Ընկերության պարադոքս

Ընկերության պարադոքս (անգլ.՝ Friendship paradox), երևույթ, ըստ որի, որպես կանոն, մարդկանց մեծամասնությունն ավելի քիչ ընկեր ունի, քան միջինում իրենց ընկերը[1][2][3][4]։

Պարզ սոցիալական գրաֆ, որտեղ արտացոլված է ընկերության պարադոքսը․ գրեթե բոլորը (բացի Ժոզեն և Ժանը) ավելի քիչ ընկեր ունեն, քան իրենց ընկերների ունեցած միջին ընկերների քանակը։

ՊատմությունԽմբագրել

Երևույթը հայտնաբերել է Նյու Յորքի պետական համալսարանի սոցիոլոգ Սքոթ Ֆելդը 1991 թվականին, երբ ուսումնասիրում էր սոցիալական ցանցերը[1]։

Պարադոքսը ճիշտ է նաև ավելի նեղ իմաստով սոցիալական ցանցերի համար, հատկապես՝ համացանցային սոցիալական ցանցերի։ Օրինակ՝ 2012 թվականին այն հաստատվեց Կոռնելի համալսարանի գիտնականների կողմից, որոնք վերլուծեցին Ֆեյսբուքի 721 միլիոն օգտատերի[5]։ Գիտնականները պարզեցին նաև, որ այս պնդումը ճիշտ է Թվիթերի օգտատերերի 98%-ի համար[6]։

Չնայած վարկածի ակնհայտ պարադոքսալ լինելուն՝ այն ստացվում է գրաֆների տեսության և հավանականության տեսության հիմնարար սկզբունքներից, որը կիրառվում է սոցիալական գրաֆի դեպքում[2]։

Մասնավորապես, պարադոքսը կարելի է բացատրել ընտրանքի տեղաշարժումով, որտեղ մեծաքանակ կապեր ունեցող անձինք ավելի մեծ հավանականություն ունեն հայտնվել ընկերների շարքում։

Նմանատիպ դիտարկում կարելի է կատարել նաև այլ փոխկապված համայնքների դեպքում։ Օրինակ՝ մարդկանց մեծամասնության սեռական զուգընկերները միջինում ունեցել են ավելի շատ սեռական զուգընկերներ, քան հենց իրենք[7][8]։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Feld, Scott L. (1991), «Why your friends have more friends than you do», American Journal of Sociology 96 (6): 1464–1477, doi:10.1086/229693 .
  2. 2,0 2,1 «Друзья по болезни: Парадокс дружбы» (ռուսերեն)։ Популярная Механика։ 2010-09-20 
  3. «Как парадокс дружбы делает ваших друзей лучше, чем вы» (ռուսերեն)։ QWRT։ 2014-01-17 
  4. Анатолий Ализар (2015-09-06)։ ««Парадокс инспекции» встречается повсюду» (ռուսերեն)։ Geektimes.ru 
  5. J.P. (2013-04-22)։ «Why are your friends more popular than you?» (ռուսերեն)։ The Economist .
  6. Kristina Lerman Nathan O. Hodas, Farshad Kooti (2013)։ «Friendship Paradox Redux: Your Friends Are More Interesting Than You» (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-10-19-ին։ Վերցված է 2016-08-20 
  7. Kanazawa, Satoshi (2009), Why your friends have more friends than you do, «The Scientific Fundamentalist: A Look at the Hard Truths About Human Nature», Psychology Today, արխիվացված օրիգինալից 2009-11-07-ին, http://www.psychologytoday.com/blog/the-scientific-fundamentalist/200911/why-your-friends-have-more-friends-you-do, վերցված է 2016-08-20 .
  8. Burkeman, Oliver (30 January 2010), «This column will change your life: Ever wondered why your friends seem so much more popular than you are? There's a reason for that», The Guardian, http://www.guardian.co.uk/lifeandstyle/2010/jan/30/change-your-life-friends-popular .

Արտաքին հղումներԽմբագրել

  • Strogatz Steven (սեպտեմբերի 17, 2012)։ «Friends You Can Count On»։ New York Times։ Վերցված է հունվարի 17, 2013