«Ավոգադրոյի հաստատուն»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
clean up, replaced: : → ։ (9) oգտվելով ԱՎԲ
չ (clean up, replaced: : → ։ (9) oգտվելով ԱՎԲ)
'''Ավոգադրոյի հաստատուն''', '''Ավոգադրոյի թիվ''', [[ֆիզիկական մեծություն]], թվապես հավասար է նյութի մեկ [[Մոլ|մոլումմոլ]]ում գտնվող կառուցվածքային միավորների ([[մոլեկուլ]]ների, [[ատոմ]]ների, [[իոն]]ների և այլն) քանակին:քանակին։ Սահմանվում է որպես ատոմների թիվը 12 գրամ մաքուր [[ածխածին|ածխածնի իզոտոպում]]:։ Ընդունված նշանակումը՝ ''N''<sub>A</sub>, երբեմն նաև՝ '''L''':։
Ավոգադրայի հաստատունի արժեքը՝
:<math> N_A = 6.022 \, 141 \, 29(27) \times 10^{23} </math> '''մոլ<sup>−1</sup>''':
 
== Կապը այլ հաստատունների հետ ==
Ավոգադրոյի հաստատունը սանդղավորման չափանիշ է բնության մակրոսկոպական և միկրոսկոպական դիտարկումների միջև:միջև։ Ուստի այն առնչություններ է հաստատում է այլ ֆիզիկակայն հաստատունների և հատկությունների միջև:միջև։ Օրինակ, դրանով է նկարագրվում կապը ''R'' [[գազային հաստատուն]]ի և ''k''<sub>B</sub> [[Բոլցմանի հաստատուն]]ի միջև՝
 
:<math>R = k_{\rm B} N_{\rm A} = 8.314\,472(15)\ </math> '''Ջ·մոլ<sup>-1</sup>·Կ<sup>-1</sup>'''
 
 
Կապը ''F'' [[Ֆարադեյի հաստատուն]]ի և ''e'' [[տարրական էլեկտրական լիցք]]ի միջև՝
 
:<math>F = N_{\rm A} e = 96\,485.3383(83)</math> '''[[Կուլոն (չափման միավոր)|Կլ]]·մոլ<sup>-1</sup>,'''
 
 
Ավոգադրոյի հաստատունը մտնում է նաև u [[զանգվածի ատոմական միավոր]]ի սահմանման մեջ՝
:<math>1\ {\rm u} = \frac{M_{\rm u}}{N_{\rm A}} = 1.660 \, 538\, 782(83) {\times} 10^{-24}</math> '''գ,'''
 
որտեղ ''M''<sub>u</sub>-ը մոլային զանգվածի հաստատունն է:է։
 
== Պատմությունը ==
Ավոգադրոյի հաստատունը այդպես է կոչվել 19-րդ դարի իտալացի ֆիզիկոս [[Ամեդեո Ավոգադրո]]յի պատվին, ով 1811թ. առաջին անգամ ենթադրեց, որ գազի ծավալը (տրված ճնշման և ջերմաստիճանի դեպքում) ուղիղ համեմատական է [[ատոմ]]ների կամ մոլեկուլների քանակին` անկախ գազի բնույթից<ref>{{cite journal|author = Amadeo Avogadro|title = Essai d'une maniere de determiner les masses relatives des molecules elementaires des corps, et les proportions selon lesquelles elles entrent dans ces combinaisons|journal = Journal de Physique|year = 1811|volume = 73|pages = 58–76}} [http://web.lemoyne.edu/~giunta/avogadro.html Անգլերեն թարգմանությունը]</ref>:։ 1909թ. ֆրանսիացի ֆիզիկոս [[Ժան Բատիստ Պերրեն|Ժան Պերրենը]] առաջարկեց հաստատունը կոչել Ավոգադրոյի անունով<ref name="Perrin">{{cite journal|author = Jean Baptiste Perrin|title = Mouvement brownien et réalité moléculaire|journal = Annales de Chimie et de Physique |series=8<sup>e</sup> Série|volume = 18|pages = 1–114|year = 1909|postscript = .}} [http://web.lemoyne.edu/~giunta/perrin.html Անգլերեն թարգմանությունը]</ref>:։ Ինքը՝ Պերրենը, գլխավորապես Ավոդագրոյի հաստատունի որոշման եղանակների վերաբերյալ իր աշխատանքների համար 1926թ. ստացավ [[Նոբելյան մրցանակ|Ֆիզիկայի նոբելյան մրցանակը]]<ref>Oseen, C.W. (December 10, 1926). ''[http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1926/press.html 1926թ. Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի բանախոսություն]''</ref>:։
 
== Ծանոթագրություններ ==
1 105 242

edits