«Գայլեր»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 1808 բայտ ,  6 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
չ (կետադրական և վիքիֆիկացման ուղղումներ, փոխարինվեց: : → ։ (3) oգտվելով ԱՎԲ)
{{Taxobox
| name = Գայլեր
| image file = Canis lupus 265b.jpg
| image descr = Սովորական գայլ
| regnum = Կենդանիներ
| phylum = Քորդավորներ
| subphylum = Ողնաշարավորներ
| classis = Կաթնասուններ
| ordo = Գիշատիչներ
| familia = Շնազգիներ
| genus = '''Գայլեր'''
| latin = {{btname|Canis|[[Linnaeus]], [[1758]]}}
| section name = Տեսակներ
| section text =
* [[Գայլ]]''Canis lupus''
* [[Շիկահեր գայլ]] ''Canis rufus''
* [[Կոյոտ]] ''Canis latrans''
* [[Սովորական շնագայլ]] ''Canis aureus''
* [[Բծավոր շնագայլ]] ''Canis adustus''
* [[Սևամեջք շնագայլ]] ''Canis mesomelas''
* [[Եթովպիական շնագայլ]] ''Canis simensis''
* †[[Սարսափելի գայլ]] ''Canis dirus''
| commons = Category:Canis
| wikispecies = Canis
| itis = 180595
| ncbi = 9611
}}
'''Գայլեր''' ({{lang-la|Canis}})  - [[կաթնասուն]]ների դասի [[շնազգիներ]]ի (''Canidae'') ընտանիքի ցեղ։ Գայլի էգը կոչվում է ճույռ։ Գայլերն ապրում են ոհմակներով։ Որսին մասնակցում են թե որձերը, թե ճույռերը։
 
| name = Գայլեր
== Տեսակներ ==
Գայլերը (լատիներեն՝ Canis) կաթնասունների դասի շնազգիների (Canidae) ընտանիքի ցեղ են:
* [[Գայլ]] ''Canis lupus''
* [[Շիկահեր գայլ]] ''Canis rufus''
* [[Կոյոտ]] ''Canis latrans''
* [[Սովորական շնագայլ]] ''Canis aureus''
* [[Բծավոր շնագայլ]] ''Canis adustus''
* [[Սևամեջք շնագայլ]] ''Canis mesomelas''
* [[Եթովպիական շնագայլ]] ''Canis simensis''
* †[[Սարսափելի գայլ]] ''Canis dirus''
 
== Տես նաև ==
Գայլերի մարմնի երկարությունը 105–160 սմ է, զանգվածը՝ 32–50 կգ, հազվադեպ՝ մինչև 76 կգ: Ապրում են Եվրոպայում, Ասիայում, Հյուսիսային Ամերիկայում: Բնակվում է տափաստաններում, անապատներում, անտառներում: Տափաստանային և անապատային գայլերն ապրում են գետնափոր բներում կամ զբաղեցնում այլ կենդանիների (աղվես, գորշուկ) լքված բները, անտառայինները՝ որջերում և եղեգնուտներում, լեռնայինները՝ քարանձավներում: Գայլը հիմնականում մոխրագույն է, տունդրայում՝ ավելի բաց գույնի, ձմռանը՝ գրեթե սպիտակ, անտառայինը մուգ է, անապատայինը՝ գորշ շիկակարմիր: Սնվում է վայրի և ընտանի սմբակավորներով (ընտրում է ամենաթույլերին ու ծերերին), շներով, նապաստակներով, մանր կրծողներով:
* [[Կարմիր գայլ]]
* [[Բաշավոր գայլ]]
ՀՀ-ում տարածված է բոլոր մարզերում: Հանդիպում է 1 ենթատեսակ, որը խոշոր է, ունի երկար ու խիտ, բաց գույնի մազածածկ:
 
Գայլը շատ զգուշավոր է: Երբեմն ամենափորձառու բնախույզն անգամ չի կարողանում գտնել մայր գայլի որջը, որտեղ մեծանում են 3–13 ձագեր: Սպառնացող վտանգն զգալով՝ մայր գայլը կարող է ձագերին տեղափոխել մի այլ տեղ ու ապահով թաքցնել: Մայր գայլը ձագերին 4–6 շաբաթ կերակրում է կաթով, որից հետո ձագերն անցնում են մսակերության: Ուշ աշնանը նրանք ընտանիքով թողնում են որջը և դուրս գալիս ձմեռային արշավների՝ երբեմն կտրելով 100 կմ-ից ավելի տարածություն:
[[Կատեգորիա:Գայլեր]]
Սովորաբար գայլերն ապրում են զույգերով, սակայն ուշ աշնանը և ձմռանը շրջում են ոհմակներով: Ոհմակի բոլոր անդամները կերակրում և խնամում են ձագերին: Ոհմակը շատ արագաշարժ է և զգույշ, ուստի այն գտնելը շատ դժվար է: Ձմռանը գայլերը հեշտությամբ խույս են տալիս մարդկանցից, շրջանցում թակարդներն ու վտանգավոր տեղերը: Նրանք հայտնվում են անսպասելի և հանկարծակիի բերում մարդկանց, գոմերից ոչխարներ փախցնում, իսկ շներին ճանկում են հենց տների լուսամուտների տակ: Պատահում է, որ նաև մարդկանց վրա են հարձակվում:
Գայլերի կյանքի տևողությունը 15–20 տարի է:
Երբ գայլը հարձակվում է ոչխարների կամ ընտանի եղջերուների վրա, անշուշտ վնաս է պատճառում: Իսկ երբ ոչնչացնում է հիվանդ կենդանիների, անտառին և նրա բնակիչներին օգուտ է տալիս:
Անանուն մասնակից