Բացել գլխավոր ցանկը

Զաքարիա Աղթամարցի (14-րդ դար, Աղթամար), հայ գրիչ և ծաղկող:

Զաքարիա Աղթամարցի

Գրչի մասին հիմնական տեղեկությունները ստանում ենք իր և իր աշակերտների թողած հիշատակարաններից: Մկրտիչ քահանայի և Թանկխաթունի որդի Զաքարիա Աղթամարցին սերում է նկարչական և գրչական ձիրքով օժտված ընտանիքից: Նրա եղբայր Կարապետը ևս զբաղվել է գրչությամբ: Բացի այդ, նա Դանիել և Թումա գրիչների հորեղբայրն էր և նրանց ուսուցիչը, ինչի մասին վկայում են վերջիններիս թողած հիշատակարանները 15-րդ դ. մի շարք ձեռագրերում: Զաքարիա Աղթամարցու անունով մեզ հայտնի 18 ձեռագրերի մեծ մասը պահվում է Մաշտոցյան Մատենադարանում, մեկը՝ Չեստեր Բիթթի հավաքածուում (Դուբլին): Այս ցանկին ավելանում է ևս երեք ձեռագիր, որոնք, ցավոք, մեզ հայտնի են միայն հիշատակարաններով: Գրիչ և ծաղկող Զաքարիա Աղթամարցու Վասպուրականում ծավալած գործունեության արդյունքում մեզ հասած ձեռագրերից յուրաքանչյուրը ինքնատիպ է: Ձեռագրերի ոճական և պատկերագրական ընդհանրությունները, երբեմն նաև կրկնությունները, ավելի են ընդգծում գրչի յուրահատկությունը, նրա սեփական ձեռագիրը, որով առանձնանում էր իր ժամանակակիցների շրջանում: Չնայած գրչի մահվան թվականը հայտնի չէ, սակայն Թումայի գրչագրած 1426 թ. (Վրացական թանգարանի Հմր 23) Ավետարանում Զաքարիան հիշատակվում է որպես «զհանգուցեալն ի Քրիստոս»:

Կաղապար:Ս. Մանուկյան, Զաքարիա Աղթամարցու ձեռագրական վաստակը, «Էջմիածին», 2015, էջ 122-132