Օրդալիում (լատին․՝ ordalium – դատավճիռ, դատաստան), «աստվածային դատաստան», ստրկատիրական և ֆեոդալական հասարակարգերում փորձության ենթարկելու միջոցով անձի անմեղությունը կամ մեղավորությունն ի հայտ բերելու եղանակ։

Կրակի փորձությունը

Հիմք խմբագրել

 
Մեղադրյալը անցնում է կրակի միջով

Հիմք ընդունելով, թե, իբր աստված պաշտպանում է անմեղին, կասկածվողին ենթարկում էին փորձությունների՝ ստիպում էին ձեռքի մեջ պահել շիկացած երկաթ, հանել եռացրած ջրով լի ամանի մեջ ընկղմված առարկան և այլն։

Եթե նա դիմանում էր փորձությանը, ապա համարվում էր անմեղ և արդարացվում։ Օրդալիումի մասին վկայություններ կան Համմուրաբիի օրենքներում, Մանուի օրենքներում և այլն։ Օրդալիումը մեծ չափով կիրառվել է միջնադարում։

Օրդալիումին հիմնականում դիմել են անհերքելի ապացույցների բացակայության դեպքում։ Օրդալիումի առանձին տեսակներ պահպանվել են մինչև 18-րդ դարի կեսը։

Գրականություն խմբագրել

  • Bartlett, Robert (1986). Trial by Fire and Water: The Medieval Judicial Ordeal. Oxford: Clarendon Press. ISBN 9780198219736. OCLC 570398111.
  • Glitsch, Heinrich (1913). Mittelalterliche Gottesurteile (German). Leipzig: R. Voigtländer. OCLC 10741467.{{cite book}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
  • Kadri, Sadakat (2005). The Trial: A History from Socrates to O.J. Simpson. New York: Random House. ISBN 9780375505508. OCLC 624723889.
  • Kaegi, Adolf (1887). Alter und Herkunft des germanischen Gottesurteils (German). Zurich: s.n. OCLC 82221961.{{cite book}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
  • Lea, Henry C. (1866). Superstition and Force. Philadelphia: Collins, Printer. OCLC 18128359.
  • Miller, William Ian (1988). "Ordeal in Iceland". Scandinavian Studies. 60 (2): 189–218. JSTOR 40918943.
  • Pilarczyk, Ian C. (1996). "Between a Rock and a Hot Place: Issues of Subjectivity and Rationality in the Medieval Ordeal by Hot Iron" (PDF). Anglo-America Law Review. 25: 87–112.

Արտաքին հղումներ խմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 589