«Համասեռականություն»–ի խմբագրումների տարբերություն

{{legend|#ec8028|բանտարկություն}}
{{legend|#e73e21|ցմահ բանտարկություն}}
{{legend|#800000|մահապատիժ}}<div align="right">[[Պատկերի քննարկում:World homosexuality laws.svg|պատկերի քննարկում]]</div>]]'''Համասեռականություն, նույնասեռականություն''', ռոմանտիկ ձգտում, սեռական ձգտում կամ սեռական վարք նույն սեռի կամ գենդերի անձանց միջև։<!-- NOTE: "Sex" and "gender" are not always the same thing; for example, "sex" may refer to "biological sex" (being male or female), while "gender" may refer to a person's gender identity of being a man or a woman; therefore, like the Sexual orientation, Heterosexuality and Bisexuality articles, we have included both in the lead. --> Որպես սեռական կողմնորոշում, նույնասեռականությունը «հուզական, ռոմանտիկ և/կամ սեռական հարատև ձգտումներն» են նույն սեռի անձանց հանդեպ։ Այն նաև «վերաբերում է անձի նույնականացման զգացումին՝ հիմնված այդ ձգտումների և համայնքի անդամ լինելու վրա»<ref name="apahelp">{{cite web|url=http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx|title=Sexual orientation, homosexuality and bisexuality|publisher=[[American Psychological Association]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130808032050/http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx|archivedate=8 August 2013|accessdate=10 August 2013}}</ref><ref name="amici">{{cite web|url=http://www.courts.ca.gov/documents/Amer_Psychological_Assn_Amicus_Curiae_Brief.pdf|title=Case No. S147999 in the Supreme Court of the State of California, In re Marriage Cases Judicial Council Coordination Proceeding No. 4365[...] – APA California Amicus Brief&nbsp;— As Filed|page=30|format=PDF|accessdate=21 December 2010}}</ref>։
{{legend|#800000|մահապատիժ}}<div align="right">[[Պատկերի քննարկում:World homosexuality laws.svg|պատկերի քննարկում]]</div>]]
 
Երկսեռականության և տարասեռականության հետ միասին նույնասեռականությունը հանդիսանում է սեռական կողմնորոշման երեք հիմնական տեսակներից մեկը՝ տարասեռական-նույնասեռական կոնտինուումի ներսում<ref name="apahelp" />։ Գիտնականները դեռ չեն պարզել, թե ինչպես է ձևավորվում անձի սեռական կողմնորոշումը, սակայն նրանք ենթադրում են, որ այն ժառանգական, հորմոնային և միջավայրի գործոնների փոխազդեցության արդյունք է<ref name="Frankowski">{{cite journal|author=Frankowski BL|author2=American Academy of Pediatrics Committee on Adolescence|date=June 2004|title=Sexual orientation and adolescents|url=http://pediatrics.aappublications.org/content/113/6/1827.long|journal=[[Pediatrics (journal)|Pediatrics]]|volume=113|issue=6|pages=1827–32|doi=10.1542/peds.113.6.1827|pmid=15173519}}</ref><ref name="Lamanna">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&pg=PA82|title=Marriages, Families, and Relationships: Making Choices in a Diverse Society|author1=Mary Ann Lamanna|author2=Agnes Riedmann|author3=Susan D Stewart|publisher=[[Cengage Learning]]|year=2014|isbn=1305176898|page=82|quote=The reason some individuals develop a gay sexual identity has not been definitively established &nbsp;– nor do we yet understand the development of heterosexuality. The American Psychological Association (APA) takes the position that a variety of factors impact a person's sexuality. The most recent literature from the APA says that sexual orientation is not a choice that can be changed at will, and that sexual orientation is most likely the result of a complex interaction of environmental, cognitive and biological factors...is shaped at an early age...[and evidence suggests] biological, including genetic or inborn hormonal factors, play a significant role in a person's sexuality (American Psychological Association 2010).|accessdate=11 February 2016}}</ref><ref name="Stuart">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ivALBAAAQBAJ&pg=PA502|title=Principles and Practice of Psychiatric Nursing|author=Gail Wiscarz Stuart|publisher=[[Elsevier Health Sciences]]|year=2014|isbn=032329412X|page=502|quote=No conclusive evidence supports any one specific cause of homosexuality; however, most researchers agree that biological and social factors influence the development of sexual orientation.|accessdate=11 February 2016}}</ref>, այն չի համարվում անձի ընտրություն<ref name="Frankowski" /><ref name="Lamanna" /><ref name="Kersey-Matusiak">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=X8O_wGedAYoC&pg=PA169|title=Delivering Culturally Competent Nursing Care|author=Gloria Kersey-Matusiak|publisher=[[Springer Publishing Company]]|year=2012|isbn=0826193811|page=169|quote=Most health and mental health organizations do not view sexual orientation as a 'choice.'|accessdate=10 February 2016}}</ref>։ Չնայած դեռ ոչ մի տեսություն չի ստացել համընդհանուր համաձայնություն, սակայն գիտնականները կողմնակից են կենսաբանական գործոնների հիմքի վրա առկա տեսությունների հետ<ref name="Frankowski" />։ Նշանակալիորեն ավելի շատ ապացույցներ կան, որոնք փաստում են անձի, հատկապես տղամարդկանց, սեռական կողմնորոշման ձևավորման վրա ոչ սոցիալական, կենսաբանական գործոնների դերի կարևորությունը<ref name="Bailey">{{cite journal|date=2016|title=Sexual Orientation, Controversy, and Science|journal=[[Psychological Science in the Public Interest]]|volume=17|issue=21|pages=45–101|doi=10.1177/1529100616637616|vauthors=Bailey JM, Vasey PL, Diamond LM, Breedlove SM, Vilain E, Epprecht M|PMID=27113562}}</ref><ref name="LeVay">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=HmQFFfa03nkC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|title=Gay, Straight, and the Reason Why: The Science of Sexual Orientation|last=LeVay|first=Simon|date=2017|publisher=Oxford University Press|isbn=9780199752966}}</ref><ref name="Balthazart">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=3fjGjlcVINkC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|title=The Biology of Homosexuality|last=Balthazart|first=Jacques|date=2012|publisher=Oxford University Press|isbn=9780199838820}}</ref>։ Չկան հիմնավոր ապացույցներ, որ դաստիարակությունը կամ վաղ մանկության շրջանի խնդիրները կարող են սեռական կողմնորոշման ձևավորման վրա դեր խաղալ<ref name="rcp2007">{{cite web|url=http://www.rcpsych.ac.uk/workinpsychiatry/specialinterestgroups/gaylesbian/submissiontothecofe.aspx|title=Submission to the Church of England's Listening Exercise on Human Sexuality|publisher=The Royal College of Psychiatrists|accessdate=13 June 2013}}</ref>։ Չնայած նրան, որ որոշ մարդիկ նույնասեռականությունը համարում են անբնական<ref name="religioustolerance">{{cite web|url=http://www.religioustolerance.org/hom_fixe.htm|title=Divergent beliefs about the nature of homosexuality|last=Robinson|first=B. A.|year=2010|publisher=Religious Tolerance.org|accessdate=12 September 2011}}</ref>, գիտական ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ այն նորմալ է և մարդու սեռականության բնական տարբերակ է, և ինքն իրենով չի հանդիսանում բացասական հոգեբանական հետևանքների աղբյուր<ref name="apahelp" /><ref name="PAHO">{{cite web|url=http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926|title="Therapies" to change sexual orientation lack medical justification and threaten health|publisher=Pan American Health Organization|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120523040848/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926|archivedate=23 May 2012|accessdate=26 May 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref>։ Չկան բավարար ապացույցներ, որոնք կհիմնավորեն սեռական կողմնորոշման փոխելուն ուղղված հոգեբանական միջամտությունների կիրառումը<ref name="apa2009">American Psychological Association: [http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx Resolution on Appropriate Affirmative Responses to Sexual Orientation Distress and Change Efforts]</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.psychology.org.au/About-Us/What-we-do/advocacy/Position-Statements/use-of-psychological-practice-sexual-orientation|title=Psychological practices that attempt to change sexual orientation: Position statement {{!}} APS|website=www.psychology.org.au|access-date=2020-01-28}}</ref>։
'''Նույնասեռականություն,''' [[սեռական կողմնորոշում|սեռական կողմնորոշման]] մի ձև, որը բնութագրվում է նույն սեռին պատկանող մարդու (կամ մարդկանց) նկատմամբ մշտական հուզական, զգայական, զգացմունքային և [[Սեռականություն|սեռական]] հակվածությամբ։ Նման հակումով մարդիկ անվանվում են ''միասեռական'', ''նույնասեռական'', ''համասեռական'' կամ ''հոմոսեքսուալ'' (հուն. ὅμοιος (հոմոիոս), որ նշանակում է նույն, միանման և լատիներեն sexus, «սեռ» բառերից), ինչպես նաև ավելի բացասական կամ խտրական բնորոշմամբ ''համասեռամոլ'' կամ ''արվամոլ'' (արական սեռի դեպքում)։ Նույն սեռին պատկանող մարդկանց միջև հակվածությունը, եթե այն հատուկ սեռական բնույթ չի կրում, կոչվում է նաև ''հոմոֆիլություն''։
 
<br>Նույնասեռականությունը, տարասեռականության և երկսեռականության հետ միասնաբար կազմում են հետերոսեքսուալ-հոմոսեքսուալ կոնտինուումի երեք հիմնական կատեգորիաները։<br />Նույնասեռական հարաբերություններն ու գործողությունները գրավոր պատմության մեջ գրանցված են ինչպես որպես պաշտելի, այնպես էլ որպես դատապարտելի՝ կախված այն ձևից, որ դրանք ընդունում էին և մշակույթից, որում դրանք դրսևորվում էին։ 1800 ականների վերջերից սկսվել է շարժում, որը մեծացրել է նույնասեռականների տեսանելիությունը, ճանաչումը և օրինական իրավունքները՝ ներառյալ ամուսնության և քաղաքացիական միությունների, որդեգրման, աշխատանքի ընդունվելու, ռազմական ծառայության անցնելու և առողջապահական կառույցներից օգտվելու հավասար հնարավորությունների իրավունքները։
Նույնասեռական անձանց անվանելու համար օգտագործվում է լեսբուհի եզրույթը՝ կանանց դեպքում, և գեյ՝ տղամարդկանց։ [[Գեյ]] եզրույթը հաճախ կիրառվում է նույնասեռական և՛ կանանց, և՛ տղամարդկանց պարագայում։ Բնակչության մեջ գեյ և լեսբուհի մարդկանց, նույնասեռ ռոմանտիկ հարաբերությունների տոկոսային հարաբերությունը դժվար է վստահորեն գնահատել՝ տարբեր պատճառներից ելնելով, ներառյալ այն, որ շատ գեյ և լեսբուհի անձինք բաց կերպով չեն ներկայանում հասարակությանը՝ նախախնամության կամ խտրականության (օրինակ՝ [[հոմոֆոբիա]] և հետերոսեքսիզմ) պատճառով<ref name="levay">[[Simon LeVay|LeVay, Simon]] (1996). ''[https://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/chap1/queerscience.htm Queer Science: The Use and Abuse of Research into Homosexuality].'' Cambridge: The MIT Press {{ISBN|0-262-12199-9}}</ref>։ Նույնասեռականությունը տարածված է նաև շատ կենդանատեսակների մոտ{{refn|<ref>{{cite web|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090616122106.htm|title=Same-sex Behavior Seen In Nearly All Animals, Review Finds|work=ScienceDaily}}</ref><ref>[http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx ''1,500 animal species practice homosexuality''. ''The Medical News'', 23 October 2006] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110210172226/http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx |date=10 February 2011 }}</ref><ref>Sommer, Volker & Paul L. Vasey (2006), Homosexual Behaviour in Animals, An Evolutionary Perspective. [[Cambridge University Press]], Cambridge. {{ISBN|0-521-86446-1}}</ref><ref name=Bagemihl>{{harv|Bagemihl|1999}}</ref><ref name="Biological Exuberance: Animal"/>}}։
 
Շատ գեյ և լեսբուհի անձինք հարատև նույնասեռ հարաբերության մեջ են։ ԱՄՆ-ում գեյ և լեսբուհի անձանց մարդահամարը առաջին անգամ իրականացվեց 2010-ականներին, երբ կար դրա համար նախատեսված հարցաթերթիկ, կային քաղաքական պայմաններ և մեծացել էր այդ անձանց տեսանելիությունը հասարակության մեջ<ref name="Committed">* [http://www.mercurynews.com/census/ci_18334802?nclick_check=1 Census statistics show quarter of California same-sex couples raising kids]
* [http://www.starnewsonline.com/article/20110630/ARTICLES/110639995/1004/sitemaps Region Saw Increase In Same-Sex Households]
* [http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 Census 2010: One Quarter of Gay Couples Raising Children]
* [http://www.startribune.com/local/125537288.html Minnesota Sees 50% Rise in Number of Gay Couples] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717123400/http://www.startribune.com/local/125537288.html|date=17 July 2011}}
* [http://www.poughkeepsiejournal.com/article/20110714/NEWS01/107140334/Census-Dutchess-Ulster-gay-households-increase Census:Dutchess, Ulster Gay Households Increase]
* [http://westchesterrealestateinformation.com/same-sex-couples-numbers-soar-in-ny-2010-census-finds/ Same Sex Couples' Numbers Soar In N.Y, 2010 Census Finds] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130430050627/http://westchesterrealestateinformation.com/same-sex-couples-numbers-soar-in-ny-2010-census-finds/|date=30 April 2013}}
* [http://www.edgeboston.com/index.php?ch=news&sc=local&sc3=&id=123278 87% Increase in Same-Sex Nevada Households Since 2000]
* [https://archive.today/20130130091511/http://www.necn.com/07/14/11/Gay-lesbian-households-increase-in-Okla/landing_politics.html?&apID=aebfe9933c274365a694d062894d773c 2010 Census indicates increase among same-sex homeowners in Oklahoma]
* [http://www.wnyc.org/blogs/wnyc-news-blog/2011/jul/15/spike-number-same-sex-couples-city/ Spike In Number of City's Same-Sex Couples] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727052503/http://www.wnyc.org/blogs/wnyc-news-blog/2011/jul/15/spike-number-same-sex-couples-city/|date=27 July 2011}}</ref>։ Հոգեբանական առումներով այդ հարաբերությունները համարժեք են տարասեռ հարաբերությունններին<ref name="amici" />։ Մարդկության պատմության ընթացքում նույնասեռ հարաբերությունները և գործողությունները հանդիսացել են ինչպես հիացմունքի, այնպես էլ դատապարտման առարկա՝ կախված տվյալ մշակույթից և նրանից, թե ինչ կերպ են դրանք արտահայտվել<ref name="psych2010">[http://healthyminds.org/More-Info-For/GayLesbianBisexuals.aspx Sexual Orientation] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110726144306/http://healthyminds.org/More-Info-For/GayLesbianBisexuals.aspx|date=26 July 2011}}. ''American Psychiatric Association''.</ref>։ 19-րդ դարից ի վեր գոյություն ունի համաշխարհային շարժում, որի նպատակն է գեյ մարդկանց ազատությունը և հավասարությունը, ներառյալ բռնության դեմ ուղղված օրենսդրությունը՝ պաշտպանելու գեյ երեխաներին դպրոցում, խտրականության դեմ օրենսդրությունը, բանակում ծառայելու հավասար հնարավորությունը, առողջապահության հասանելիությունը, որդեգրելու հավասար հնարավորությունը, և ամուսնական հավասարության հաստատումը։
 
=== Տերմինաբանություն ===
279

edits