Սոցիալիստական ապրելակերպ

Ուշադրություն․ հոդվածը կամ հոդվածի բաժինը փոխադրված է Հայկական սովետական հանրագիտարան-ից և կարող է շարադրված լինել խորհրդային գաղափարախոսության տեսանկյունից

Սոցիալիստական ապրելակերպ, հասարակության, սոցիալական խմբերի և անհատների կենսագործունեության տիպական ձե, որը պայմանավորված է սոցիալիստական արտադրաեղանակով և նպաստում է նրա ամրապնդմանն ու կատարելագործմանը։ Ս․ ա-ի նախադրյալներն առաջանում են պրոլետարիատի դասակարգային պայքարում, այն ձևավորվում է սոցիալիստական հեղափոխության հաղթանակից հետո, սոցիալիզմի շինարարության ու զարգացման ընթացքում և կոմունիստական ապրելակերպի հիմքն է ու նախնական փուլը։ Ս․ ա․ բնութագրվում է հասարակական սեփականության տիրապետությամբ, բանվոր դասակարգի, գյուղացիության ու մտավորականության, բոլոր ազգերի ու ազգությունների արմատական շահերի միասնությամբ։ Ապրելակերպն ընդհանրապես պայմանավորված է սոցիալտնտեսական պայմաններով (կենսամակարդակ), սոցիալ-քաղ․ կարգով (կյանքի որակ), մշակութային և սոցիալհոգեբանական գործոններով (կենսաոճ, վարքի տիպօրինակ, կյանքի իմաստ, իդեալ են), ինչպես և բնական ու աշխարհագրական միջավայրով։ Յուրաքանչյուր հասարակություն իր անդամներին ներկայացնում է որոշակի պահանջներ և ձգտում դրանք վերածել նրանց կյանքի նորմաների, սակայն, անկախ որեէ դասակարգի կամ խավի ապրելակերպի տիպաբանական նույնությունից, յուրաքանչյուր մարդու սոցիաչական հարմարումը ընթանում է յուրովի, դա է պատճառը, որ հասարակական-տնտ․ ֆորմացիաներին, ինչպես նաե տվյալ ֆորմացիայի ներսում առկա դասակարգերին և սոցիալ․ շերտերին բնորոշ ապրելակերպին զուգահեռ գոյություն ունեն տարբեր (այդ թվում՝ ֆորմացիոնին, դասակարգայինինխորթ) ապրելակերպեր։ «Սովետական ապրելակերպ» սոցիալ-պատմ․ կատեգորիան ներառում է սովետական մարդկանց կենսագործունեության բոլոր ձևերը (ազգ․, սոցիալ․, հոգեբանական ևն)ք իսկ Ս․ ա․ դրանց ֆունկցիոնալ ուղղվածությունն է։ Այս առումով Ս․ ա․ ըմբռնվում է որպես կոմունիստական ապրելակերպի գոյացման պրոցես, մարդկանց կենսագործու¬ նեության էական բնութագիր, տիրող պայմաններով կանխորոշված կենսագործունեության նորմա, ընդհանուր մշակութային նպատակ և իդեալ, սոցիալիզմի զարգացումը պլանավորելու և կառավարելու, ապրելակերպի սոցիալ․ միանշանակության հասնելու միջոցով դասակարգերի ու սոցիալ․ շերտերի մերձեցման և անձնավորության անհատականության լրիվ դրսևորման համար պայմաններ ստեղծելու հիմք։ Ս․ ա․ աշխատանքային ապրելակերպ է, աշխատանքի մեջ է ձևավորվում նրա արժենորմատիվային համակարգը։ Ս․ ա-ի բնորոշ գծերն են կոլեկտիվիզմը, աշխատանքի նկատմամբ նոր վերաբերմունքը, սոցիալիստ, ինտերնացիոնալիզմը, իսկական դեմոկրատականությունը, քաղաքացիների իրավունքների և պարտականությունների միասնությունը, սոցիալ․ լավատեսությունը, ակտիվ կենսադիրքորոշումը, անհանդուրժողականությունը սոցիալիզմին անհարիր երևույթների նկատմամբ։ Ս․ ա․ դրսևորվում է ոչ միայն աշխատանքային և հասարակական-քաղ․ գործունեության ոլորտում, այլև կենցաղում, ընտանիքում, միջանձնային հարաբերություններում։ Սոցիալիստ, հասարակական հարաբերությունների զարգացմանն ու կատարելագործմանը զուգընթաց Ս․ ա․ դառնում է հասարակության կենսագործունեության միակ ձևը և աստիճանաբար վերաճում կոմունիստական ապրելակերպի։ Գրկ․ ՍՄԿԿ 26 համագումարի նյութերը, Ե․, 1981։

ԳրականությունԽմբագրել

  1. Струков 3․ В․, Социалистический образ жизни, М․, 1977
  2. Образ жизни и ценностная ориентация личности, [Сб․ ст․], Е․, 1979
  3. Социалистический образ жизни, М․, 1980
  4. Социальные показатели образа жизни советского общества, М․, 1980
  5. Ա․ Ադիբեկյան, Մ․ Հարությունյան
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 33