Կենդանակերպի համաստեղություններ

Խավարածրային գոտի։ Երկնոլորտի, Լուսնի ուղեծրի և Խավարածրի հարթության հատման գծերը։

Կենդանակերպի համաստեղություններ (от հուն․՝ ζωδιακός, «կենդանական»), 13 համաստեղություն, որոնք դասավորված են Խավարածրի երկայնքով։ Խավարածիրը այն տեսանելի ուղեծիրն է, որով շարժվում է Արեգակը մեկ տարվա ընթացքում։

Ենթադրվում է, որ կենդանակերպերը առանձնացվել են Հին Հունաստանում։

ՊատմությունԽմբագրել

Հնադարում յուրաքանչյուր այս համաստեղությանը տրվել է համապատասխան աստղագիտական նշան։ Մեր ժամանակներում այդ խորհրդանիշները չեն օգտագործվում աստղագետների կողմից։ Կենդանակերպերի, ինչպես նաև մնացած 88 համաստեղությունների ժամանակակից սահմանները որոշվել են Միջազգային աստղագիտական միության երրորդ գլխավոր ասամբլեայում 1928 թվականին։

Կենդանակերպի համաստեղություններԽմբագրել

Աղյուսակում բերված են բոլոր համաստեղությունները, որոնք հատում է Խավարածիրը։ Հատման գիծը կարմիր գծիկային գիծ է (այդ թվում Օձակիրը, որը Կենդանակերպ չի համարվում)։

Հայկական
անվանում
Կրճատ անվանում Պատկերում Արեգակի տվյալ համաստեղության մեջ գտնվելու ժամանակահատված[1] Արեգակի համաստեղությունով անցնելու ժամանակահատված
Խոյ
(լատ.՝ Aries)
Ari   19 ապրիլի — 13 մայիսի 25 օր
Ցուլ
(լատ.՝ Taurus)
Tau   14 մայիսի - 19 հունիսի 37 օր
Երկվորյակ
(լատ.՝ Gemini)
Gem   20 հունիսի - 20 հուլիսի 31 օր
Խեցգետին
(
լատ.՝ Cancer)
Cnc   21 հուլիսի - 9 օգոստոսի 20 օր
Առյուծ
(լատ.՝ Leo)
Leo   10 օգոստոսի - 15 սեպտեմբերի 37 օր
Կույս
(
լատ.՝ Virgo)
Vir   16 սեպտեմբերի — 30 հոկտեմբերի 45 օր
Կշեռք
(լատ.՝ Libra)
Lib   31 հոկտեմբերի — 22 նոյեմբերի 23 օր
Կարիճ
(լատ.՝ Scorpius)
Sco   23 նոյեմբերի — 29 նոյեմբերի 07 7 օր
Օձակիր
(լատ.՝ Ophiuchus)
Oph   30 նոյեմբերի — 17 դեկտեմբերի 18 օր
Աղեղնավոր
(լատ.՝ Sagittarius)
Sgr   18 դեկտեմբերի - 19 հունվարի 32 օր
Այծեղջյուր
(լատ.՝ Capricornus)
Cap   20 հունվարի - 15 փետրվարի 28 օր
Ջրհոս
(լատ.՝ Aquarius)
Aqr   16 փետրվարի - 11 մարտի 24 օր
Ձկներ
(լատ.՝ Pisces)
Psc   12 մարտի - 18 ապրիլի 38 օր

Պայծառ աստղերԽմբագրել

Կենդանակերպերում կան շատ պայծառ աստղեր։ 15 ամենապայծառ աստղերի ցանկը։

  • Ալդեբարան (α Ցուլ) — 0,85m
  • Անտարես (α Կարիճ) — 0,96m
  • Սպիկա (α Կույս) — 0,98m
  • Պոլլուքս (β Երկվորյակ) — 1,14m
  • Ռեգուլ (α Առյուծ) — 1,35m
  • Կաստոր (α Երկվորյակ) — 1,57m
  • Շաուլա (λ Կարիճ) — 1,63m
  • Էլ-Նատ (β Ցուլ) — 1,65m
  • Կաուս Աստրալիս (ε Աղեղնավոր) — 1,79m
  • Սարգաս (θ Կարիճ) — 1,86m
  • Ալխենա (γ Երկվորյակ) — 1,93m
  • Խամալ(α Խոյ) — 1,98m
  • Ալգիեբա(γ Առյուծ) — 1,98m
  • Նունկա(σ Աղեղնավոր) — 2,05m
  • Դենելոբա (β Առյուծ) — 2,14m

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Кондрашов А. П., Стреналюк Ю. В. Новейший справочник необходимых знаний — М.: РИПОЛ классик, 2006. — С. 71.

ԳրականությունԽմբագրել