«Անուբիս»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
{{Հիերոգլիֆ|Անուբիս|<hiero>i-n:p-w-E16</hiero>|align=left|դարաշրջան=egypt}}
{{Տեղեկաքարտ Դիցաբանական կերպար
| Դիցաբանությունդիցաբանություն = Հին Եգիպտոս
| Անուն = Անուբիս
| Հատկանիշներհատկանիշներ = '''Զմռսման, մահվան և հանդերձյալ աշխարհի աստված, թույների և դեղերի պահապան'''
| Բնօրինակ գրաձև = Ինպու
| Անունըանունը այլ լեզուներով = {{lang-la|Anubis}}
| Անվան մեկնաբանում =
| Հունականհունական գրաձև = Ἄνουβις
| Տիպ =
| Զբաղմունքզբաղմունք = մահացածներին հանդերձյալ աշխարհ ուղեկցորդ, գերեզմանների և մումիաների պահապան
| Դիցաբանություն = Հին Եգիպտոս
| Հայրհայր = [[Օսիրիս]]
| Սեռ = արական
| Մայրմայր = [[Նեֆտիդա]]
| Կյանքի ժամանակաշրջան =
| Ամուսինամուսին = Ինպուտ
| Պատկեր = Anubis standing.svg
| Զավակներզավակներ = Կեբխուտ
| Պատկերի չափ =
| Կապվածկապված կերպարներ = Գոռ, [[Օսիրիս]], [[Իսիդա]]
| Պատկերի նկարագրում = Անուբիս
| Հատկանիշներ = '''Զմռսման, մահվան և հանդերձյալ աշխարհի աստված, թույների և դեղերի պահապան'''
| Անունը այլ լեզուներով = {{lang-la|Anubis}}
| Հունական գրաձև = Ἄνουβις
| Լատինական գրաձև =
| Այլ մշակույթներում =
| Վայր =
| Զբաղմունք = մահացածներին հանդերձյալ աշխարհ ուղեկցորդ, գերեզմանների և մումիաների պահապան
| Ծագում =
| Հիշատակումներ =
| Դինաստիա =
| Հայր = [[Օսիրիս]]
| Մայր = [[Նեֆտիդա]]
| Եղբայր =
| Քույր =
| Ամուսին = Ինպուտ
| Զավակներ = Կեբխուտ
| Թաղման վայր =
| Կապված հասկացողություններ =
| Կապված իրադարձություններ =
| Կապված կերպարներ = Գոռ, [[Օսիրիս]], [[Իսիդա]]
| Ատրիբուտներ =
| Բնորոշ գծեր =
| Վահանա =
| Մանտրա =
| Վիքիպահեստ =
}}
'''Անուբիս''' ({{lang-grc|Άνουβις}}), '''Ինպու''' (հին.եգիպտ)՝ [[Հին Եգիպտոս]]ի աստվածություն շնագայլի գլխով և մարդու մարմնով, մահացածներին հանդերձյալ կյանք ուղեկցողը: Հին թագավորությունում համարվում էր մեծ գերեզմանատների և գերեզմանների բարեխոս, մեռյալների թագավորության դատավորներից մեկը, թույների և դեղերի պահապան: Հին եգիպտական դիցաբանությունում՝ [[Օսիրիս]]ի որդին<ref name="autogenerated1">[http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_myphology/171/Анубис «Мифы народов мира»]</ref><ref name="autogenerated3">[http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_myphology/171/Анубис «Древнеегипетский словарь-справочник»]</ref><ref name="autogenerated4">[http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_myphology/171/Анубис «Словарь духов и богов германо-скандинавской, египетской, греческой, ирландской, японской мифологии, мифологий индейцев майя и ацтеков»]</ref><ref name="autogenerated2">[http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_myphology/171/Анубис «Краткий словарь мифологии и древностей»]. М. Корш. Санкт-Петербург, издание А. С. Суворина, 1894.</ref><ref>[http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_myphology/171/Анубис «Словарь иностранных слов русского языка»]</ref>: Անուբիսի պաշտամունքի կենտրոնը համարվում էր [[XVII վերին եգիպտական նոմ]]ի մայրաքաղաք [[Կինոպոլ]] քաղաքը: Պատկերվում էր շնագայլի և [[Սաբ (վայրի շուն)|Սաբ]] վայրի շան տեսքով, երբեմն շնագայլի կամ շան գլխով մարդու տեսքով<ref>Мифы народов мира / Ред. С. А. Токарев. — М.: Советская энциклопедия, 1991. — Т. 1, с. 89.</ref>: Օսիրիսի շրջափուլում օգնում էր [[Իսիդա]]յին Օսիրիսի մասերի որոնման գործում: Սրբազան կենդանիներն են՝ շնագայլը<ref name="Мифы Древнего Египта">Иван Рак. Мифы Древнего Египта.</ref>, շունը:
== Պատմություն ==
[[Անիմիզմ]]ի դարաշրջանում Անուբիսը ներկայանում էր շնագայլի կերպարով<ref name="Египетская Мифология">Макс Мюллер. Египетская Мифология.</ref>: Հին Եգիպտոսի կրոնի զարգացման որոշակի ժամանակաշրջանից Անուբիսին սկսեցին պատկերել շան գլխով մարդու տեսքով, ընդ որում աստվածության գործառույթները փոփոխվել են: XVII վերին եգիպտական նոմի մայրաքաղաք Կինոպոլը Հին Եգիպտոսի ամբողջ պատմության ընթացքում համարվում էր Անուբիսի պաշտամունքի կենտրոն<ref name="Мифы Древнего Египта" />: Եգիպտագետները նշում են այդ պաշտամունքի արագ և համատարած տարածումը վաղ ժամանակաշրջանում: [[Հին թագավորություն|Հին թագավորության]] ժամակաշրջանում Անուբիսը [[հանդերձյալ աշխարհ]]ի տիրակալ էր և կրում էր [[Խենտիամենտի]] մականունը: Բացի այդ, Օսիրիսի պաշտամունքի ի հայտ գալուց առաջ նա համարվում էր Արևմուտքի գլխավոր աստվածությունը: Որոշ աղբյուրների տվյալներով «Խենտիամենտիու»-ն համարվում է տաճարի գտնվելու վայր, որտեղ երկրպագում էին այդ աստվածությունը<ref name="Египетская Мифология" />:
[[Պատկեր:Tutanhkamun jackal.jpg|thumb|250px|left|Անուբիսը [[շուն|շան]] տեսքով: Արձանիկ՝ [[Թութանհամոն]]ի դամբարանից]]
Տվյալ մականվան թարգմանության տարբերակներից մեկը համարվում է «Արևմուտքի բնակիչներից առաջինը»: Օսիրիսի պաշտամունքի զարգացման հետ մեկտեղ ղեկավար Դուատի մականունը և Անուբիսի որոշ գործառույթներ անմիջապես անցնում են Օսիրիս աստծո մոտ (Հին Թագավորությունում նա մարմնավորում էր մահացած փարավոնին)<ref name="Мифы Древнего Египта" />: Անուբիսը դառնում է մահացածների ուղեկցորդ [[Ամենտի]]ով (հին եգիպտ. «Արևմուտք»)՝ [[Դուատ]]ի տարածքը, որի միջով հոգին հայտնվում էր Օսիրիսի դատաստանին:
[[Պատկեր:Anubis attending the mummy of Sennedjem.jpg|thumb|left|200px|Անուբիսը մումիայի հետ: Սեննեջեմի դամբարանի վրա արված զարդանկարը:]]
 
[[Պատկեր:Tutanhkamun jackal.jpg|thumb|250px|left|Անուբիսը [[շուն|շան]] տեսքով: Արձանիկ՝ [[Թութանհամոն]]ի դամբարանից]]
Տվյալ մականվան թարգմանության տարբերակներից մեկը համարվում է «Արևմուտքի բնակիչներից առաջինը»: Օսիրիսի պաշտամունքի զարգացման հետ մեկտեղ ղեկավար Դուատի մականունը և Անուբիսի որոշ գործառույթներ անմիջապես անցնում են Օսիրիս աստծո մոտ (Հին Թագավորությունում նա մարմնավորում էր մահացած փարավոնին)<ref name="Мифы Древнего Египта" />: Անուբիսը դառնում է մահացածների ուղեկցորդ [[Ամենտի]]ով (հին եգիպտ. «Արևմուտք»)՝ [[Դուատ]]ի տարածքը, որի միջով հոգին հայտնվում էր Օսիրիսի դատաստանին:
 
[[Պատկեր:Anubis attending the mummy of Sennedjem.jpg|thumb|left|200px|Անուբիսը մումիայի հետ: Սեննեջեմի դամբարանի վրա արված զարդանկարը:]]
[[Մեռյալների գիրք|Մեռյալների գրքի]] տեքստերից մեկում ներկայացվում է եգիպտացիների մանրամասն պատկերացումները հանդերձյալ աշխարհի մասին: Տվյալ տեքստը ենթադրաբար գրված էր XVIII դինաստիայի ժամանակներում: Դրա գլուխներից մեկում ներկայացվում է Օսիրիսի դատաստանի նկարագրությունը, որի ժամանակ Անուբիսը Ճշմարտության կշեռքի վրա կշռում էր սիրտը: Կշեռքի ձախ նժարին դրվում էր մահացածի սիրտը, իսկ աջին՝ [[Մաատ]] թագուհու փետուրը, որը խորհրդանշում էր ճշմարտությունը:
161 747

edits