«14 դեկտեմբերի», Դ․ Ս․ Մերեժովսկիի վեպը, հրատարակված 1918 թվականին (ի սկզբանե որպես «Նիկոլայ առաջինը և Դեկտեմբերականները»)[1] և դարձել է երրորդը, «Կենդանու արքայությունը» եռագրության եզրափակիչ մասը , առաջին մասը եղել է «Պավել առաջինը» և վեպի շարունակությունը՝ «Ալեքսանդր առաջինը»[2]։

Դեկտեմբերի 14
ՀեղինակԴ․ Ս․ Մերեժկովսկի
ԺանրՊատմական դրամա
Բնօրինակ լեզուռուսերեն

Վեպի ստեղծման պատմությունԽմբագրել

Դեպքերը, որոնք տեղի են ունենում «14 դեկտեմբերի», շատ դեպքերում համապատասխանում էին այդ ժամանակվա դրամատիկական իրավիճակին, երբ հեղինակը գրել և հրապարակել է վեպը։ Այդուհանդերձ, նույնիսկ 1917 թվականի վերջին Մերեժկովսկին դեռ պահպաննել էր պատրանքները Ռուսաստանի պատմության «դեմոկրատական մտավորականության» դերի վերաբերյալ։ Դեկտեմբերյան խռովության տարելիցին գրողը հրապարակել է թերթում «Երեկոյան ղողանջ» հոդվածը «1825-1917», որում պնդում էր․

  Ռուսական հեղափոխության կեղծ ավանգարդը, ո՛չ գյուղացիները, ո՛չ զինվորները, ո՛չ աշխատավորները, իսկ այն Տասնչորսի հերոսները և մենք, նրանց ժառանգներն ենք, ռուսական մտավորականության, «բուրժուականության», «ժողովրդի թշնամին»… Ռոսական հեղափոխականության մտավորականությունը, ռուսական հեղափոխական ազնվապետությունը… Մենք բոլորս, ռուսական մտավորականություն ենք, այն իմաստով, «դեկտեմբերականներ» մշտական, հեղափոխության, հեղափոխական ազատության և հեղափոխական անհատականության ստեղծման մշտական պատրաստակամությամբ[2]։  


Քննադատների արձագանքներԽմբագրել

Եթե առաջին եռագրության հենց դուրս գալու պահից ընդունվեց որպես նշանակալից երևույթ, ժամանակակից ռուսական և եվրոպական քննադատների կողմից, ապա երկրորդ եռագրությունը, «Կենդանիների արքայությունը», ճանաչվել է միայն Արևմուտքում և գրեթե անտեսվեց Ռուսաստանում և ԽՍՀՄ-ում։ Նախահեղափոխական քննադատները նախ և առաջ նրանում փնտրում էին կրոնական մարմնացում, հեղինակի, դիտելով գեղարվեստական մասը միայն այն մտքերի պատկերազարդում[3].

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «Д.С.Мережковский»։ www.hrono.info։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-04-20-ին։ Վերցված է 2010-03-07 
  2. 2,0 2,1 Ю. В. Зобнин. Дмитрий Мережковский: жизнь и деяния. Москва. — Молодая гвардия. 2008. Жизнь замечательных людей; Вып. 1291 (1091)). ISBN 978-5-235-03072-5
  3. Ա․ Մ․ Միհին։ «Роман Д. С. Мережковского "Александр 1": художественная картина мира : художественная картина мира»։ РГБ ОД, 61:05-10/238։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-04-20-ին։ Վերցված է 2010-03-07