Հիպարոս (հուն․՝ Ίππαρχος ο Ρόδιος of Ίππαρχος ο Νικαεύς, մոտ մ.թ.ա. 180-190, Նիկեա - մ.թ.ա. 125, Հռոդոս), հույն գիտնական, աստղագիտության հիմնադիրներից։

Հիպարքոս
Ίππαρχος
Hipparchos 1.jpeg
Ծնվել էմոտ. մ. թ. ա. 190
Իզնիկ կամ Նիկեա, Իզնիկ
Մահացել էմոտ. մ. թ. ա. 120
Հռոդոս, Հունաստան կամ Հռոմեական Հանրապետություն
Ազգությունհույն
Մասնագիտությունաստղագետ, մաթեմատիկոս և աշխարհագրագետ
Գործունեության ոլորտաստղագիտություն
Տիրապետում է լեզուներինհին հունարեն[1]
Hipparchus Վիքիպահեստում

Կատարել է երկնքի առաջին համակարգված դիտումներն ու հետազոտությունները։ Բացահայտել է Արեգակի և Լուսնի շարժման օրինաչափությունները, որոշել Լուսնի հեռավորությունը Երկրից, կազմել Արեգակի խավարումների ցուցակը և 850 աստղի դիրքերի աստղացուցակը, տվել այդ աստղերի դասակարգումն ըստ տեսանելի 6 մեծությունների (պայծառություններ)։

Բացահայտել է պրեցեսիայի երևույթը, որոշել աստղային ու արևադարձային տարիների տևողությունները, խավարածրի թեքությունը հասարակածի նկատմամբ։ Առաջինն է օգտագործել աշխարհագրական կոորդինատները՝ լայնությունն ու երկայնությունը։ Հիպարոսի աշխատությունները բնագրով չեն պահպանվել, դրանց մասին հիմնական տեղեկությունները պարունակվում են Պտղոմեոսի «Ալմազն ստում»։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 415 CC-BY-SA-icon-80x15.png


  1. Identifiants et Référentiels (фр.)ABES, 2011.