Քրիստիան Վոլֆ (գերմ.՝ Christian Wolff, 1679-1754 թվականներ), գերմանական ռացիոնալիստ փիլիսոփա։ Հալլեի և Մարբուրգի համալսարանների պրոֆեսոր։

Picto infobox auteur.png
Քրիստիան Վոլֆ
Christian Wolff
Christian Wolff.jpg
Ծնվել էհունվարի 24 (փետրվարի 3), 1679[1][2][3][…] Վրոցլավ, Բոհեմիայի թագավորություն, Lands of the Bohemian Crown[4]
Մահացել էապրիլի 9, 1754(1754-04-09)[1][2][3][…] (75 տարեկան) Հալե, Մագդեբուրգյան դքսություն, Պրուսիայի թագավորություն[4]
ՔաղաքացիությունFlag of the Kingdom of Prussia (1750-1801).svg Պրուսիայի թագավորություն
Դավանանքլյութերականություն
Ուղղությունռացիոնալիզմ
Մասնագիտությունիրավաբան, մաթեմատիկոս, փիլիսոփա և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ)Լայպցիգի համալսարան, Մարբուրգի համալսարան[5] և Հալլե-Վիտենբերգի համալսարան[5]
Գործունեության ոլորտմաթեմատիկա, փիլիսոփայություն, Իրավաբանություն, մետաֆիզիկա և Փիլիսոփայական տրամաբանություն
Պաշտոն(ներ)պրոֆեսոր
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն[5], Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա[5], Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա և Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերԵնայի համալսարան և Լայպցիգի համալսարան[6]
Գիտական աստիճանփիլիսոփայության դոկտոր[5] (1703)
Տիրապետում է լեզուներինլատիներեն և գերմաներեն[1]
Գիտական ղեկավարԼայբնից Գոթֆրիդ Վիլհելմ, Ehrenfried Walther von Tschirnhaus?, Christoph Pfautz?[7] և Christoph Pfautz?[6]
Եղել է գիտական ղեկավարՄիխայիլ Լոմոնոսով, Georg Bernhard Bilfinger?, Samuel Klingenstierna?[7], Martin Knutzen?[7], Johann Samuel König?[7], Martin Knutzen?[6] և Mikhail Vasilyevich Lomonosov?[6]
Ազդվել էԼայբնից Գոթֆրիդ Վիլհելմ և Ehrenfried Walther von Tschirnhaus?[8]
ՊարգևներԼոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ
ՈւսուցիչCaspar Neumann? և Ewald Friedrich von Hertzberg?
ԱշակերտներEwald Friedrich von Hertzberg?, Միխայիլ Լոմոնոսով, Յոախիմ Գեորգ Դարյես, Samuel Klingenstierna?[6] և Johann Samuel König?[6]
Christian Wolff Վիքիպահեստում

Աշխարհայացքը ձևավորվել է Լայբնիցի ազդեցությամբ, որի գաղափարները համակարգել և հանրամատչելի է դարձրել։ Գոյաբանության մեջ հետևելով Արիստոտելին և Լայբնիցին՝ «ձևը» համարել է գործուն սկզբնապատճառ, իսկ հետևելով Ռենե Դեկարտին՝ «մատերիան» նույնացրել տարածականության հետ։ Մերժել է Լայբնիցի մոնադաբանությունը և էական փոփոխություն մտցրել նախասահմանված ներդաշնակության նրա տեսության մեջ՝ հակվելով հոգեֆիզիկական դուալիզմին և հետևողական մեխանիցիզմին։ Առաջինն է հստակ տարբերակել էմպիրիկական և տեսական գիտելիքը։ Ինքնատիպ է Վոլֆի բարոյագիտությունը․ բնական բարոյականության սկզբունքները համարել է կեցության կառուցվածքից բխող և Աստծո կամքից անկախ օբյեկտիվ նորմաներ։ Վոլֆը պաշտպանել է բնական իրավունքի տեսությունը և լուսավորյալ բացարձակապետության գաղափարը։ Վոլֆի ուսմունքը մինչև Կանտի ասպարեզ գալը տիրապետել է գերմանական համալսարաններում։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Christian Wolf — 1834.
  3. 3,0 3,1 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #118634771 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 немецкая Википедия (գերմ.) — 2001.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Математическая генеалогия — 1997.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 Математическая генеалогия — 1997.
  8. 8,0 8,1 8,2 https://plato.stanford.edu/entries/wolff-christian/
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 493