Ֆինլանդիայի նախագահ

Ֆինլանդիայի նախագահը պետության ղեկավարն է։

 Ֆինլանդիայի նախագահ
ֆիններեն՝ Suomen tasavallan presidentti
շվեդերեն՝ Republiken Finlands president
Flag of the President of Finland.svg
Նախագահական շտանդարտ
այլ=
Պաշտոնավարում է՝
Սաուլի Նինիստո

սկսած 2012 թվականից
Նշանակողընտրությունների արդյունքով
Պաշտոնավարման ժամկետ6 տարի, ոչ ավելի, քան երկու ժամկետով
Անդրանիկ պաշտոնավարԿաարլո Ստոլբերգ
Աշխատավարձ160 հազար եվրո՝ տարեկան
Կայքpresidentti.fi

Ֆինլանդիայի նախագահի պաշտոնը հիմնադրվել է 1919 թվականին։ 2012 թվականի մարտի 1-ից այդ պաշտոնը զբաղեցնում է Սաուլի Նինիստոն, որը հաղթել է 2012 թվականի փետրվարի 5-ի նախագահական ընտրություններում[1] և երկրորդ անգամ վերըտրվել՝ 2018 թվականի հունվարի 28-ի ընտրություններում[2]։

Ընտրության կանոններԽմբագրել

Ընտրության կանոնները սահմանվել են Ֆինլանդիայի Սահմանադրությամբ, որն ուժի մեջ է մտել 2000 թվականի մարտի 1-ից:

Ֆինլանդիայի Հանրապետության նախագահն ընտրվում է ուղղակի համաժողովրդական քվեարկությամբ: Իրադարձությունների բնականոն ընթացքի դեպքում նախագահական ընտրություններն անցկացվում են 6 տարին մեկ։ Գործող նախագահի պարտականությունների կատարման անհնարինության դեպքում նոր նախագահն ընտրվում է հնարավորինս սեղմ ժամկետում:

Երկրի նախագահ կարող է դառնալ միայն ֆինլանդացին։ Նույն անձը կարող է նախագահ ընտրվել ոչ ավելի, քան երկու հաջորդական ժամկետով։

Նախագահի թեկնածու կարող է առաջադրել այն քաղաքական կուսակցությունը, որը խորհրդարանում առնվազն մեկ տեղ է ստացել նախորդ ընտրություններում, կամ ընտրողների առնվազն 20 000 ձայն։

Եթե առաջադրվել է միայն մեկ թեկնածու, ապա նա նախագահ է դառնում առանց քվեարկության։ Հակառակ դեպքում քվեարկության առաջին փուլը տեղի է ունենում հունվարի երրորդ կիրակի օրը։ Եթե թեկնածուներից մեկը հավաքում է 50% + 1 ձայն, նա դառնում է նախագահ։ Հակառակ դեպքում 3 շաբաթ անց նշանակվում է քվեարկության երկրորդ փուլ, որին մասնակցում են առաջին փուլում ամենաշատ ձայներ հավաքած երկու թեկնածուները: Երկրորդ փուլում ամենաշատ ձայներ հավաքած թեկնածուն հաղթում է։ Ձայների հավասարության դեպքում ընտրությունների արդյունքները որոշվում են վիճակահանությամբ։

Նոր նախագահը պաշտոնը ստանձնում է ընտրություններին հաջորդող ամսվա առաջին օրը (փետրվարի 1-ին կամ մարտի 1-ին)՝ ժամը 12:00-ին հանդիսավոր ելույթ ունենալով խորհրդարանի առջև: Դրանից հետո (ժամը 12։20-ի սահմաններում) սկսվում են նոր նախագահի լիազորությունները և ավարտվում նախորդի լիազորությունները։

ԵրդումԽմբագրել

Երդման տեքստն ամրագրված է Ֆինլանդիայի Սահմանադրության 56-րդ հոդվածով։

  Ես՝ (անուն)-ը, որին ժողովուրդը ընտրել է Ֆինլանդիայի Հանրապետության Նախագահ, հայտարարում եմ, որ նախագահի պարտականությունները կատարելիս ազնվորեն և հաստատ կպահեմ Հանրապետության Սահմանադրությունը և օրենքները, ինչպես նաև իմ բոլոր ուժերը կներդնեմ ի շահ Ֆինլանդիայի ժողովրդի[3]։  

Ֆինլանդիայի նախագահների ցանկԽմբագրել

      Ազգային առաջադիմական կուսակցություն

      Գյուղացիական միություն

      Ազգային կոալիցիա

      Ֆինլանդիայի կենտրոն

      Ֆինլանդիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն

Լուսանկար Նախագահ Լիազորությունների ժամկետ Կառավարման տևողություն Կուսակցություն
1   Կաարլո Ստոլբերգ (1865-1952) 1919 թվականի հուլիսի 25-ից 1925 թվականի մարտի 2-ը 2048 օր Ազգային առաջադիմական կուսակցություն
2   Լաուրի Ռելանդեր (1883-1942) 1925 թվականի մարտի 2-ից 1931 թվականի մարտի 2-ը 2191 օր Գյուղացիական միություն
3   Պեր Սվինհուվուդ (1861-1944) 1931 թվականի մարտի 2-ից 1937 թվականի մարտի 1 2191 օր Ազգային կոալիցիա
4   Կյույոստի Կաիո (1873-1940) 1937 թվականի մարտի 1-ից 1940 թվականի դեկտեմբերի 19 1390 օր Գյուղացիական միություն
5   Ռիստո Ռյուտի (1889-1956) 1940 թվականի դեկտեմբերի 19-ից 1944 թվականի օգոստոսի 1-ը 1321 օր Ազգային առաջադիմական կուսակցություն
6   Կարլ Մաներհայմ (1867-1951) 1944 թվականի օգոստոսի 4-ից 1946 թվականի մարտի 4-ը 578 օր անկուսակցական
7   Յուխո Պաասիկիվի(1870-1956) 1946 թվականի մարտի 11-ից 1956 թվականի մարտի 1-ը 3633 օր Ազգային կոալիցիա
8   Ուրխո Կալևա Կեկկոնեն (1900-1986) 1956 թվականի մարտի 1-ից 1982 թվականի հունվարի 27-ը 9464 օր Ֆինլանդիայի կենտրոն
9   Մաունո Կոյվիստո (1923-2017) 1982 թվականի հունվարի 27-ից 1994 թվականի մարտի 1-ը 4417 օր Ֆինլանդիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն
10   Մարտի Ահտիսաարի (ծնված՝ 1937) 1994 թվականի մարտի 1-ից 2000 թվականի մարտի 1-ը 2192 օր Ֆինլանդիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն
11   Տարյա Հալոնեն (ծնված՝ 1943) 2000 թվականի մարտի 1-ից 2012 թվականի մարտի 1-ը 4383 օր Ֆինլանդիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն
12   Սաուլի Նինիստո (ծնված՝ 1948) 2012 թվականի մարտի 1-ից մինչև օրս Գործող նախագահ

Ժամկետը լրանում է 2024 թվականին

Ազգային կոալիցիա

ՆստավայրԽմբագրել

Ֆինլանդիայի նախագահն ունի երեք պաշտոնական նստավայր՝ նախագահական պալատ և Մանթյունիեմի[4] (Հելսինկիում), ինչպես նաև ամառային նստավայր՝ Կուլտարանտա (Նաանտալիի մոտ)։

ԱշխատավարձԽմբագրել

2012 թվականից ի վեր նախագահի աշխատավարձը կազմում է տարեկան 160 հազար եվրո: Նախագահը նաև ստանում է շուրջ 200 հազար եվրո հանդիպումների և ներկայացուցչական այլ կարիքների կազմակերպման համար: Ֆինլանդիայի և արտերկրի պետական այցերի, ինչպես նաև այլ հանդիպումների համար 2012 թվականին հատկացվել է 2,9 միլիոն եվրո: 2012 թվականի ընդհանուր նախահաշիվը կազմել է 19 միլիոն եվրո (2011 թվականին՝ 21,8 միլիոն եվրո)[5]։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Саули Ниинистё — 12-й президент Финляндии // Сайт телерадиокомпании Yleisradio Oy. Служба новостей Yle. — 5 февраля 2012.(Ստուգված է 5 փետրվարի 2012)
  2. Ниинистё победил в первом туре на выборах президента Финляндии, получив более 62% голосов
  3. Конституция Финляндии — Конституции государств (стран) мира
  4. Президент Халонен показывала президентскую резиденцию Mäntyniemi будущему президенту Ниинистё // Сайт телерадиокомпании Yleisradio Oy. Служба новостей Yle. — 6 февраля 2012.(Ստուգված է 6 փետրվարի 2012)
  5. Новый президент обойдётся в 19 миллионов // Сайт телерадиокомпании Yleisradio Oy. Служба новостей Yle. — 6 февраля 2012.(Ստուգված է 6 փետրվարի 2012)

Արտաքին հղումներԽմբագրել