«Շանհայ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 21 բայտ ,  5 տարի առաջ
չ
Ռոբոտ․ Տեքստի ավտոմատ փոխարինում (-` +՝)
չ (fixing dead links)
չ (Ռոբոտ․ Տեքստի ավտոմատ փոխարինում (-` +՝))
[[Պատկեր:ClimateShanghaiChina.PNG|մինի|150px|աջից|Շանհայի միջին ջերմաստիճանը (կարմիր) և տեղումները (կապույտ)]]
=== Կլիման և բնությունը ===
Շանհայում այցելության ամենալավ եղանակը գարունն ու աշունն է։ Քաղաքն ունի [[մերձարևադարձային-ծովային մոնսուկլիմա]]`՝ լավ արտահայտված չորս տարվա եղանակներով։ Տարվա միջին ջերմաստիճանը 15,3 աստիճան է`է՝ ըստ Ցելսուսի։ Անձրևների քանակը կազմում է 1112 միլիմետր, որի կեսը բաժին է ընկնում մայիսի կեսերից սեպտեմբերի կեսեր ընկած ժամանակահատվածին։ Ձմռանը ցուրտ և խոնավ է, միջին ջերմաստիճանը՝ 3,4-ից 5,6 աստիճան։ Ամռանը եղանակը համեմատաբար տոթ է, ջերմաստիճանը կազմում է միջինում 23,1-27,2 աստիճան (առավելագույնը՝ 40 աստիճան), օդի խոնավությունը հասնում է ընդհուպ մինչև 100 տոկոսի։ Ամառային ամիսներին Շանհայում գրանցվում են նաև կարճատև և ուժեղ [[թայֆուն]]ներ։<ref name="Կլիման">[http://www.beijing-shanghai-reise.de/china-shanghai/shanghai-fakten.htm Ճանապարհորդություն դեպի Շանհայ. Շանհայի կլիման և տնտեսությունը{{ref-de}} ]</ref>
 
== Վարչական բաժանում ==
[[Պատկեր:Shanghai Landsat-7 2005-08-15.jpg|մինի|230px|Շանհայը տիեզերքից ([[2005]] թ.[[օգոստոսի 15]])]]
 
[[1949]] թ. Շանհայի ընդհանուր տարածքը կազմում էր 636 կմ², [[1958]] թ. Ջիանգսու մարզից (պրովինցիայից) քաղաքին են միանում շրջակա տաս վարչական միավորներ՝ 5.274 կմ² ընդհանուր մակերեսով (Բաոշեն, Չանգմինգ, Չուաշա, Ֆենգսիան, Ջիադինգ, Ջինշան, Նանհուի, Քինգպու, Շանհայ, Սոնգջիանգ'')։ Այժմ քաղաքի մակերեսը կազմում է 6,340,5 կմ² է, (ինչը հավասար է [[Սյունիքի մարզ|Սյունիքի]] և [[Վայոց Ձորի մարզ]]երի տարածքին) որից 1,928,13կմ² (30,4 տոկոս) բուն քաղաքն է (Պուսի) և շրջակա մի քանի կենտրոնական մասերը (Մինհանգ, Բաոսհան, Ջիադինգ և Պուդոնգ), իսկ 4,412, 37 կմ² (69,6 %) զբաղեցնում են քաղաքի ծայրամասերն ու արվարձանները։ Շանհայը ձգվում է 120 կմ հյուսիսից հարավ և 100 կմ`կմ՝ արևելքից-արևմուտք։ Քաղաքին են պատկանում նաև Չինաստանի մեծությամբ երրորդ`երրորդ՝ Չոնգմինգ կզղին (1.041,21 կմ²) և ավելի փոքր տարածքով կղզիներ`կղզիներ՝ Չանգսինգ, Հենգշա ևն։<ref name="DC"/>
 
Ներկայումս Շանհայը բաժանված է 19 վարչական միավորների`միավորների՝ 18 շրջաններ և «Սիանը»։ Դրանցից 9-ը գտնվում են «Պուսի» թաղամասում, որը բուն քաղաքն է`է՝ [[Հուանգպու գետ]]ի արևմուտքում։
 
* [[Հուանգպուի շրջան]] (黄浦区 ''Huángpǔ Qū'' ;)
* [[Յանգպուժի շրջան]] (杨浦区 ''Yángpǔ Qū'')
 
* Մեկը Պուդոնգի շրջանն է`Հուանգպուէ՝Հուանգպու գետի արևելքում (浦东新区 ''Pǔdōng Xīn Qū'')
 
Մնացած ութ շրջանները Շանհայի արվարձաններն են`են՝ արբանյակ-քաղաքները և բուն քաղաքից հեռու գյուղական բնակավայրերը։
* [[Բուաշանի շրջան]] (宝山区 ''Bǎoshān Qū'')
=== Արդյունաբերություն ===
[[Պատկեր:Shanghai the bund from Jin Mao.JPG|մինի|200px|Շանհայի կենտրոնը]]
Ապագա առևտրային մետրոպոլ Շանհայի զարգացումը սկսել է [[1949]]թ.ից, երբ Շանհայը դարձավ Չինաստանի ամենամեծ արդյունաբերական կենտրոններից մեկը։ Զարգացած էին [[երկաթ]]ի և [[պողպատ]]ի, մետաղական վերամշակման, [[Մեքենաշինություն|մեքենաշինության]], նավաշինություն, և էլեկտրատեխնիկայի արդյունաբերությունը։ ''Դենգ Սիաոպինգի''-ի կառավարման օրոք [[1984]]-ին Շանհայը հայտարարվում է արտասահմանյան ներդրումների համար ազատ քաղաք։ Այս ենթատեքստում [[1990]]-ին Շանհայի [[Պուդոնգ (Շանհայ)|Պուդոնգ]] թաղամասում ստեղծվում է ազատ առևտրի գոտի, ինչպես նաև բազմաթիվ տնտեսական-զարգացման գոտիներ։ [[1992]]-ին վերաբացվում է [[Շանհայի բորսա]]ն, որը [[Շենզեն]] քաղաքի բորսայի հետ մեկտեղ համարվում է Չինաստանի (բացառությամբ [[Հոն Կոնգ]]ի) ամենամեծ բորսան։ 22մլ. ՏԵՈւ-ով (Twenty-foot Equivalent Unit {{ref-en}}) Շանհայի նավահանգիստը մեծությամվ երրորդն է աշխարհում, իսկ ընդհանուր ապրանքաշրջանառությամբ`ապրանքաշրջանառությամբ՝ աշխարհում ամենամեծը (2006-ին 537 միլիոն տոննա)։<ref name="Կլիման"/>
 
=== Տրանսպորտը ===
[[Պատկեր:Roads in Shanghai.JPG|մինի|200px|աջից|ավտոմոբիլային բազմահարկ ճանաարհներ]]
 
Քաղաքի տնտեսական նշանակության անկյունաքարերից մեկը գերազանց [[տրանսպորտ]]ն է։ Շանհայը արևելյան Չինաստանի [[Երկաթուղի|երկաթուղային]] գլխավոր հանգույցն է և երկաթուղով կապվում է երկրի հյուսիսին և հարավին։ Գլխավոր կայարանը գտնվում է [[Սուժու ջրանցք]]ի հյուսիսում։ Շանհայը Չինաստանի միակ քաղաքն է, որ ունի երկու [[օդանավակայան]]։ Միջազգային թռիչքները սպասարկում է [[Պուդոնգի միջազգային օդանավակայան]]ը, իսկ ազգային թռիչքները`թռիչքները՝ [[Հոնգքիաոյի օդանավակայան]]ը։ [[2002]]թ. [[դեկտեմբերի 31]]-ին Շանհայում բացվում է [[Գերմանիա]]յի հետ համատեղ կառուցված տրանսրապիդ գնացքը <!-- (մագնեզիումով թռչող գնացք Magnetschwebebahn ) -->։ Շինարարությունը արժենում է մոտ 1,2 միլիարդ [[եվրո]]։ Այս տրանսրապիդ գնացքը բացում է ժամում առավելագույնը 430 կմ արագություն։
 
Բնակչության աճի և սաստիկ տնտեսական զարգացմանը զուգահետռ 1990-ական թթ.-ից Շանհայում սկսվում են խոշոր տրանսպորտային ենթակառուցվածքների շինարարությունները, որոնց շրջանակում կառուցվում են վեցշերտանի բարձրադիր մայրուղիներ և նոր [[կամուրջ]]ներ։ [[1995]]-ին հանդիսավոր կեպով բացվում է [[Շանհայի մետրոպոլիտեն]]ի 16,1 կմ երկարությամբ առաջին հատվածը։ Մինչև [[2020]]թ. նախատեսված է կառուցվող 300 կմ երկարությամբ [[Մետրոպոլիտեն|մետրոյի]] և 120 կմ տրամվայի երթուղիներ։
Շանհայում է գտնվում առանց ընդհատումների գործող աշխարհի ամենահին [[տրոլեյբուս]]ային ցանցը, որը Չինաստանում ամենամեծերից է։ Այն բացվել է [[1914]]թ. [[նոյեմբերի 14]]-ին։ Ամբողջ քաղաքում մեծ տարածում ունի նաև [[Ավտոբուս]]ը։<br />
[[2003]]-ին քաղաքի հարավում սկսվում է 36 կմ երկարությամբ աշխարհի ամենաերկար [[Հոնգ Չժու ծովախորշի կամուրջ]]ի շինարարությունը։ Կամուրջը ձգվում է Հոնգչժու ծովախորշի վրայով և Շանհայը կապում է ''Չժենջիանգ'' պրովինցիայի [[Նինգբո]] քաղաքի հետ։ Ներդրումների ծավալը կազմում է 11,8 միլիարդ յուան (1,42 միլարդ [[ԱՄՆ դոլար]])։ Վեցշերտանի կամուրջի շինարարությունը տևում է 5 տարի։ Հանդիսավոր բացումը տեղի է ունենում [[2008]]-ին, իսկ երթևեկելի մասի բացումը`բացումը՝ [[2009]]-ին։<ref>[http://www.china-guide.de/china/shanghai/verkehr.html Չինաստանի գիդ. տրանսպորտ{{ref-de}}]</ref>
 
== Բնակչություն ==
Բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում էին ապրել Շանհայում, անհրաժեշտ էր բնակարան ունենալու թույլատվություն։ Միայն գրանցվածները կարող էին ստանալ բնակարան, աշխատանք և բրնձի օրաբաժին։
 
Ներկայումս Շանհայը պատկանում է աշխարհի ամենամած քաղաքների թվին։ Պաշտոնապես վերահսկվում է քաղաքի բնակչության աճի միայն [[ներգաղթ]]ի մասը, քանի որ քաղաքի գրանցված բնակիչների բնական աճը, ինչպես և մյուս չինական քաղաքներում, սահմանափակված է մեկ երեխայի ծնունդով։ Եթե 1957-ին քաղաքի մշտական բնակիչների բնական աճը մեկ տարվա կտրվածքով կազմում էր 40 տոկոս, ապա հետագայում այն արագորեն իջնում է մինչև 10 տոկոսի, և ապա`ապա՝ բացասական ցուցանիշի`ցուցանիշի՝ -1,4 տոկոսի։ Սակայն չնայած դրան քաղաքի բնակչությունը, սկսած 1950-ականներից, շարունակաբար աճում է։ Եթե քաղաքի այժմյան սահմաններում (արվարձաններով հանդերձ) 1952թ. ապրում էր 8,5 միլիոն մարդ, 1957-ին`ին՝ 10,1 միլիոն, ապա դեռևս տնտեսական բարեփոխումների սկզբում`սկզբում՝ 1979-ին, այդ թիվը հասնում է 11,3 միլիոն-ի։ 1957թ. հիմնական քաղաքում (առանց արվարձանների) ապրում էր 6,3 միլիոն մարդ, իսկ այսօր`այսօր՝ 9,2 միլիոն, իսկ արվարձանների և գյուղական վայրերի հետ`հետ՝ 13, 4 միլիոն։ Բացի 13,4 միլիոն բնակիչից, որոնք բնակվում են հիմնական բնակության իրավունքով, շուրջ 3 միլիոն մարդ Շանհայում ապրում են կեցության սահմանափակ իրավունքով`իրավունքով՝ տարեկան 6 ամիս և ավելի։
 
=== Սահմանափակ իրավունքով բնակիչներ ===
Ներկայումս մշտական գրանցված բնակինչերի ներգաղթը համեմատաբար սահմանափակվել է, սակայն հիմա էլ խնդիրներ են հարուցում ավելի ու ավելի շատացող այսպես կոչված ժամանակավոր բնակիչները։ Սահամանափակ ժամանակով կեցության իրավունքը, ի տարբերություն մշտականի, որի քանակը շատ սահմանափակ է, ավելի հեշտ է ստանալ։ Միայն այսպես կարելի է որոշ չափով հաղթահարել ներգաղթյալների ճնշումը, որովհետև Չինաստանի ամենամեծ մետրոպոլային տարածաշրջանը, ինչպես ոչ մի այլ տարածաշրջան հեռավոր ու խուլ շրջաններից դեպի իրեն է ձգում տասնյակ հազարավոր մարդկանց։ Նրանց թիվը 1990-ականներից հետո կրկնապատկվել է և այժմ կազմում է քաղաքի արվարձանների բնակչության շուրջ 20 տոկոսը։ Միաժամանակ կան նաև զգալի չափերի չգրանցված բնակիչներ։
 
Այս միգրանտերի մոտ 80 տոկոսը նախկին [[գյուղացի]]ներ են`են՝ Չինաստանի ներքին գյուղական շրջաններից։ Նրանց երեք քառորդը հարևան ''Անհուի'', ''Ջիանգսպու'' և ''Չժեջիանգ'' շրջաննեից են։ <!-- որոնց եկել են շանհայ աշխատանք գտնելու նպատակով Նրանք աշխատում են օրը մինչև 16 ժամ`ժամ՝ քաղաքի անհաշվելի շինարարական օբյեկտներում, որպեսզի կարողանան ընտանիք պահել (ոչ հանրագիտարանային) -->
Այդպիսի ներգաղթյալների դերը տարբեր կերպ է գնահատվում։ Մի կողմից նրանք քաղաքին անհրաժեշտ են, որպես շինարարական աշխատուժ, արհեստավոր, մանր առևտրական, փողոցային աշխատող և [[տեքստիլ]] ֆաբրիկաների համար [[էժան աշխատուժ]], մյուս կողմից նրանց ճնշումը բնակարանների շուկայի, ինֆրաստրուկտուրայի վրա, ինչպես նաև կրիմինալին նրանց մասնակցությունը քաղաքում համարվում է մտահոգիչ։
 
32 372

edits