Յուվալ Նոյ Հարարի (եբրայերեն՝ יובל נח הררי‎; փետրվարի 24, 1976(1976-02-24)[2][3], Կիրյատ Ատա, Հայֆա, Հայֆայի մարզ, Իսրայել), իսրայելցի պատմաբան, Երուսաղեմի հրեական համալսարանի պատմության ամբիոնի պրոֆեսոր[4]։ Նա 21֊րդ դարի ամենաազդեցիկ գիտնականներից է։2014֊ին լույս է տեսել նրա 《Sapiens.Մարդկության համառոտ պատմությունգիրքը[1]։ Հարարին պատմում է ,թե զարգացում ապրող մարդն ինչպես է ազդել համաշխարհային էկոհամակարգի վրա,և ինչպես է կայսրություններ ստեղծել։ Հեղինակը միաձուլում է պատմությունն ու գիտությունը ՝ վերանայելով տարածված տեսակետները,անցյալի զարգացումները կապելով ժամանակակից խնդիրների հետ,առանձին իրադարձությունները դիտարկելով ավելի մեծ գաղափարների համատեքստում։ Գիրքը վաճառվել է 12 միլիոն օրինակով ու թարգմանվել 50 լեզվով՝ այդ թվում հայերեն[5] New York Times-ի բեսթսելլերների ցանկում է ավելի քան 5 տարի։ Բրիտանիայում արժանացել է 《Տարվա գիտական գիրք》 մրցանակին։

Յուվալ Նոյ Հարարի
יובל נח הררי
Yuval Noah Harari cropped.jpg
Harari in 2022
Ծնվել էփետրվարի 24, 1976 (46 տարեկան)
 Կիրյաթ Աթա , Իսրայել
Բնակության վայր(եր)Մեսիլատ Սիոն , Իսրայել
ՔաղաքացիությունFlag of Israel.svg Իսրայել
ԱզգությունԻսրայելացի
Դավանանքաթեիզմ
ՄասնագիտությունHistory
ԳործակիցԵրուսաղեմի հրեական համալսարան[1]
Հաստատություն(ներ)Hebrew University of Jerusalem
Գործունեության ոլորտպատմություն
ԱնդամակցությունYoung Academy of Sciences of Israel?
Ալմա մատերHebrew University of Jerusalem
Jesus College, Oxford
Գիտական աստիճանդոկտորի աստիճան
Տիրապետում է լեզուներինեբրայերեն և անգլերեն
Գիտական ղեկավար Սթիվեն Ջ. Գունն
Ինչով է հայտնիՍապիենս։ Մարդկության կարճ պատմություն
Ազդվել էՋերդ Դայմոնդ
Պարգևներ* Polonsky Prize for Creativity and Originality (2009 and 2012) * Society for Military History's Moncado Award * Young Israeli Academy of Sciences * National Library of China best book of the year award
Կայքynharari.com(անգլ.)(գերմ.)(իսպ.)(ֆր.)(եբրայերեն)(իտալ.)
Ստորագրություն
Изображение автографа
Commons-logo.svg Yuval Noah Harari Վիքիպահեստում

Նրա վերջին գիրքը Հոմո դեուս` Վաղվա համառոտ պատմությունը եբրայերեն հրապարակվել էր 2015 թվականին։ Անգլերեն թարգմանությունը տպագրվել է Մեծ Բրիտանիայում 2016 թվականի սեպտեմբերին, Միացյալ Նահանգներում՝ 2017 թ.-ի փետրվարին։

ԿենսագրությունԽմբագրել

Հարարին ծնվել է Իսրայելի Կիրյաթ Աթա շրջանում 1976 թվականին։ Նա մեծացել է Իսրայելի Հայֆա քաղաքում, արևելաեվրոպական ծագում ունեցող աշխարհիկ հրեական ընտանիքում [6]։

Կենդանիների պաշտպանությանԽմբագրել

Հարարին բազմիցս մեկնաբանել է կենդանիների աղետալի վիճակի մասին, մասնավորապես ֆերմային կենդանիների։ Այդ ողբալի վիճակը սկսել է գյուղատնտեսական հեղափոխության ժամանակ, և այդ իսկ պատճառով Հարարին vegan է. 2015 Guardian-ի հոդվածում, որը կոչվում էր "Արդյունաբերական գյուղատնտեսությունը պատմության ամենասարսափելի հանցագործությունների է " Հարարին գրել էր " Արդյունաբերորեն ֆերմային կենդանիների ճակատագիրը (...) մեր ժամանակների ամենաբարոյական հարցերից մեկն է "[7]։

ԳրքերԽմբագրել

  • Հոմո Դուես։ Համառոտ պատմություն վաղվա օրվա (2016), 978-1910701881978-1910701881
  • Հոմո Սապիենս։ Համառոտ պատմությունը (London: Harvill Սեքր, 2014) 978-006-231-609-7978-006-231-609-7
  • Անմոռանալի տպավորություններ։ ճակատամարտի Հայտնության ու ձևավորում ժամանակակից պատերազմի մշակույթը, 1450-2000 (Houndmills: Пэлгрейв-Макмиллан, 2008)[8], 978-023-058-388-7978-023-058-388-7
  • Հատուկ գործողության դարաշրջանում рыцарства, 1100-1550 (Վուդբրիիջ։ վարձակալության & Пивовара, 2007), 978-184-383-292-8978-184-383-292-8
  • Վերածնունդ ռազմական Հուշեր։ պատերազմ, Պատմությունը եւ ինքնությունը, 1450-1600 (Վուդբրիի։ վարձակալության եւ Брюэр, 2004), 978-184-383-064-1978-184-383-064-1

ՇարադրություններԽմբագրել

  • "Ռազմական դերը Франкского Turcopoles – վերագնահատում", Միջերկրական պատմական Ակնարկ 12 (1) (փետրվար 1997), էջ 75-116.
  • "Ինտեր" -ի ճակատային համագործակցությունը XIV դարում և Էդուարդ III 1346 քարոզարշավի", պատերազմը պատմության մեջ 6 (4) (սեպտեմբեր 1999), PP. 379–395
  • "Ռազմավարություն և առաջարկություններ տասնչորսերորդ դարում արևմտաեվրոպական ներխուժման քարոզարշավի", ամսագիր ռազմական պատմության 64 (2) (ապրիլ 2000), էջ 297-334.
  • "Eyewitnessing հաշիվներում առաջին խաչակրաց արշավանքի։ Геста Francorum և ժամանակակից այլ պատմվածքներ", ծավալել հետիոտն 3 (օգոստոս, 2004 թ.), PP. 77–99
  • "Մարտական պատրանքներից։ Պատերազմ եւ հիասթափություն ՔՍԱՆԵՐՈՐԴ դարի վերածնունդը ռազմական Հուշեր", ամսագիր ռազմական պատմության 69 (1) (հունվար 2005թ.), PP. 43–72
  • "Ռազմական Հուշեր։ պատմական Ակնարկ ժանրի է Միջնադարի մինչև ժամանակակից դարաշրջանում", պատերազմը պատմության 14:3 (2007), էջ 289-309
  • "Հասկացությունը 'վճռական ճակատամարտը համաշխարհային պատմության մեջ", ամսագիր համաշխարհային պատմության 18 (3) (2007), 251-266
  • "Իմացություն, իշխանությունը եւ միջնադարյան ռազմիկ, 1096-1550", "Laudem Hierosolymitani: ուսումնասիրությունները Крестовых hikes եւ միջնադարյան մշակույթի-ի Բենջամին Զ. Кедар, խմբ. Իրիս Shagrir, Ռոննի Ellenblum եւ Ջոնաթան Riley-Smith, (գրքեր, 2007)
  • "Մարտական հոսքի ռազմական, քաղաքական եւ բարոյական ասպեկտները սուբյեկտիվ բարեկեցության պատերազմում", Փնտրել ընդհանուր հոգեբանության (սեպտեմբեր 2008)
  • Ներածություն Պիտեր Сингерհետ ազատագրման կենդանիների, ի Бодли Headeէ, որ 2015.

Հարարին հայերենովԽմբագրել

2020 թվականին Հարարիի հայտնի եռագրությունը թարգմանվել է ավելի քան 50 լեզվով այդ թվում նաև հայերենով։ Հրատարակիչը NewMag-ն է և անգլերենից թարգմանությունը կատարել է Աստղիկ Սարգսյանը։ Եռագրության առաջին՝ «Sapiens.Մարդկության համառոտ պատմություն» գրքի բացման խոսքը հեղինակել է հայ գործարար Գուրգեն Խաչատրյանը՝ գրելով. «Որպես գործարար, որը երազում է տեսնել Հայաստանը ինովացիայի գլոբալ քարտեզի վրա, անձնապես ինձ ու մեր թիմի համար այս գործընկերությունն ու եռագրության թարգմանությունը մի քանի նպատակ ունի։ Նախ, դառնալ համաշխարհային օրակարգի և գլոբալ երկխոսության մաս, ներգրավվել ապագային վերաբերող քննարկումներին։ Երկրորդ՝ համաշխարհային կարևորության ամենաթարմ և ամենաորակյալ գրականությունը ներկայացնել հայերեն։ Եվ երրորդ` ճանաչելով աշխարհը, ընթերցելով ամենաթարմ գիտահանրամատչելի գրականությունը, վերաիմաստավորել նաև մեր երկրի ապագան»[9]։

ՀղումներԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել