Գիրակողմնացույց, օբյեկտի ընթացքի ուղղությունը և կողմնորոշվող ուղղության ազիմուտը (պելենգը) որոշող իրական (աշխարհագրական) միջօրեականի ուղղության մեխանիկական ցուցիչ։

Անշյուլցի գիրոկողմնացույց

Մագնիսական կողմնացույցի համեմատ Գիրակողմնացույցի առավելություններն են՝ աշխարհագրական (և ոչ թե մագնիսական) միջօրեականի ուղղությունը ցույց տալը, տեղափոխվող մետաղե զանգվածների և մագնիսական դաշաերի ավելի փոքր ազդեցությունը նրա ցուցմունքի վրա և ավելի մեծ ճշգրտությունը։ Գիրակողմնացույցի աշխատանքի սկզբունքը հիմնված է գիրոսկոպի և Երկրի օրական պտույտի ևատկությունների օգտագործման վրա։ Գիրակողմնացույց գաղափարն առաջարկել է ֆրանսիացի գիտնական Լ. Ֆուկոն։ Շարժվող օբյեկտներում լայնորեն կիրառվում են միայն երկռոտոր գիրակողմնացույցներ, որոնք հիմնված են եռաստիճան գիրոսկոպների օգտագործման վրա։ Միառոտոր ծովագնացական Գիրակողմնացույցաում օգտագործվում է դիրքային գիրոսկոպ։ Ըստ ճոճանակի Էֆեկտի ստեղծման եղանակի տարբէտում են՝ ճոճանակով, սնդիկի անոթներով և անուղղակի վերուղղումով գիրակողմնացույցներ։ Առավելապես կիրառվում են սնդիկի անոթներով գիրակողմնացույցները, որոնցում ռոտորը և գիրոխցիկը հավասարակշռված են այնպես, որ նրանց ծանրության ընդհանուր կենտրոնը համատեղված է կախման կետի հետ։ Գիրոխցիկը, այսպես կոչված, թաթի միջոցով կապված է հաղորդակցվող, մասամբ սնդիկում լցված անոթների համակարգի հետ։ Երբ գիրոսկոպի առանցքը շեղվում է հորիզոնի հարթությունից, անոթներից մեկում սնդիկի ավելցուկը պայմանավորում է ծանրության ուժի մոմենտի կիրառումը գիրոսկոպի վրա, որն առաջացնում է ռոտորի առանցքի պրեցեսիոն տատանումներ՝ միջօրեականի հարթության նկատմամբ։ Երկռոտոր գիրակողմնացույց զգայուն տարրի՝ գիրոգնդի մեջ տեղավորված են 2 գիրոսկոպ, սեփական տատանումները մարող հիդրավլիկական հանդարտիչ և այլ տարրեր։ Գիրոգնդի ծանրության կենտրոնը գտնվում է նրա ուղղաձիգ առանցքի վրա, նրա աշխարհագրական կենտրոնից ցած, որն ապահովում Է, ինչպես և միառոտոր գիրակողմնացույցում, ճոճանակի անհրաժեշտ մոմենտը։ Երկու գիրոսկոպի առկայությունը Էապես նվազեցնում է սարքի սխալանքները նավի ճոճման ժամանակ։ Գիրակողմանացույց ամենալայն կիրառություն ունի ծովային նավերում։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 86 CC-BY-SA-icon-80x15.png