Շնչուղիներում օդի շարունակական դրական ճնշմամբ բուժման սարք (CPAP-սարք)՝ շնչուղիների դրական ճնշման օդափոխիչ է, որը օդի հոսանք է ապահովում հաստատուն թեթև ճնշման տակ՝ շարունակաբար բաց պահելով շնչուղիները։ Այս եղանակով բուժումը այլընտրանք է արտաշնչման ավարտի ճնշմանը (PEEP)։ Երկու դեպքում էլ թոքերում ապահովվում է ալվեոլների բաց լինելը, այսինքն՝ օդափոխության համար ներառվում է թոքի ավելի մեծ մակերես։ Տարբերությունն այն է, որ PEEP սարքերը առաջացնում են դրական ճնշում միայն արտաշնչման ավարտին, իսկ CPAP-ը օդի հոսքի շարունակական դրական ճնշում է ապահովում շնչառական ցիկլի (ներշնչում-արտաշնչում) ողջ ընթացքում։ Այսպիսով, միացված սարքի պարագայում օդափոխիչը ինքնին շնչառական ցիկլ չի առաջացնում, CPAP-ով հաղորդվող ճնշման մակարդակից բարձր ճնշում չի տրվում, և հիվանդները իրենք են իրականացնում սպոնտան շնչառական ակտ[1]։

CPAP բուժում. օդի հոսք առաջացնող մաս, խողովակ, դիմակ

CPAP-ը սովորաբար օգտագործվում է այն մարդկանց կողմից, ովքեր ունեն շնչառական խնդիրներ։ Այդ հիվանդությունների շարքում է քնի ապնոէն։ CPAP-ը կարող է նաև օգտագործվել այն անհաս նորածինների համար, ում թոքերը դեռ չեն զարգացել ամբողջությամբ։ Օրինակ, շատ բժիշկներ կարող են կիրառել CPAP-ը շնչառական դիսթրես համախտանիշով նորածինների մոտ։ Այդ սարքի կիրառումը ասոցիացված է բրոնխաթոքային դիսպլազիայի զարգացման հաճախության մակարդակի իջեցման հետ։ Այն անհաս նորածինների մոտ, ում թոքերը դեռ լիովին զարգացած չեն, CPAP-ը բարձրացնում է ապրելիության մակարդակը և պակասեցնում թոքերի հասունացման խթանման համար կիրառվող ստերոիդային բուժման անհրաժեշտությունը։ Հետազոտողները հայտնաբերել են, որ սահմանափակ ռեսուրսների պայմաններում, երբ CPAP-ը կարգավորում է շնչառության հաճախությունը և մեծացնում ապրելիության ցուցանիշը առաջնային թոքային հիվանդություններով երեխաների մոտ, բուժքույրերը կարող են սկսել խնամքի իրականացումը և շարունակել այն վերահսկվելով բժշկի կողմից օրական մեկ կամ երկու շրջայցերի ընթացքում[2]։

CPAP բուժման ժամանակ կիրառվող մեքենաները ստեղծված են այնպես, որ մատակարարեն հաստատուն օդի հոսք։ Որոշ CPAP սարքեր ունեն հավելյալ հնարավորություններ, օրինակ տաքացնող խոնավացուցիչներ։ CPAP ամենաէֆեկտիվ բուժման եղանակն է քնի օբստրուկտիվ ապնոէի համար, քանի որ սարքով ներմղվող օդի հոսքի ճնշումը կանխում է շնչուղիների կոլլապսն ու ամբողջական փակումը։

Չնայած նրան որ CPAP-ով օդի ներմղման համար առավել հաճախ կիրառվում են քթային դիմակներ, երեխաների ու մեծահասակների համար կան նաև այլ համարհամակարգեր։ Քթային CPAP-ը հաճախ դնում են երեխաներին, սակայն այս դեպքում սարքի կիրառումը վիճելի է։ Պատճառն այն է, որ հետազոտությունների արդյունքում պարզվել է, որ CPAP-ը նվազեցնում է օդափոխության ժամանակը, սակայն մեծացնում է պնևմոթորաքսի առաջացման հավանականությունը։ Բերանային և քթա-բերանային դիմակները հաճախ օգտագործվում են քթի փակվածության և քթային օբստրուկցիայի ժամանակ[3]։ Գոյություն ունեն նաև այնպիսի սարքեր, որտեղ համակցված են քթային դիմակն ու մաքզիլյար առաջբերման սարքերը։

ԲարդություններԽմբագրել

  • Հնարավոր է օդի անցում ստամոքս այն կուլ տալու պատճառով։

Կարգավորումներ և չափումներԽմբագրել

  • CPAP
Այն ճնշումն է, որը շարունակաբար ներմղվում է առանց դադարների։ Այն առաջացնում է օդի հոսանք՝ գոյացնելով ճնշում։
  • PEEP
Արտաշնչման ավարտի ճնշումը (PEEP) թոքերի այն ճնշումն է, որն առկա է արտաշնչման ավարտին և բարձր է մթնոլորտային ճնշման մակարդակից։
  • Ramp
Այս հնարավորությունը առկա է բազմաթիվ սարքերում, ինչը թույլ է տալիս օգտագործողին նվազեցնել ճնշումը հասցնելով ամենացածր մակարդակին, ապա աստիճանաբար բարձրացնել այն։ Այս առանձնահատկության շնորհիվ հիվանդը ավելի հեշտ է քնով անցնում, քանի որ ստանում է առավել հարմարավետ ճնշում։
  • FIO2
Թթվածնի ֆրակցիոն տոկոսը ներշնչված թթվածնի այն ֆրակցիան է, որն ավելացվում է ներմղվող օդի հետ։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Werman Howard A., Karren K, Mistovich Joseph (2014)։ «Continuous Positive Airway Pressure(CPAP)»։ in Werman A. Howard, Mistovich J, Karren K։ Prehospital Emergency Care, 10e.։ Pearson Education, Inc.։ էջ 242 
  2. Patrick Wilson, Moresky Rachel, Baiden Frank, Brooks Joshua, Morris Marilyn, Giessler Katie, Punguyire Damien, Apio Gavin, Agyeman-Ampromfi Akua, Lopez-Pintado Sara, Sylverken Justice, Nyarko-Jectey Kwadwo, Tagbor Harry (June 2017)։ «Continuous positive airway pressure for children with undifferentiated respiratory distress in Ghana: an open-label, cluster, crossover trial»։ Lancet Global Health 5: e615 
  3. Morley C. J., Davis P. G., Doyle L. W., Brion L. P., Hascoet J. M., Carlin J. B., Coin Trial I. (2008)։ «Nasal CPAP or Intubation at Birth for Very Preterm Infants»։ New England Journal of Medicine 358 (7): 700–708։ PMID 18272893։ doi:10.1056/NEJMoa072788