Բացել գլխավոր ցանկը

Թալիշական խանություն (ադրբեջաներեն՝ Talış xanlığı, тал. Толъши ханәти), որը հայտնի է նաև որպես Լենքորանի խանություն[1] (ադրբեջաներեն՝ Lənkəran xanlığı)- ֆեոդալական պետություն է, որը սկիզբ է արել XVIII- ից մինչեւ XIX դարը Կասպից ծովի հարավ-արևմտյան ափին։ Գտնվում է Ադրբեջանի հարավ-արեւելքում և Իրանի հյուսիս-արևմտյան հատվածում: Խանության մայրաքաղաքը Լենկորան քաղաքն է:

Բնակչության տարածքը և զբաղվածությունԽմբագրել

Թալիշական խանությունը ստեղծվել է XVIII դարի կեսերին: Այն ընդգրկում էր ժամանակակից Ադրբեջանի հարավ-արևելյան հողերը Թալիշ լեռների, Կասպից ծովի և Մուղանյան տափաստանի միջև: Սահմանակցում էր Գիլանի, Արդեբիլի և Սալյանի հետ: Խանության կենտրոնը սկզբում եղել է Աստարան, իսկ հետո `Լենկորան քաղաքը: Բնակչությունը զբաղվում էր գյուղատնտեսությամբ (հատկապես բրնձի մշակմամբ) և անասնաբուծությամբ: Նույնպես զարգացած էին ձկնաբուծությունն ու մեղվաբուծությունը:

Խանական տան ստեղծումըԽմբագրել

Ըստ Միրզա Ահմադ Միրզա օղլու Խուդավերդիի թալիշական ցեղի խաները Հիր Հալհալսկովի (անգլերեն) ռուսերեն՝ Մադալան Արդդեյլից են: Վերջինս ծանր ֆինանսական վիճակի պատճառով, իր նախկին տեղը թողեց և Թալիշի տարածքով մեկնեց Շիրվան: Ըստ լեգենդի, նա գիշերն անցկացրեց Թալիշում և երազ տեսավ, որտեղ նրան հայտնում են, որ նրա հետևորդները կդառնան այս տարածաշրջանի իշխողները: Հավատալով այս երազին, նա բնակվում է Խարհաթան (անգլերեն) ռուսերեն .. գյուղում։ Նրա որդի, Սեյիդ Աբբասը, դարձավ իշխող խաների դինաստիայի հիմնադիր[2]: Սեյիդ Քազըմ Ալի բեյը օղլուն՝ XIX դարի հեղինակը, հենվելով Շահ Աբբաս Բ 1654 թ․-ի, Սեյիդ Աբբասին անվանում է 28-րդ հետնորդը Նահատակ (Շահիդ) Զեյդի, չորրորդ իմամ շիայի որդուն - Սաջադ[3]։

Ապրելով Խարհաթանը, նրանք բարեկամ դարձան տեղական ֆեոդալական ազգություններին: Սեյեդ Աբբասը ամուսնացել է գյուղի սեփականատիրոջ՝ Ասադ բեյ Հուսեյն բեկ օղլու Բորադյագսկու քրոջ հետ: Այս ամուսնության շնորհիվ ծնվեց Սեյեդ Ջամալլեդի Բեյը, որին 1736 ուղարկեցին Նադիր շահի մոտ ծառայության, որտեղ նա շուտով ստացավ յուզբաշու կոչում[4]։ Սև մաշկու պատճառով պադիշայի պաշտոնյաները նրան անվանեցին Գարա-բեկ: Գարա-բեյը մասնակցել է Դաղստանում Նադիր-Շահի արշավին և 1741/1742 թթ. նա ստացել է ժառանգական Խանի կոչում լավ ծառայության համար[5]:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Абдуллаев Г. Б. Из истории Северо-Восточного Азербайджана в 60-80-х гг. XVIII в. — Издательство Академии наук Азербайджанской ССР, 1958. — С. 67. — 209 с.

    Вместе с тем, для отпора общему врагу с Кубой объединились Талышское (Ленкоранское) ханство и шамхальское Тарковское.

  2. Абдуллаев Г. Б. Из истории Северо-Восточного Азербайджана в 60-80-х гг. XVIII в. — Издательство Академии наук Азербайджанской ССР, 1958. — С. 67. — 209 с.

    Вместе с тем, для отпора общему врагу с Кубой объединились Талышское (Ленкоранское) ханство и шамхальское Тарковское.

  3. Абдуллаев Г. Б. Из истории Северо-Восточного Азербайджана в 60-80-х гг. XVIII в. — Издательство Академии наук Азербайджанской ССР, 1958. — С. 67. — 209 с.

    Вместе с тем, для отпора общему врагу с Кубой объединились Талышское (Ленкоранское) ханство и шамхальское Тарковское.

  4. Абдуллаев Г. Б. Из истории Северо-Восточного Азербайджана в 60-80-х гг. XVIII в. — Издательство Академии наук Азербайджанской ССР, 1958. — С. 67. — 209 с.

    Вместе с тем, для отпора общему врагу с Кубой объединились Талышское (Ленкоранское) ханство и шамхальское Тарковское.

  5. Абдуллаев Г. Б. Из истории Северо-Восточного Азербайджана в 60-80-х гг. XVIII в. — Издательство Академии наук Азербайджанской ССР, 1958. — С. 67. — 209 с.

    Вместе с тем, для отпора общему врагу с Кубой объединились Талышское (Ленкоранское) ханство и шамхальское Тарковское.

ԱղբյուրներԽմբագրել

ԳրականությունԽմբագրել

  • Исмаилов Э. Э. Генеалогия Талышинских-Талишхановых. — Баку: Абилов, Зейналов и сыновья, 2001. — 78 с.