Բացել գլխավոր ցանկը

Տիֆի պատվաստանյութերը կանխում են որովայնային տիֆը[1]։ Մի քանի տեսակներ լայնորեն կիրառելի և հասանելի են՝ տիֆի կոնյուգացված պատվաստանյութը, Ty21a (դա կենդանի պատվաստանյութ է, որը տրվում է ներքին ընդունման եղանակով՝ օրալ, բերանացի) և Vi պատիճավորված պոլիսախարիդային պատվաստանյութը[1]։ Նրանք մոտ 30-իվ 70%-ով արդյունավետ է առաջին երկու տարիների ընթացքում, կախված կոնկրետ պատվաստանյութից[2]։ Vi-rEPA պատվաստանյութի արդյունավետությունը  ցուցադրվել է երեխաների շրջանում[2]։

Blue pill container spilled icon.svg
Տիֆի վակցինա

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) առաջարկում է պատվաստում բոլոր այն շրջանների երեխաներին, որտեղ այդ հիվանդությունը տարածված է[3]։ Հակառակ դեպքում, նրանք խորհուրդ են տալիս պատվաստել բարձր ռիսկային խմբերի անձանց[3]։ Պատվաստումները քարոզելը նաև կարող է օգտագործվել հիվանդության բռնկումների վերահսկման նպատակով[3]։ Կախված պատվաստանյութից, լրացուցիչ չափաբաժինները խորհուրդ են տրվում յուրաքանչյուր 3-ից 7 տարի ժամկետով[3]: ԱՄՆ-ում պատվաստանյութը խորհուրդ է տրվում միայն կիրառել բարձր ռիսկ ունեցող այնպիսի անձանց մոտ, ինչպիսիք են ճանապարհորդները, ովքեր գնում են այն շրջանները, որտեղ այդ հիվանդությունը տարածված է[4]:

Ներկայիս պատվաստանյութերը շատ անվտանգ են[5]։ Աննշան կողմնակի ազդեցություններ կարող են առաջանալ ներարկման տեղում[5]։ Ինյեկցիոն (ներարկվող) պատվաստանյութը անվտանգ է ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի դեպքում և ներքին ընդունման պատվաստանյութը (օրալ, բերանացի) կարող է օգտագործվել այնքան ժամանակ, քանի դեռ ախտանիշները առկա չեն[5]։ Թեև չի հետազոտվել հղիության ընթացքում, սակայն ոչ կենդանի պատվաստանյութը համարվում է ավելի անվտանգ, իսկ կենդանի պատվաստանյութը խորհուրդ չի տրվում կիրառել[5]:

Առաջին անգամ տիֆի պատվաստանյութը մշակվել 1896 թ․ Ալմորթ Էդվարդ Ռայթի, Ռիչարդ Պֆեյֆերի և Վիլհելմ Կոլլի կողմից[6]։ Ներկայումս կողմնակի ազդեցությունների պատճառով նոր դեղաձևեր են առաջարկվում[7]։ Տիֆի պատվաստանյութը ներառված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի ցանկում, առավել արդյունավետ և անվտանգ դեղամիջոցներ են՝ անհրաժեշտ առողջապահության համակարգում[8]: Մեծածախ արժեքը զարգացող երկրներում կազմում է մոտ 4.44 ԱՄՆ դոլար 2014 թվականի դրությամբ[9]: ԱՄՆ-ում նրանք արժեն 25-50 ԱՄՆ դոլար[10]։ 

Բժշկական կիրառումըԽմբագրել

 Ty21a-ն, Vi պատիճավորված պոլիսախարիդային պատվաստանյութը և Vi-rEPA-ն արդյունավետ են որովայնային տիֆի ցածր կողմնակի ազդեցությունները նվազեցնելու գործում[2]։ Նոր պատվաստանյութերը, ինչպիսիք են Vi-ՏՏ-ը (PedaTyph), սպասում են դաշտային փորձարկումների, որպեսզի ցուցադրվի դրանց արդյունավետությունը բնական ազդեցության նկատմամբ[2]։ 

Օրալ պատվաստանյութը՝ Ty21a-ն, կանխում է որովայնային տիֆ առաջանալու դեպքերի շուրջ կեսը պատվաստումներից հետո առաջին երեք տարիների ընթացքում։ Ներարկվող Vi պոլիսախարիդային պատվաստանյութը կանխել է որովայնային տիֆի դեպքերի մոտ երկու երրորդը դեպքերի առաջին տարում և ունեցել է  շուրջ 55% գումարային արդյունավետության երրորդ տարում։ Պատվաստանյութերի արդյունավետությունը ցուցադրվել է միայն 2 տարեկանից մեծ երեխաների շրջանում[2]: Vi-rEPA պատվաստանյութը, որը ներարկվող պատվաստանյութի նոր միացություն է, կարող է ավելի արդյունավետ կանխել հիվանդությունը շատ երեխաների շրջանում մինչև 5 տարեկանը[11]։ Վիետնամում փորձարկումների ընթացքում 2-ից 5 տարեկան երեխաների շրջանում պատվաստանյութի արդյունավետությունը կազմեց շուրջ 90%, իսկ ազդեցությունը պահպանվեց առնվազն 4 տարի[12]։

ԺամանակացույցԽմբագրել

Կախված դեզաձևերից՝ կարելի է տալ սկսած երկու տարեկանից՝ (ViPS), վեց տարեկանից՝ (Ty21a) կամ 6 ամսեկան հասակից՝ (TCV)[13]։

ՏեսակներըԽմբագրել

  • Vi պատիճավորված պատվաստանյութ՝ Typhim VI, Typherix (GSK)
  • Ty21a օրալ պատվաստանյութ՝ Vivotif (PaxVax)[14]
  • Համակցված հեպատիտ A և պատիճավորված պատվաստանյութ՝ ViVaxim և ViATIM, Hepatyrix (GSK)
  • Ակտիվացված ամբողջական բջջային պատվաստանյութը դեռ հասանելի է զարգացող աշխարհի որոշ մասերում 2008թ-ի տվյալներով[15]։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 World Health Organization (4 April 2018)։ «Typhoid vaccines: WHO position paper – March 2018»։ Weekly epidemiological record 93 (13): 153–172 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Milligan R, Paul M, Richardson M, Neuberger A (May 2018)։ «Vaccines for preventing typhoid fever.»։ The Cochrane Database of Systematic Reviews: CD001261։ PMID 29851031։ doi:10.1002/14651858.CD001261.pub4 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 World Health Organization (4 April 2018)։ «Typhoid vaccines: WHO position paper – March 2018»։ Weekly epidemiological record 93 (13): 153–172 
  4. «Typhoid VIS»։ CDC։ 2012-05-29։ Արխիվացված օրիգինալից 8 December 2015-ին։ Վերցված է 15 December 2015 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 World Health Organization (4 April 2018)։ «Typhoid vaccines: WHO position paper – March 2018»։ Weekly epidemiological record 93 (13): 153–172 
  6. Flower Darren R. (2008)։ Bioinformatics for Vaccinology.։ Chichester: John Wiley & Sons։ էջեր 40–41։ ISBN 9780470699829։ Արխիվացված օրիգինալից 2015-12-22-ին 
  7. World Health Organization (4 April 2018)։ «Typhoid vaccines: WHO position paper – March 2018»։ Weekly epidemiological record 93 (13): 153–172 
  8. «WHO Model List of Essential Medicines (19th List)»։ World Health Organization։ April 2015։ Արխիվացված օրիգինալից 13 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  9. «Vaccine, Typhoid»։ International Drug Price Indicator Guide։ Վերցված է 6 December 2015 
  10. Hamilton Richart (2015)։ Tarascon Pocket Pharmacopoeia 2015 Deluxe Lab-Coat Edition։ Jones & Bartlett Learning։ էջ 317։ ISBN 9781284057560 
  11. Lin FY, Ho VA, Khiem HB, Trach DD, Bay PV, Thanh TC, Kossaczka Z, Bryla DA, Shiloach J, Robbins JB, Schneerson R, Szu SC (26 April 2001)։ «The efficacy of a Salmonella typhi Vi conjugate vaccine in two-to-five-year-old children.»։ The New England Journal of Medicine 344 (17): 1263–9։ PMID 11320385։ doi:10.1056/nejm200104263441701 
  12. Szu SC (November 2013)։ «Development of Vi conjugate - a new generation of typhoid vaccine.»։ Expert review of vaccines 12 (11): 1273–86։ PMID 24156285։ doi:10.1586/14760584.2013.845529 
  13. World Health Organization (4 April 2018)։ «Typhoid vaccines: WHO position paper – March 2018»։ Weekly epidemiological record 93 (13): 153–172 
  14. Helfand Carley։ PaxVax joins the marketed vaccines club with Crucell typhoid buy։ FierceVaccines։ Արխիվացված օրիգինալից 2015-04-02-ին 
  15. World Health Organization (4 April 2018)։ «Typhoid vaccines: WHO position paper – March 2018»։ Weekly epidemiological record 93 (13): 153–172