Ձվատար խողովակ (լատ.՝ oviductus), ծորան, որը ծառայում է հասուն ձվերը կամ պարզապես ձվերը հանելու համար, որոնք առաջացել են էգ կենդանիների ձվարաններում: Որպես կանոն, ձվաբջիջը զույգ օրգան է, բայց թռչունների, կոկորդիլոսների և որոշ աճառային ձկների մոտ այս կամ այն ​​կողմը չի զարգացել:

Oviduct-hen.jpg

Այսպիսով, այս կենդանիների մեկ ձվարանն ու մեկ ձվաբջիջը մնում են ոչ ֆունկցիոնալ:

Բոլոր կլոր որդերի, հոդվածոտանիների, ձկների, ձվաբջիջը ուղղակիորեն կապված չէ ձվարանի հետ: Ձվաբջջի առջևի մասը ավարտվում է ձագարանման մարմնում, որտեղ ձվերը հավաքվում են: Կանայք ձու չունեն,նրանց ձվարանն արձակում է ձվերը անմիջապես մարմնի խոռոչ, որտեղ նրանք դուրս են գալիս հատուկ ծակոտիների միջոցով[1]։

Նախնական մասում ձվաբջիջը վերգետնյա է, իսկ երկրորդային մասում ջրային կենդանիները սովորաբար բեղմնավորում են կատարում: Ձվաբջիջների շարժումը կատարվում է մկանային պատերի կծկմամբ կամ թարթիչավոր էպիթելի թարթիչների շարժումով:


ՄորֆոլոգիաԽմբագրել

Թռչունների մոտԽմբագրել

Թռչուններին բնորոշ է ձվադրումը, նրանց մոտ ամբողջությամբ բացակայում է ձվաբջիջը։ Էգ թռչունների մոտ զարգացած է միայն ձախ ձվարաննը և ձախ ձվաբջիջը:

Աջ ձվաբջջի և աջ ձվարանի ռեդուկցիան կապված է զուգակցված ձվարաններում ձվերի միաժամանակյա ձևավորման անհնարինության հետ: Ձախ ձվաբջիջը (մյուլլերով ջրանցքը) բացվում է ձվարանի մոտ գտնվող մարմնի խոռոչում, իսկ նրա հաստացած հետևի հատվածը ներծծվում է կլոակայի մեջ: Բեղմնավորումը տեղի է ունենեում ձվաբջջի հետ։ Բեղմնավորված ձուն, ձվաբջջի պատերի կծկման հետևանքով տեղափոխվում է կլոկա ծածկվելով գեղձային բջիջների կողմից արտադրված թաղանթներով: Այն պահից, երբ ձուն մտնում է ձվաբջիջ, այդ պրոցեսը տևում է 12-ից 48 ժամ:[2]

Ձկների մոտԽմբագրել

Աճառային ձկների ձվաբջիջները զուգված են, նրանք կազմում են երկար խողովակներ, որոնք, ինչպես բոլոր ողնաշարավորների, բացառություն ոսկրային ձկների չեն կապվում ձվարանների հետ, և ընդհանուր ձագարով բացվում են անմիջապես մարմնի խոռոչի մեջ: Ձվաբջիջների հետևի մասերը բացվում են կլոակայի մեջ[3]։ Ոսկրային ձկների զարգացման գործընթացում, ձվաբջիջը նախ ատրոֆի է ենթարկվում և հետո այն երկրորդ անգամ է ձևավորվում մի ծայրը միաձուլվում է ձվաբջջի հետ, իսկ մյուսների համար այն բացվում է դրսից[4]։

Որդերի մոտԽմբագրել

Թարթիչավոր որդերի ձվարաններից առաջաում են երկու ձվաբջիջներ: Երկու ձվաբջիջները միացած են իրար, որը բացվում է կլոակաի մեջ: Ձվաբջիջում բեղմնավորված ձվաբջիջը շրջապատված է դեղին բջիջներով և ծածկված է կճեպով։ Սեռական համակարգի առանձնահատկությունները թարթիչ որդերի տարբեր խմբերի մեջ կարող են տարբեր լինել[5]։ Կլոր որդերի իգական վերարտադրողական համակարգը ներկայացված է երկու ձվարանով որոնք անցնում են ձվաբջիջներ, որոնք կազմում են արգանդի երկու խողովակներ: Այս խողովակները կապում են միմյանց հետ, որը հանգեցնում է սեռական օրգանի առաջացմանը[6]։

Տես նաևԽմբագրել

Տես՝ яйцевод Վիքիբառարան, բառարան և թեզաուրուս

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. McMillan D. B. Oviducts and oviparity // Fish Histology: Female Reproductive Systems. — Springer Science & Business Media, 2007. — P. 335. — 598 p. — ISBN 9781402057151
  2. Тихонов А. В. Яйцо и особенности размножения // Животные мира. Красная книга. Евразия. Млекопитающие. Птицы. — Росмэн-Пресс, 2011. — С. 108-109. — 176 с. — (Красная книга). — ISBN 978-5-353-05204-3
  3. «Мочеполовая система рыб»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-03-04-ին։ Վերցված է 2013-03-01 
  4. «Зоология позвоночных - Сравнительный обзор систем внутренних органов хрящевых и костистых рыб (Мочеполовая система и особенности размножения)»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-01-10-ին։ Վերցված է 2013-03-01 
  5. «Класс Ресничные черви: половая система»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-07-14-ին։ Վերցված է 2013-03-01 
  6. «Тип круглые черви»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-12-03-ին։ Վերցված է 2013-03-01 

ԳրականությունԽմբագրել