Սաղմոսների սիմֆոնիա (անգլ.՝ Symphony of Psalms), Ի․ Ֆ․ Ստրավինսկու եռամաս սիմֆոնիան՝ ստեղծված երգչախմբի և սիմֆոնիկ նվագախմբի համար։ Գրվել է 1930 թվականին, Սերգեյ Կուսևիցկու պատվերով, Բոստոնի սիմֆոնիկ նվագախմբի հիսնամյակի կապակցությամբ[1]։ Համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել 1930 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Բրյուսելում, տեղի նվագախմբի կատարմամբ, Էռնեստ Անսերմի ղեկավարությամբ։ Ամերիկական պրեմիերան (Բոստոնի նվագախումբ, Կուսևիցկու ղեկավարությամբ) տեղի է ունեցել 1930 թվականի դեկտեմբերի 19-ին։ Սիմֆոնիայի առաջին ձայնագրությունը տեղի է ունեցել 1931 թվականի փետրվարին Ելիսեյան դաշտերի թատրոնում, Ստրարամա նվագախմբի կատարմամբ` հեղինակի ղեկավարությամբ։

Համարվում է Ստրավինսկու ամենահայտնի ստեղծագործություններից մեկը (հատկապես վերջնամասը)։

Պատմություն խմբագրել

Բիբլիական այս թեման մարմնավորելու համար, Ստրավինսկին ընտրել էր սիմֆոնիկ նվագախմբի յուրօրինակ կազմ առանց ջութակների, ալտերի և կլառնետների և ընդգրկել է երկու ռոյալ, իսկ երգչախմբի համար ընտրել է Սաղմոսի լատիներեն տարբերակը[2][3]։

Նկարագրություն խմբագրել

Սիմֆոնիայում զուգակցվում են մի կողմից բիբլիական, արխաիկ հանդիսավորությունը, որ խորհրդանշում է հավերժությունը, մյուս կողմից՝ հավերժից պոկված, ժամանակի ալեբախումների մեջ ընկած X դարի մարդու փոթորկահույզ հոգին, որն անդադար փնտրում է, տենչում հասնել փրկության ափը և Ստրավինսկին մեծ վարպետությամբ գտնում է համարժեք արտահայտչամիջոցներ մարմնավորելու, դրսևորելու և՛ «պայքարը», և՛ «անդորրը», և այս ամենի համար՝ Աստծո փառաբանությունը։

Սիմֆոնիայի ստեղծման սկզբում Ստրավինսկին, իր իսկ խոստովանությամբ, համակված էր կրոնական և երաժշտական հուզավառությամբ։ Իսկ ավարտից հետո կոմպոզիտորը Ռոբերտ Կրաֆտին ասել է հետևյալը.

  150-րդ Սաղմոսի Ալլեգրոն ոգեշնչված էր Եղիա մարգարեի՝ դեպի երկինք վեր խոյանալու տեսիլքով... Պիտի թվա, թե եզրափակիչ օրհներգությունը երկնքից է իջնում, և ալեկոծումներից հետո տեղի է ունենում «փառաբանության հանդարտեցում, խաղաղություն։  


Առաջին մաս խմբագրել

 
Psalms chord

Առաջին մասը հիմնված է 38-րդ սաղմոսի 13-14 համարների վրա.

  Տէ՛ր, լսի՛ր իմ աղոթքը, ականջ դիր խնդրանքներիս և արտասուքս լռութեան մի՛ մատնիր։ Պանդուխտ եմ ես քո առաջ, օտարական և անցորդ, ինչպես իմ բոլոր նախնիները։ Թո՛ւյլ տուր ինձ, որ հանգստանամ, մինչև իմ գնալն այնտեղ, ուր այլևս չեմ լինի[4]։  


Ըստ մեկնիչների, այս սաղմոսը Դավիթը ստեղծել է իր որդի Աբիսողոմի՝ իր դեմ սկսած ապստամբության ժամանակ, երբ Դավիթը, գիտակցելով իր մեղքը, վախենում էր նաև իր թշնամիների հարվածից։ Թագավորն Աստծուց խնդրում էր կյանք տալ, հնարավորություն տալ իր մեղքերը քավելու և հոգեպես նորոգվելու։

 

Սիմֆոնիայի առաջին մասը հիմնված է երկու հակադիր թեմայի վրա։

Առաջին թեման բնույթով դրամատիկ է։ Այն հնչում է նվագախմբի բաժնում, որտեղ հուժկու ակորդները կամարակապվում են հոբոյների, ֆագոտների և անգլիական եղջերափողի անհանգիստ զարկերակումով։

Երկրորդ թեման աղոթքային է։ Այն շարադրում է երգչախումբը։ Թեման հիշեցնում է խոսակցական ինտոնացիայի վրա հիմնված կաթոլիկ սաղմոսերգությունը։ Երգչախմբի այդ եռանդագին աղոթքը նվագակցվում է համառորեն կրկնվող (օստինատո) դրամատիկ դարձվածներով։ Եվ այս թեմաների, տարրերի, դրանց տրանսֆորմացման, զարգացման միջոցով Ստրավինսկին կառուցում է առաջին մասը[5]։

 

Երկրորդ մաս խմբագրել

Սիմֆոնիայի երկրորդ մասում երգչախումբը երգում է 39-րդ սաղմոսի 2, 3, 4 համարները.

  Համբերութեամբ սպասեցի տիրոջը, և նա նայեց ինձ ու լսեց իմ աղոթքը։ Նա ինձ հանեց տառապանքի փոսից, ցեխից ու տիղմից, ոտքերս ժայռի վրայ հաստատեց և ուղղեց իմ քայլերը։ Բերանս դրեց մի նոր օրհներգ՝ օրհներգը մեր Տէր Աստծու։ Շատերը պիտի տեսնեն ու վախենան և իրենց յոյսը դնեն Տիրոջ վրայ։  


Սիմֆոնիայի երկրորդ մասը բացվում է հոբոյի հնաբույր եղերերգով, որին արձագանքում է առաջին ֆլեյտան,

 

այնուհետև հերթով ձայնակցում են երկրորդ ֆլեյտան, երկրորդ հոբոյը և մնացած ֆլեյտաները։

Նույնպես ձայների հերթագայությամբ երգչախումբը երգում է երկրորդ թեման, որից բխում է երկրորդ ֆուգան։

 

Գործիքային և վոկալ այս ֆուգաները մշակման բաժնում փոխներթափանցվում են, ենթարկվում պոլիֆոնիկ զանազան փոխակերպումների և ավարտում երկրորդ մասը։ Այս մասը համարվում է կրկնակի ֆուգայի փայլուն օրինակ[6][7]։

Երրորդ մաս խմբագրել

Սիմֆոնիայի երրորդ մասն ընդգրկում է 150-րդ սաղմոսն ամբողջությամբ[8]։

  Ալէլուիա։ Օրհնեցե՛ք Աստծուն իր սրբարանում, օրհնեցե՛ք նրան իր զօրութեան երկնային հաստատութեան մեջ... Գովաբանեցե՛ք նրան սաղմոսով և օրհներգութեամբ... Օրհնեցե՛ք նրան քաղցր խօսքերով... Բոլոր հոգիներ, օրհնեցե՛ք Տիրոջը։  


 

Երրորդ մասը սկսվում է հանդարտ «Ալէլուիայով», որից հետո ներխուժում է Ստրավինսկուն բնորոշ «մոտորային» Ալլեգրոն։ Այստեղ հնչյունների ամեհի ալեկոծումը բախվում է կուլմինացիայի «ժայռերին», որոնցից անդրադառնալով, խաղաղվում է Սիմֆոնիան եզրափակող հանդիսավոր վերջաբանում[9]։

 

Գրականություն խմբագրել

  • Anon. [n.d.] «Symphony of Psalms»։ Արխիվացված է օրիգինալից September 12, 2007-ին։ Վերցված է September 26, 2006 
  • Berger, Arthur. 1963. "Problems of Pitch Organization in Stravinsky". Perspectives of New Music 2, no. 1 (Autumn–Winter): 11–42. Reprinted in Perspectives on Schoenberg and Stravinsky, 2nd edition, edited by Benjamin Boretz and Edward T. Cone, 123–54. New York: W. W. Norton, 1972.
  • Cole, Vincent Lewis. 1980. "Analyses of Symphony of Psalms (1930, rev. 1948) and Requiem Canticles (1966) by Igor Stravinsky." Ph.D., Music Theory. Los Angeles: University of California at Los Angeles.
  • Michael Gielen. Stravinsky: Symphony in 3 Movements, Symphony in C, and Symphony of Psalms. South West German Radio Symphony Orchestra and West German Radio Chorus, Hanssler.
  • Heinemann, Stephen. 1998. "Pitch-Class Set Multiplication in Theory and Practice." Music Theory Spectrum 20, no. 1 (Spring): 72-96.
  • Hill, Peter, and Nigel Simeone. 2005. Messiaen. New Haven and London: Yale University Press. ISBN 0-300-10907-5.
  • Holloway, Robin. 1974. "Stravinsky's Self-Concealment". Tempo, New Series, 108:2–10.
  • Kang, Jin Myung. 2007. "An Analysis of Stravinsky's Symphony of Psalms Focusing on Tonality and Harmony Archived 2012-03-16 at the Wayback Machine.". DMA diss. Columbus: Ohio State University. Retrieved November 21, 2010.
  • Kerr, Morag G. 1994. "Prokofiev and His Cymbals". Musical Times 135:608–609.
  • Kuster, Andrew։ «Symphony of Psalms»։ Արխիվացված է օրիգինալից February 4, 2007-ին։ Վերցված է September 26, 2006 
  • Steinberg, Michael. 2005. Choral Masterworks: A Listener's Guide. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-512644-0
  • Stravinsky, Igor, and Robert Craft. 1962. "A Quintet of Dialogues". Perspectives of New Music 1, no. 1 (Autumn): 7–17.
  • Stravinsky, Igor, and Robert Craft. 1963. Dialogues and a Diary. New York: Doubleday, 1963. Reprinted London: Faber, 1968; reissued by Faber in 1982 without the Diary section, as Dialogues.
  • Tymoczko, Dmitri. 2002. "Stravinsky and the Octatonic: A Reconsideration". Music Theory Spectrum 24, no. 1:68–102.
  • Van den Toorn, Pieter. 1983. The Music of Igor Stravinsky. New Haven: Yale University Press. ISBN 0-300-02693-5
  • Van den Toorn, Pieter, and Dmitri Tymoczko. 2003. "Colloquy: Stravinsky and the Octatonic—The Sounds of Stravinsky". Music Theory Spectrum 25, no. 1:167-202.
  • Walsh, Steven. 1967. '"Stravinsky's Choral Music". Tempo, New Series, 81 (Stravinsky's 85th Birthday): 41–51.
  • White, Eric Walter. 1966. Stravinsky: The Composer and His Works. Berkeley, Los Angeles and London: University of California Press, 1966. LCC 66-27667. (Second edition, Berkeley: University of California Press, 1979. ISBN 0-520-03983-1.)

Ծանոթագրություններ խմբագրել

  1. Мартынов И. И. Сергей Прокофьев. Жизнь и творчество. — М.: Музыка, 1974. — С. 287. — 560 с. — (Классики мировой музыкальной культуры).
  2. Stravinsky and Craft 1962, 15.
  3. White 1966, 321.
  4. В первоначальных эскизах — на церковнославянские тексты.
  5. Kang 2007, 9.
  6. Steinberg 2005, 268.
  7. Kang 2007, 21.
  8. Stravinsky and Craft 1963, 78.
  9. Stravinsky and Craft 1962, 17.

Արտաքին հղումներ խմբագրել