշներ։ Պատկերվել է կնոջ կերպարանքով՝ ցուլի մեջքին կանգնած, ձեռքերում նետ ու աղեղ բռնած։ Հնագույն առասպելներում ներկայացվել է որպես իր սիրած այրերին կործանող, արյունարբու և հեշտաբարո աստվածուհի, իսկ հետագայում՝ Թամմուզ աստծո հավատարիմ կին։

Իշտար
Babilonia, statuetta femminile nuda, forse la gran dea di babilonia, alabastro, oro, rubini e terracotta, III sec ac.-III dc ca..JPG
Տեսակաստվածուհի, պտղաբերության աստված և պատերազմի աստված
ԴիցաբանությունՇումերական կրոն
Սեռիգական
Երևի համընկնում էInanna?
ՀայրՍին
ԵղբայրԷրեշկիգալ, Շամաշ
ԱմուսինԹամուզ (Դու'ուզու) կամ Անու կամ Աշուր
Կապված իրադարձություններԳիլգամեշի սխրանքներ
Ishtar Վիքիպահեստում
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Իշտար (այլ կիրառումներ)

Անուն և ծագումԽմբագրել

 
Վեներան երեկոյան երկնքում

Աստվածուհու անունը ծագում է ˈաստար[1] բառից, որ նախասեմական ժամանակներում նշանակել է Վեներա մոլորակն իր երկու ասպեկտներից մեկում, որ անվանվում էին համապատասխանաբար ˈԱստար (վաղորդյան աստղ, արական կերպար) և ˈԱсստարտ (երեկոյան աստղ, կանացի կերպար)[2]։ Արևմտասեմական ու հարավարաբական դիցաբանություններում այդ բաժանումը պահպանվել է[3], արևելասեմական միջավայրում (աքքադացիների նախնիներ) երկու ասպեկտները միավորվել են մեկ աստվածության մեջ, որ պահպանել է երկու սեռերի հատկանիշները․ մի կողմից Իշտարը՝ պատերազմի աստվածուհին է, մյուս կողմից՝ սեքսի ու որդեծնության[2], ընդ որում, ˈաստար բառն արևելյան սեմիտների մոտ նշանակել է աստվածուհի ընդհանրապես[1]։ Խուռիների մոտ Իշտարը սովորաբար ասոցացվել է Շավուշկայի հետ, սակայն առավել հաճախ աստվածուհին համապատասխանեցվել է շումերական Ինաննային[1]։

«Իշտար» անունից բացի հանդիպում են նաև անվան «Էշտար» և «'Աշտար» տարբերակները[4]։ Մեծ մասամբ աստվածուհու անունը շումերերեն հիշատակվում է որպես dINANNA[2]։ Դրանից բացի օգտագործվել է թվային համարժեքը համապատասխան դետերմինատիվով՝ d15 (= IŠTÀR), ինչպես նաև վանկային գրությունը՝ eš4-tár, d4-tár, diš-tar[4]։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

ԱղբյուրներԽմբագրել

  1. «Гимн Иштар, датируемый правлением царя Аммидитаны»։ Сайт CDLI Wiki (անգլերեն)։ Վերցված է 2017-04-23 
  2. «К стране безысходной…». Сошествие Иштар в Преисподнюю. Пер. с аккад. В. Шилейко // Когда Ану сотворил небо. Литература Древней Месопотамии / В. К. Афанасьева, И. М. Дьяконов. — М.: Алетейя, 2000. — С. 105-111. — 456 с. — (Сокровенное слово Востока). — 3000 экз. — ISBN 5-89321-059-X
  3. «О все видавшем» со слов Син-лике-уннинни, заклинателя. Пер. с аккад. И. М. Дьяконова // Когда Ану сотворил небо. Литература Древней Месопотамии / В. К. Афанасьева, И. М. Дьяконова. — М.: Алетейя, 2000. — С. 137-210. — 456 с. — (Сокровенное слово Востока). — 3000 экз. — ISBN 5-89321-059-X
  4. «Я — Шаррукен, царь могучий…». Сказание о Саргоне. Пер. с аккад. И. М. Дьяконов // Когда Ану сотворил небо. Литература Древней Месопотамии / В. К. Афанасьева, И. М. Дьяконов. — М.: Алетейя, 2000. — С. 297-298. — 456 с. — (Сокровенное слово Востока). — 3000 экз. — ISBN 5-89321-059-X

ԳրականությունԽմբագրել

  1. Афанасьева В. К., Дьяконов И. М. Иштар // Мифы народов мира. Энциклопедия в двух томах / С. А. Токарев. — М.: Советская Энциклопедия, 1991. — Т. 1 (А—К). — С. 595. — ISBN 5-85270-016-9.
  2. Black J., Green A. Gods, Demons, and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary. — 1992. — ISBN 0-292-70794-0
  3. Day J. Does the Old Testiment Refer to Sacred Prostitution and Did It Actual Exist in Ancient Israel?(անգլ.) // Biblical and Near Eastern Essays: Studies in Honour of Kevin J. Cathcart / C. McCarthy, J. F. Healey. — Cromwell Press, 2004. — С. 2—21. — ISBN 0-8264-6690-7.
  4. Dictionary of Gods and Goddesses / M. Jordan. — 2nd. — New York: Facts On File, Inc., 2004. — ISBN 0-8160-5923-3
  5. Guirand F. Assyro-Babylonian Mythology. New Larousse Encyclopedia of Mythology. — London: Hamlyn, 1968.
  6. Heffron Y. (2015)։ «Inana/Ištar (goddess) // Ancient Mesopotamian Gods and Goddesses. Oracc and the UK Higher Education Academy, 2016»։ Сайт ORACC (The Open Richly Annotated Cuneiform Corpus) (անգլերեն)։ University of Pennsylvania։ Վերցված է 2017-04-23 
  7. Leick G. A dictionary of Ancient Near Eastern mythology. — New York: Taylor & Francis, 2003. — 241 p. — ISBN 0-203-02852-X
  8. Singh N. Divine Prostitution. — New Dehli: APH Publishing, 1997. — ISBN 81-7024-821-3
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 377