«Օնիքս (միներալ)»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
{{Միներալ
| name = Օնիքս
 
| imagesize =
| alt =
| caption =
| category =
| formula = SiO<sub>2</sub>
| strunz =
| dana =
| symmetry =
| unit cell =
| molweight =
| color =
| colour =
| habit =
| system =
| twinning =
| cleavage =
| fracture =
| tenacity =
| mohs =
| luster =
| streak =
| diaphaneity =
| gravity =
| density =
| polish =
| opticalprop =
| refractive =
| birefringence =
| pleochroism =
| 2V =
| dispersion =
| extinction =
| length fast/slow =
| fluorescence =
| absorption =
| melt =
| fusibility =
| diagnostic =
| solubility =
| impurities =
| alteration =
| other =
| prop1 =
| prop1text =
| references =
}}
[[Պատկեր:Red onyx - Handicraft.jpg|thumb|Օնիքս.]]
'''Օնիքս, եղնգնաքար,''' (հին հուն.՝ ὄνυξ «եղունգ»), հանքատեսակ, խալցեդոնային (թելանման) քվարցի տարատեսակ, որի մեջ աննշան քանակության խառնուրդներն առաջացնում են հարթ, զուգահեռ գունավորված շերտեր<ref>{{книга|автор=|часть=|заглавие=Минералогическая энциклопедия|оригинал=|ссылка=|ответственный=под ред. К.{{nbsp}}Фрея|издание=|место=Ленинград|издательство=Недра|год=1985|том=|страницы=433|страниц=512|серия=|isbn=|тираж=60000}}</ref>: Մարմարի զոլավոր գունավորված տարատեսակը հաճախ անվանում են մեքսիկական, կամ ալժիրյան օնիքս: Գույները. դարչնագույն՝ սև ու սպիտակ նախշերով, կարմրադարչնագույն, դեղնադարչնագույն, մեղրագույն, սպիտակ՝ դեղնավուն կամ վարդագույն շերտավորումով: Օնիքսի համար հատկապես բնութագրական են տարբեր գույների հարթ, զուգահեռ շերտերը: Սարդօնիքս՝ հրակարմիր, կարմրանարնջագույն, երբեմն կարմրասև գույնի սերդոլիկի զուգահեռ զոլերով տարատեսակ:
[[Պատկեր:AgateOnyxSl-.jpg|thumb|Օնիքս «[[ագաթ]]ային» [[խալցեդոն]]ի, [[քվարց]]ի, [[օպալ]]ի շերտերով. Լայնությունը {{num|8|սմ}}. Ռուսաստան.]]
[[Պատկեր:Calcite-Onyx.jpg|thumb|[[Կալցիտ]]ային օնիքս [[կարստ]]ային անձավ|անձավներից, {{num|14|սմ}}. Խայդարկան, Կիրգիզիա.]]
[[Պատկեր:Rosary of black onyx.JPG|thumb|Համրիչ սև օնիքսից]]
'''Օնիքս''', եղնգնաքար,''եղնգնաքար'', (հին հուն.՝ ὄνυξ «եղունգ»), հանքատեսակ, խալցեդոնային (թելանման) քվարցի տարատեսակ, որի մեջ աննշան քանակության խառնուրդներն առաջացնում են հարթ, զուգահեռ գունավորված շերտեր<ref>{{книга|автор=|часть=|заглавие=Минералогическая энциклопедия|оригинал=|ссылка=|ответственный=под ред. К.{{nbsp}}Фрея|издание=|место=Ленинград|издательство=Недра|год=1985|том=|страницы=433|страниц=512|серия=|isbn=|тираж=60000}}</ref>: Մարմարի զոլավոր գունավորված տարատեսակը հաճախ անվանում են մեքսիկական, կամ ալժիրյան օնիքս: Գույները. դարչնագույն՝ սև ու սպիտակ նախշերով, կարմրադարչնագույն, դեղնադարչնագույն, մեղրագույն, սպիտակ՝ դեղնավուն կամ վարդագույն շերտավորումով: Օնիքսի համար հատկապես բնութագրական են տարբեր գույների հարթ, զուգահեռ շերտերը: Սարդօնիքս՝ հրակարմիր, կարմրանարնջագույն, երբեմն կարմրասև գույնի սերդոլիկի զուգահեռ զոլերով տարատեսակ:
 
== Պատմություն ==
Հնագույն ժամանակներում հրեա քահանաների առատորեն ասեղնագործված հանդերձանքի ուսերին կար երկու քար, որոնք օնիքս էին: ժամերգություն կատարող քահանայապետի շուրջառը զարդարված էր տասներկու գունավոր քարերով, որոնցից մեկն օնիքսն էր:
Սարդօնիքսի մասին հայտնի պատմություններից մեկը կապված է Բենվենուտօ Չելինիի անվան հետ: Մի անգան նա երկար ժամանակով անհետանում է Վատիկանից, իր հետ նախօրոք վերցնելով ոսկի և պապական պահեստարանից աշխատանքների համար իրեն հանձնված որոշ թանկարշեք քարեր: Նրա բացակայությունն այնքան երկարաձգվեց, որ սկզբում Նորին Սրբազնության մոտ առաջացրեց անհանգստություն, իսկ հետո նաև բարկություն: Երբ, վերջապես Չելինին վերադարձավ, նրան դիմավորեցին նախատինքով. «Այս նկարիչները գինետների մշտական հաճախորդներն են, անառակ աղջիկների ուղեկիցները, հասարակության տականքները իսկական կռապաշտներ են, այլ ոչ թե բարի քրիստոնյաներ»: Արդարանալու փոխարեն Չելինին լուռ հանեց նոճեփայտե տուփը, որում գտնվում էր բազմագույն սարդօնիքսից գեմման: Պապը կտրուկ դադարեցրեց իր ցասումնաճառը, և երկար ժամանակ ուշադիր զննում էր այդ իրը: Քարի վրա Չելինին քանդակել էր ավետարանական սյուժե՝ Վերջին Ընթրիքը: Ընդ որում բազմագույն քարն օգտագործվել էր շատ հնարամիտ ձևով: Սարդօնիքսի բոլոր բծերը, գույներն ու զոլերը օգտագործվել էին սյուժետի պերսոնաժներին բնութագրելու համար: Քրիստոսը բնական սպիտակ հանդերձանքով էր, Հովհաննես առաքյալը՝ երկնագույն, Պետրոսը՝ կարմիր, իսկ Հուդան իհարկե մռայլ մուգ դարչնագույն քիտոնով էր: Բայց ամենից շատ Պապին ապշեցրեց այն միտքը, որ սարդօնիքսի այդ կտորը հազարավոր տարիներ աննպատակ ընկած է եղել հողի մեջ, որպես մի սովորական գլաքար, և ոչ ոք ուշադրություն չի դարձրել նրա վրա: Իսկ ահա եկավ «անառակ» նկարիչը, դիպավ իր հասարակ փորագրելու դանակով և գլաքարից ստեղծեց հրաշք: Բենվենուտո Չելինին ներվեց, նրան հռչակեցին որպես եկեղեցու սիրասուն զավակ: Նրա գլուխգործոցն հանդիսավոր կերպով տեղափոխեցին Պետրոս առաքյալի տաճար և դրեցին գլխավոր նարտեքսի զոհասեղանի վրա: Մինչև հիմա այն այստեղ էլ գտնվում է, քրիստոնեության<ref name="Гмл">{{книга|автор=[[Ахметов, Спартак Фатыхович|Ахметов{{nbsp}}С.{{nbsp}}Ф.]]|заглавие=Беседы о геммологии|ссылка=|место=М.|издательство=Молодая гвардия|год=1989|страниц=237|серия=|isbn=5-235-00499-X}}</ref> {{rp|125}}բոլոր ժամանակների ընտրյալ գեմմաների հետ նույն շարքում:
 
== Ծանոթագրություններ ==
<references />
{{ծանցանկ}}
162 612

edits