Ժիրոնայում հրեական պատմության թանգարան

Հրեական պատմության թանգարանը (կատ.՝ Museu d'Història dels Jueus) Ժիրոնայում ստեղծվել է Կատալոնիայի հրեական համայնքի պատմությունը պահպանելու ու տարածելու նպատակով:

Հրեաներն աղոթելիս

Այսօր Իսպանիայի տարածքում գործում են հրեաների պատմությանը նվիրված մեծ թվով թանգարաններ: Դա կապված է այն փաստի հետ, որ հրեական համայնքը հատկապես միջնադարում ֆինանսապես բավականին ազդեցիկ էր: Դրանից բացի, հրեաները նշանակալի ներդրում են ունեցել Պիրենեյան թերակղզում ապրող ազգերի գիտության ու մշակույթի մեջ: Այս թանգարանը դրանցից մեկն է: Թանգարանի հավաքածուն ներառում է հրեաների կյանքի պատմությունը Ժիրոնայում սկսած 11-րդ դարից` ներառյալ 1391 թվականի կոտորածից մինչև 15-րդ դարի երկրորդ կեսը[1]:

ՑուցադրությունԽմբագրել

Թանգարանի հիմնական ցուցադրությունը զբաղեցնում է 11 սրահ: Դրանցից յուրաքանչյուրը ցուցադրում է Կատալոնիայում ապրած հրեաների կյանքի մի որևէ բաժին:

«Կյանքը հանրակացարանում» (La vida en comunitat)Խմբագրել

Ցուցադրությունը ներկայացնում է Ժիրոնայում հրեական համայքնի ծագման մասին: Այստեղ ներկայացված են Ժիրոնայում հրեաների ամեօրյա կյանքին առնչվող հնագիտական գտածոներ:

«Տոներ և ավանդույթներ» (Festes i tradicions)Խմբագրել

Սրահը նվիրված է հրեական ժողովրդի սովորույթներին: Տարվա ընթացքում համայքնը տոնում և հիշատակում է պատմական ու կրոնական տոներ: Ցուցադրության մեջ ներկայացված են ոչ միայն այն օբյեկտները, որոնք օգտագործվել են մի քանի դար առաջ, այլև տոնական այն պարագաները, որոնք «նորաձևությունից դուրս չեն եկել» և օգտագործվում են անգամ այսօր` կրոնական ծեսեր անցկացնելու, հանդիսություններ ու տոներ նշելու համար:

«Կենսական շրջան» (El cicle de la vida)Խմբագրել

Հրեաներն ապրել են աստվածային պատգամների ու որոշակի կրոնական կանոնների համաձայն: Այդ մասին են վկայում մի քանի փաստաթղթեր ու պատկերներ, որոնցից կարելի է հասկանալ, թե ինչպես են անցկացվել հարսանիքներ, մկրտություններ և եկեղեցական այլ ծեսեր: Այս բոլոր նմուշները ներկայացված են թանգարանի 3-րդ սրահում:

«Հրեական թաղամաս (El call jueu)Խմբագրել

 
Հրեական Էլ Կալ թաղամաս

Այս սրահում ցուցադրված է հրեաների ամենօրյա կյանքը: Այստեղ կարելի է տեսնել հրեական թաղամասը «թռչնի թռիչքի բարձրությունից»: Այսպիսի քաղաք գետտոներ գոյություն են ունեցել միջնադարյան Կատալոնիայի մի քանի քաղաքներում: Նեղ փողոցները, տներն ու արհեստանոցները բնորոշ էին միջնադարյան Կատալոնիայի հրեական կյանքին:

«Սփյուռք» (La diàspora)Խմբագրել

Այս սրահում կարելի է ծանոթանալ հրեական համայնքի հիերարխիայի, ինչպես նաև` դարերի ընթացքում դրա կրած փոփոխությունների հետ:

«Սինագոգ» (La sinagoga)Խմբագրել

Այս սրահը նվիրված է սինագոգին: Հենց սինագոգներում են կազմակերպվել համայնքի կրթությունը, աղոթքներն ու հավաքները, քննարկվել են համայքնի համար կարևոր հարցեր, նշվել են տեղական ու համընդհանուր հանդիսությունները: Ցուցադրության մեջ կարելի է տեսնել ծեսերի ու կուռքերի տարրեր, ինչպես նաև` հնագիտական գտածոներ ու փաստաթղթեր, որոնք կապ են ունեցել 1435-1492 թվականներին Ժիրոնայում գոյություն ունեցած սինագոգի հետ[2]:

«Գերեզմանոց» (El cementiri)Խմբագրել

Սրահի ցուցադրությունն իրենից ներկայացնում է երևակայական զբոսանք 13-րդ դարի հրեական գերեզմանոցով: Գերեզմանոցն իրական է և նախկինում գտնվել է քաղաքի հյուսիսային հատվածում: Ցուցանմուշների թվում են միջնադարյան հրեական գերեզմանոցի 21 շիրմաքարեր[3]:

«Մշակութային ժառանգություն» (L'herència cultural)Խմբագրել

Այստեղ ներկայացված է հրեա ժողովրդի գիտական, փիլիսոփայական ու գրական ժառանգությունը: Մեծ ցուցափեղկերի վրա տեղեկություն է ներկայացված հայտնի հրեաների մասին: Նրանց թվում է, օրինակ, հայտնի հրեա փիլիսոփա Մոշե բեն Նահմանը:

«Հանապազօրյա հաց» (El pa de cada dia)Խմբագրել

Այս սրահում ներկայացված են միջնադարյան փաստաթղթեր, որոնք նկարագրում են Ժիրոնայում հրեաների մասնագիտական գործունեության տարբեր ձևեր: Հիմնական զբաղմունքներից էին արհեստները, առևտուրն ու փոխանակումը:

«Մշակութային համագոյակցություն» (Coexistència de cultures)Խմբագրել

Միջնադարյան Եվրոպայի ողջ տարածքում առաջացած քաղաքական ու սոցիալական փոփոխությունները, ճգնաժամային իրավիճակները հանգեցնում են նրան, որ մշակույթների համագոյակցությունը ծայրահեղ բարդ է դառնում: 14-րդ դարից սկսած հաճախակի հարձակումներ են լինում հրեական համայնքի վրա, վերջինիս մեղադրում էին տարբեր հանցագործությունների ու սրբապղծության համար: Սրահի ցուցադրությունը նվիրված է այս խնդիրներին:

«Նենգ հասարակություն և ինկվիզիցիա» (La societat conversa i la inquisició)Խմբագրել

Այս սրահը նվիրված է հրեաների դժվար ճակատագրին, որոնց հաճախ հետապնդել ու խոշտանգել են` քրիստոնեություն ընդունել տալու նպատակով: Կեղծ վկայությունների ու բազմաթիվ պրովոկացիաների արդյունքում հրեաներն ստիպված են եղել թողնել երկիրը:

Արխիվային հավաքածուԽմբագրել

Թանգարանը հայտնի է իր արխիվով, որի ֆոնդերը փաստեր են պարունակում սեփականության օբյեկտների, ինչպես նաև` հրեաների` կաթոլիկության անցնելու վերաբերյալ[4]: Թանգարանում պահվում են Կաբալայի մի քանի հնագույն ձեռագրեր[5]:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «Archaeologists Locate Mikveh Ritual Bath In Girona Jewish quarter» (անգլերեն)։ Spanish News Today։ 26.02.2014։ Վերցված է 2014-07-04 
  2. JTA. (February 25th, 2014)։ «Ancient Mikveh Discovered In Spain» (անգլերեն)։ JewishPress.com։ Վերցված է 2014-07-04 
  3. «Side Trip: Girona»։ Travel (անգլերեն)։ NYTimes.com։ Վերցված է 2014-07-04 
  4. Ronit Treatman. (հունիսի 28, 2012)։ «Back in Girona, after 500 years» (անգլերեն)։ en:The Times of Israel։ Վերցված է 2014-07-04 
  5. «Kabbalistic parchment» (անգլերեն)։ pedresdegirona.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-04-10-ին։ Վերցված է 2014-07-04