Յուղասունկ
Յուղասնկեր
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Սնկեր
Բաժին Basidiomycota
Դաս Agaricomycetes
Կարգ Boletales
Ընտանիք Յուղասնկեր
Ցեղ Յուղասունկ
Լատիներեն անվանում
Suillus Gray, 1821


Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում




Յուղասնկեր (լատ.՝ Suillus), բազիդիավոր սնկերի դասի բոլետայինների ընտանիքի ցեղ։

Կենսաբանական նկարագիրԽմբագրել

 
Suillus spraguei

Գլխարկը (տրամագիծը՝ 3-12 սմ) մսալի է, սկզբում՝ կիսագնդաձև, ապա՝ ուռուցիկ, դեղնավուն կամ շեկ-շագանակագույև, հետագայում՝ գորշադեղին, մերկ, կպչուն, չորանալուց հետո՝ փայլուն։ Մաշկը հեշտությամբ առանձնանում է գլխարկից։ Պտղամիսը դեղին է, հաճելի համով և հոտով։ Խողովակները դեղին են կամ գորշադեղնավուն։ Ոտիկը (երկարությունը՝ 4-8 սմ, հաստությունը՝ 1-2 սմ) գլանաձև է, գլխարկի գույնի կամ ավելի բաց, հատիկավոր, առանց օղակի։

ԿիրառումԽմբագրել

Այս ցեղի տեսակները ուտելի համեղ սնկեր են։ Օգտագործում են թարմ, աղ և թթու դրած։

ՏեսակներԽմբագրել

 
Իծասունկ
 
Սովորական կամ դեղին յուղասունկ
 
Suillus brevipes

Հայտնի է մոտ 41, ՀՀ-ում՝ 8 տեսակ յուղասունկ, սովորական կամ դեղին (անգլերեն Suillus luteus), իծասունկ (անգլերեն Suillus bovinus) և այլն։ Հանդիպում են ՀՀ բոլոր մարզերի անտառաշատ վայրերում, հիմնականում՝ սոճուտներում՝ մայիսից մինչև նոյեմբեր (1000-2000 մ բարձրություններում)։ Բոլոր ներկայացուցիչները միկոռիզագոյացնող սնկեր են, համակեցության մեջ են մտնում սոճու հետ։

ԳրականությունԽմբագրել

  • Дермек А. Грибы. — Братислава։ изд-во «Словарт», 1989.
  • Гарибова Л. В., Сидорова И. И. Грибы. — М.։ ABF 1997. — ISBN 5-87484-046-X
  • Bessette AE, Roody WC & Bessette AR. (2000). North American boletes: A color guide to the fleshy pored mushrooms. China։ Syracuse UP. 399 pp.
  • Bruns TD, Palmer JD (1989)։ «Evolution of mushroom mitochondrial DNA: Suillus and related genera»։ Journal of Molecular Evolution 28 (4): 349–362։ PMID 2499689։ doi:10.1007/BF02103431 
  • Smith AH, Smith HV & Weber NS. (1981). How to know the non-gilled mushrooms. Dubuque, Iowa։ Wm. C. Brown. 324 pp.
  • National Audubon Society Field Guide to North American Mushrooms, Knopf, 1981.

Արտաքին հղումներԽմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։