Ձեղնահարկ (երբեմն կոչում են նաև լոֆթ), տան կամ ուրիշ շինության տանիքի անմիջապես տակ տեղակայված տարածք, որը երբեմն անվանում են վերնահարկ, «երկնքի սրահ»[1], կամ garret: Քանի որ ձեղնահարկերը զբաղեցնում են վերջին հարկի առաստաղի և սահող տանիքի միջև եղած տարածքը, դրանք հայտնի են որպես անհարմար ձևավորված տարածքներ՝ բաց ծպեղներով և դժվար հասանելի անկյուններով: Մինչ որոշ ձեղնահարկեր փոխակերպում և դարձնում են ննջասենյակներ, տնային աշխատասենյակներ, կամ ձեղնահարկի բնակարաններ՝ համալրված պատուհաններով և սանդուղքով, ձեղնահարկերի մեծ մասը շարունակում է մնալ դժվար հասանելի և սովորաբար այնտեղ մուտք գործում են միայն շարժասանդուղքի օգնությամբ: Ձեղնահարկերը սովորաբար օգտագործում են որպես հին իրերի պահոց, թեպետ նրանք կարող են հանդիսանալ տան ջերմաստիճանի կարգավորիչներ՝ մատակարարելով մեծ քանակությամբ դանդաղ շարժվող օդ: Ցածր հարկերի տաք օդը բարձրանալով վեր, հավաքվում է ձեղնահարկում, փոխում բաղադրությունը և կարգավորում թարմ օդի մուտքը տուն: Այնուամենայնիվ, վերջին տարիներին ձեղնահարկերը մեկուսացվում են տներից՝ ջեռուցման ծախսի խնայողության համար, քանի որ համակցված ձեղնահարկերով տները միջինում 15%-ով ավելի շատ ջերմության կորուստ են գրանցում[2]: Լոֆթը նույնպես շենքի ամենավերին տարածքն է, սակայն տարբերվում է ձեղնահարկից նրանով, որ ձեղնահարկը կազմում է շենքի ամբողջական վերին հարկը, մինչդեռ լոֆթը զբաղեցնում է մի քանի սենյակների չափ տարածք, որոնք բաց են մեկ կամ ավելի կողմերից դեպի ներքին հարկերը:

Ննջասենյակ ձեղնահարկում
«Աղքատ բանաստեղծը», Կարլ Շպիցվեգի նկարը, 1839 թվական
Ձեղնահարկ

ԾագումԽմբագրել

Հայերեն ձեղնահարկ բառը կազմված է «ձեղուն» (կտուր, տանիք) և «հարկ» բառերից, մինչդեռ բառի անգլերեն տարբերակը՝ "attic", ծագել է ատտիկյան ճարտարապետական ոճի անունից, որն էլ իր հերթին առաջացել է Հունաստանի Ատտիկե մարզի անունից: Բառը թարգմանվում է որպես «շենքի հիմնական մասի վերևի ցածր, դեկորատիվ ճակատամաս» և ինչպես գործածվում է ատտիկյան օրդեր արտահայտության մեջ[3], սկզբնապես վերաբերվում էր շենքի հիմնական ճակատամասի վրայի փոքր, դեկորատիվ սյունին[4]:

ՕդափոխությունԽմբագրել

Ժամանակակից շինարարական նորմերը պահանջում են, որ ձեղնահարկերը լինեն չբնակեցված և ազատ, որպեսզի մասնակցեն շենքի օդափոխությանը[5], կրճատելով ջերմության և խոնավության կուտակումը և այդպիսով կանխելով տանիքի փայտե գերանների և հեծանների քայքայումը: Ընդունված պահանջներից մեկն այն է, որ ձեղնահարկի օդանցքների ամբողջ տարածքը հավասար կամ մեծ լինի ձեղնահարկի հատակի 1/150 մասին, ընդ որում օդանցքների 50 %-ը (կամ ավելին) պետք է լինի ձեղնահարկի ամենավերևի մասում: Տարբեր տեսակի տուրբինային օդորակիչներ և արտանետիչ օդանցքներ ևս կարող են օգտագործվել նպաստելու ձեղնահարկի օդափոխությանը և կրճատելու պասիվ օդափոխության համար պահանջվող տարածքը:

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Kilborne Sarah S. (2012)։ American Phoenix: The Remarkable Story of William Skinner, A Man Who Turned Disaster Into Destiny։ New York: Simon and Schuster։ էջ 146։ ISBN 978-1-4516-7179-7 
  2. Attic Insulation retrieved 2016-10-24
  3. Skeat Walter W. (1993)։ The Concise Dictionary of English Etymology։ Hertfordshire, UK: Wordsworth Editions։ էջ 22։ ISBN 978-1-85326-311-8 
  4. "attic" (etymology). etymonline.com
  5. International Code Council (2015)։ 2015 International Building Code Illustrated Handbook։ New York: McGraw-Hill Education։ էջեր 506 (Section 1203.2)։ ISBN 978-1-259-58613-2