Էլդա Էմմա Անդերսոն

Էլդա Էմմա Անդերսոն, (անգլ.՝ Elda Emma Anderson հոկտեմբերի 5, 1899(1899-10-05)[1][2][3], Green Lake, Վիսկոնսին, ԱՄՆ[1] - ապրիլի 17, 1961(1961-04-17)[1][2][3], Oak Ridge, Անդերսոն շրջան, Թենեսի, ԱՄՆ[1]) ամերիկացի ֆիզիկոս, առողջապահության բնագավառի գիտաշխատող։ 1929 թվականին դարձել է Միլվոկի Դաուներ քոլեջի ֆիզիկայի պրոֆեսոր։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Անդերսոնն աշխատել է Փրինսթոնի համալսարանի Մանհեթենյան նախագծում և Լոս Ալամոսի Ազգային լաբորատորիայու, որտեղ ստացել է մաքուր ուրան-235-ի առաջին օրինակը։ Պատերազմից հետո հետաքրքրվել է բժշկական ֆիզիկայով, աշխատել է Օք Ռիջի ազգային լաբորատորիայի բժշկական ֆիզիկայի բաժնում։

Էլդա Էմմա Անդերսոն
Դիմանկար
Ծնվել էհոկտեմբերի 5, 1899(1899-10-05)[1][2][3]
ԾննդավայրGreen Lake, Վիսկոնսին, ԱՄՆ[1]
Մահացել էապրիլի 17, 1961(1961-04-17)[1][2][3] (61 տարեկան)
Մահվան վայրOak Ridge, Անդերսոն շրջան, Թենեսի, ԱՄՆ[1]
ՔաղաքացիությունFlag of the United States.svg ԱՄՆ
ԿրթությունՎիսկոնսինի համալսարան Մեդիսոնում (1941)[1] և Ripon College?[1]
Մասնագիտությունֆիզիկոս
ԱշխատավայրMilwaukee-Downer College?[1], Լոս Ալամոսի Ազգային Լաբորատորիա[1] և Օք Ռիջի ազգային լաբորատորիա[1]
ԱնդամությունԳիտության զարգացման աջակցության ամերիկյան ասոցացիա[1]

Վաղ տարիներԽմբագրել

Էլդա Էմմա Անդերսոնը ծնվել է Գրին Լեյկ քաղաքում։ Հայրը՝ Վիսկոնսեն Էդվին Անդերսոնը և նրա կինը՝ Լենին ունեցել են երեք երեխա։ Վաղ տարիներից Էլդան սիրել է թվեր, սակայն սկզբում ցանկացել է դառնալ մանկապարտեզի դաստիարակ և միայն հետագայում հետաքրքրվել է բնական գիտություններով։ Ընտանիքը մասնագիտության ընտրության գործում խրախուսել է Էլդային[4]։

1922 թվականին ստացել է Ռիպոն քոլեջի բակալավրի աստիճան։ Երկու տարի անց, Մադիսոնի Վիսկոնսյան համալսարանում ստացել է ֆիզիկայի մագիստրոսի աստիճան[5]։ 1924-1927 թվականներին Անդերսոնը դասավանդել է և եղել է Այովա նահանգի Էստերվիլ քոլեջի ֆիզիկայի, քիմիայի և մաթեմատիկայի ֆակուլտետի դեկան[6]։ 1929 թվականին ընդունվել է Միլվոկի-Դաուներ քոլեջ՝ որպես ֆիզիկայի պրոֆեսոր, 1934 թվականին գլխավորել է ֆիզիկայի ամբիոնը[7]։

Գիտական ներդրումԽմբագրել

1941 թվականին Անդերսոնը դիսերտացիա է պաշտպանել Մադիսոնի Վիսկոնսյան համալսարանում[8]։ Դրանից անմիջապես հետո նա հեռացել է քոլեջից և սկսել է զբաղվել զինվորական հետազոտությամբ՝ կապված Մանհեթենյան նախագծի հետ։ Նրան աշխատանք են առաջարկել Լոս-Ալամոսկի գաղտնի լաբորատորիայում, որտեղ Անդերսոնը պետք է հետազոտեր միջուկի բաժանումը, այդ թվում նեյտրոնների էմիսիան։ Լաբորատորիայում նա աշխատում էր շուրջ 16 ժամ[9][10]։ Անդերսոնը լաբորատորիայում ստացել է մաքուր ուրան-235-ի օրինակ[11]։ Նա հաճախ աշխատել է գիշերային ժամերին և կրել այդ ժամանակների կանանց համար անսովոր հագուստ․ ջինս և վանդակավոր վերնաշապիկ[11]։

ՄահԽմբագրել

1956 թվականին Անդերսոնի մոտ ախտորոշվել է լեյկեմիա, իսկ ավելի ուշ՝ կրծքագեղձի քաղցկեղ։ Նա մահացել է 1961 թվականի ապրիլի 17-ին[7][12]։ Անդերսոնը թաղվել է հարազատ քաղաքում, շատ հրատարակություններ տպագրեցին նրա մահախոսականը[6][13][14][15], որոշ գործընկերներ նրա մասին հրատարակել են իրենց հիշողությունները[16][17][18]։

ՀրապարակումներԽմբագրել

  • Ph.D. Дипломная работа: Anderson, Elda E. (1941). Low Energy Levels in the Atomic Spectra of Cobalt VII and Nickel VIII. University of Wisconsin—Madison.
  • Mack, J. E., & Anderson, E. E. (1944). A 21‐Foot Multiple Range Grazing Incidence Spectrograph. Review of Scientific Instruments. 15(2): 28-36.
  • Anderson, E. E., Lavatelli, L. S., McDaniel, B. D., & Sutton, R. B. (1944). Boron cross sections for neutrons from 0.01 to 1000 eV. Atomic Energy Commission.
  • Anderson, E. E., Lavatelli, L. S., McDaniel, B. D., & Sutton, R. B. (1944). MEASUREMENTS ON THE CROSS-SECTION OF 94 Pu-239 AS A FUNCTION OF NEUTRON ENERGY IN THE RANGE FROM 0.01 eV TO 3.0 eV (No. LA-91). Los Alamos Scientific Laboratory. New Mexico.
  • Anderson, E. E., McDaniel, B. D., Sutton, R. B., & Lavatelli, L. S. (1945). ABSORPTION AND FISSION CROSS SECTIONS OF 94 Pu-239 IN THE NEUTRON ENERGY RANGE 0.01 eV TO 100 eV (No. LA-266). Los Alamos Scientific Laboratory. New Mexico.
  • Sutton, R. B., McDaniel, B. D., Anderson, E. E., & Lavatelli, L. S. (1947). The Capture Cross Section of Boron for Neutrons of Energies from 0.01 eV to 1000 eV. Physical Review. 71(4): 272.
  • McDaniel, B. D., Sutton, R. B., Lavatelli, L. S., & Anderson, E. E. (1947). The Absorption Cross Section of Gold for Neutrons of Energies from 0.01 to 0.3 eV. Physical Review. 72(8): 729.
  • Sutton, R. B., T. Hall, E. E. Anderson, H. S. Bridge, J. W. DeWire, L. S. Lavatelli, E. A. Long, T. Snyder, and R. W. Williams. (1947). Scattering of Slow Neutrons by Ortho- and Parahydrogen. Physical Review. 72(12): 1147.
  • Sutton, R. B., T. Hall, E. E. Anderson, H. S. Bridge, J. W. DeWire, L. S. Lavatelli, E. A. Long, T. Snyder, and R. W. Williams. (1947). Neutronography studies of NaH and NaD. Physical Review. 72: 1147-56.
  • Anderson, Elda E. (1950). Manual on Radiological Protection for Civilian Defense (No. M-4514). Oak Ridge National Laboratory.
  • Anderson, E. E. (1952). Units of radiation and radioactivity. Public Health Reports. 67(3): 293.
  • Anderson, E. E. (1954). Education and Training of Health Physicists. Radiology. 62(1): 83-87.
  • Lukens Jr, H. R., Anderson, E. E., & Beaufait Jr, L. J. (1954). Punched Card System for Radioisotopes. Analytical Chemistry. 26(4): 651—652.
  • Kohl, J., Newacheck, R. L., & Anderson, E. E. (1955). Gaseous and Liquid Tracers for Underground Studies. In Proceedings. University of California.
  • Kohl, J., Newacheck, R. L., & Anderson, E. E. (1955). Locating Casing Shoe Leaks with Radioactive Argon. Transactions of the American Institute of Mining and Metallurgical Engineers. 204(12): 213—216.
  • Newacheck, R. L., Beaufait, L. J., & Anderson, E. E. (1957). Isotope Milker Supplies 137Ba from Parent 137Cs. Nucleonics. 15(5): 122.
  • Beaufait Jr, L. J., Anderson, E. E., & Peterson, J. P. (1958). Development and Preparation of Set of Gamma Spectrometer Standards. Analytical Chemistry. 30(11): 1762—1764.
  • Anderson, Elda E. (1959). Assignment report on training course for health physicists. Bombay, India. November-December 1958.
  • Zumwalt, L. R., & Anderson, Elda E. (1960). Xe-133 Release Data Obtained to Date on Various Sample Fuel Bodies (No. GA-P-32-257). General Atomic Division. General Dynamics Corp. San Diego, CA.
  • Anderson, E. E., Gethard, P. E., & Zumwalt, L. R. (October 1961). Use of the King Furnace in Fission-Product Retention Studies of Graphite Reactor Fuels. In Proceedings of the Second Conference on Nuclear Reactor Chemistry. Gatlinburg, Tennessee (pp. 171–192).
  • Anderson, E. E., Gethard, P. E., & Zumwalt, L. R. (1962). Steady-State Release Fraction of Krypton and Xenon Fission Products at High Temperatures from (U, Th) C2-Graphite Fuel Matrix in Out-Of-Pile Experiments (No. GA-3211). General Atomic Div. General Dynamics Corp. San Diego, CA.
  • Zumwalt, L. R., Anderson, E. E., & Gethard, P. E. (1962). Fission Product Retention Characteristics of Certain (Th, U) C2-Graphite Fuels. Proceedings. ANS Topical Meeting on Materials and Fuels for High-Temperature Nuclear Energy Applications. 11-13.
  • Anderson, E. E., Wessman, G. L., & Zumwalt, L. R. (1962). Fission Product Trapping—Sorption of Cesium by Activated Charcoal. Nuclear Science and Engineering. 12(1): 106—110.
  • Zumwalt, L. R., Gethard, P. E., & Anderson, E. E. (1963). Fission-Product Release from 'Single-Crystal' UC2 Particles. Transactions of the American Nuclear Society. 6(1): 132.
  • Anderson, E. E., Gardner, J. O., Gethard, P. E., Goeddel, W. V., Hooker, J. R., Lonsdale, H. K., … & Zumwalt, L. R. (1963). Advanced, Graphite-Matrix, Dispersion-Type Fuel Systems. Annual Report. April 1, 1962 — March 31, 1963 (No. GA-4022;(Pt. 1)). General Atomic Division. General Dynamics Corp. San Diego, CA.
  • Anderson, Elda E., & Zumwalt, L. R. (1964). The Diffusion of Barium in Simulated High-Temperature Graphite Fuel Elements. Transactions of the American Nuclear Society. (US). 7.

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 Ogilvie M. B. The Biographical Dictionary of Women in Science: Pioneering Lives From Ancient Times to the Mid-20th CenturyRoutledge, 2003. — Vol. 1. — P. 33—34. — 798 p. — ISBN 978-1-135-96342-2
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 FemBio: Банк данных о выдающихся женщинах, Frauerdatenbank
  4. Sicherman, Barbara; Green, Carol Hurd. Notable American women: the modern period : a biographical dictionary (англ.). — Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1980. — ISBN 0674627326.
  5. Sicherman, Barbara; Carol Hurd Green. Notable American Women: The Modern Period (англ.). — Harvard University Press, 1980. — P. 20. — ISBN 9780674627338.
  6. 6,0 6,1 Editor. (19 April 1961). Atom Bomb worker Dies, Dr. Elda Anderson. The Milwaukee Journal. Milwaukee, Wisconsin. p. 16.
  7. 7,0 7,1 Yount, Lisa. A to Z of Women in Science and Math (неопр.). — 2nd. — Infobase, 2008. — С. 7. — (Facts on File library of world history). — ISBN 0-8160-6695-7
  8. Low energy levels in the atomic spectra Co VII and Ni VIII. Висконсинский университет в Мадисоне. Дата обращения 19 марта 2015.
  9. «History Database Search - Anderson%2C Elda Emma»։ www.fofweb.com։ Վերցված է 2016-04-05 
  10. Howes, Ruth H.; Herzenberg, Caroline L. After the War: US Women in Physics. — Morgan & Claypool Publishers, 2015. — ISBN 9781681741581
  11. 11,0 11,1 Howes, Ruth H.; Herzenberg, Caroline L. (англ.)русск.. Their Day in the Sun: Women of the Manhattan Project (англ.). — Temple University, 1999. — P. 35. — ISBN 978-0-585-38881-6
  12. Ogilvie, Marilyn Bailey. The biographical dictionary of women in science: pioneering lives from ancient times to the mid-20th century (англ.) / Joy Dorothy Harvey. — Taylor & Francis US, 2000. — Vol. 1. — P. 33—34. — ISBN 0-415-92038-8.
  13. Oak Ridger. (18 April 1961). Elda Anderson, Obituary. Oak Ridge, TN.
  14. Health Physics. (May 1961). Obituary. Elda Anderson, Pioneer of Health Physics in the Atomic Energy Program, dies at 61. Health Physics. 5(2): 244.
  15. Physics Today. (July 1961). Elda Anderson, Obituary. Physics Today. 14(7): 68.
  16. Sanders Jr, S. M. (1968). Elda Emma Anderson. Health Physics. 15(3): 217—218.
  17. Mills, W. A. (1969). Elda Emma Anderson. Health Physics. 17(3): 403—404.
  18. Kathren, Ronald L. and Tarr, Natalie E. (November 1974). The Origins of the Health Physics Society. Health Physics. 27(5): 419—428.