Մերի Քեթլին Լիթելթոն (ի ծնե` Քլայվ անգլ.՝ Mary Kathleen Lyttelton, փետրվարի 27, 1856(1856-02-27) - հունվարի 12, 1907(1907-01-12)), բրիտանացի ակտիվիստ, խմբագիր և գրող։ Իր կյանքի մեծ մասը նվիրաբերել է կանանց ընտրության իրավունքի համար պայքարին և ընդհանրապես՝ կանանց կյանքի բարելավմանը[4]։

Քեթլին Լիթելթոն
Kathleen Lyttelton, Oxford, 1880.jpg
Ծնվել էփետրվարի 27, 1856(1856-02-27)
Մահացել էհունվարի 12, 1907(1907-01-12) (50 տարեկան)
ՔաղաքացիությունFlag of the United Kingdom.svg Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
Մասնագիտությունակտիվիստ, գրող, սուֆրաժիստ և խմբագիր
Ամուսին(ներ)Arthur Lyttelton?[1][2]
Երեխա(ներ)Margaret Lucy Lyttelton?[3], Archer Geoffrey Lyttelton?[3] և Commander Stephen Clive Lyttelton?[3]
ՀայրGeorge Clive?[3]
ՄայրAnn Sybella Martha Farquhar?[3]

Քեմբրիջում 11 տարի մնալուց հետո՝ լինելով Սելվին քոլեջի առաջին մագիստրոս Արթուր Լիթելթոնի կինը, նա կենտրոնացել էր իր գրավոր և կանանց կոմիտեի աշխատանքների վրա։ 1901 թվականին Կանայք և իրենց աշխատանքը նա պնդում է, որ կանանց կրթությունը «կարևոր է նրանց ճշմարիտ առաջընթացի համար», իսկ ընտրություններին մասնակցելու իրավունքը`այդ կրթության անհրաժեշտ մասը։

Վաղ կյանքԽմբագրել

Մերի Քեթլին Քլայվը ծնվել է 1856 թվականի փետրվարի 27-ին[5]։ Հայրը դատավոր և լիբերալ քաղաքական գործիչ Ջորջ Քլայվն էր, իսկ մորը անունը Աննա Սիբելլա Մարթա Ֆարքուհար էր[4][6]։

Չնայած սկզբում հոր հետ ունեցած տարաձայնություններին՝ 1880 թվականին նա ամուսնանում է Արթուր Լիթելթոնի հետ[7], որը Օքսֆորդի համալսարանի Քեբլ քոլեջի դասախոս էր[8]։ Ամուսնության ընթացքում զույգը ունեցել է երեք երեխա․ Մարգարետ Լյուսի (1882),[7] Արխեր Ջոոֆֆրեյ (1884)[7] և Սթեֆեն Քլայվ (1887)[7][6]։

ՔեմբրիջԽմբագրել

 
Քեթլինը ամուսնությունից կարճ ժամանակ անց, 1880։

1882 թվականին Քեթլինն ու Արթուրը բնակություն են հաստատել Քեմբրիջի համալսարանում նոր հիմնադրված Սելվին քոլեջում, որտեղ Արթուրը նշանակվել է վարպետի պաշտոնին։ Երբ նրանք տեղափոխվեցին այստեղ, քոլեջը դեռևս շինություն էր և միայն արևմտյան ճակատն էր ավարտված։ Սկզբում՝ մինչ Վարպետների բնակարանի կառուցումը, նրանք բնակվում էին ուսանողների համար նախատեսված հանրակացարանում[7]։ Քեթլինը 1884 թվականին Միլիսենց Ֆավսեթի հետ համատեղ հիմնադրել է Քեմբրիջի Կանանց ընտրական իրավունքի ասոցացիան,[7] և Ֆավսեթը նրանք քաջալերում էր միանալ Կանանց ընտրական իրավունքի Կենտրոնական հասարակության գործադիր մարմնին[9]։ Նա նաև ակտիվ էր Քեմբրիջի կանանց ապաստարաններում՝ ցուցաբերելով բարոյական և սոցիալական օգնություն[9]։

1890 թվականին իր մտերիմ ընկեր Լուիզ Քրեիգթոնի հետ Քեթլինը հիմնել է Քեմբրիջի «Ladies Dining Society» խումբը, որի անդամները հավատում էին կանանց կրթություն ստանալու կարևորությանը, և ովքեր ակտիվորեն քարոզարշավ են կազմակերպել՝ համալսարանում կանանց աստիճան շնորհելու համար։ Անդամներից շատերը աջակցում էին նաև կանանց ընտրական իրավունք ձեռք բերելուն։ Անդամների թվում էին՝ Քարոլին Ջոբբը, Էլեանոր Սիդգվիքը և Մերի Փալեյ Մարշելլը[9]։

Սելվինում անցկացրած տարիների ընթացքում Լիթելթոնները օգնել են Երաժշտական հասարակության քոլեջի զարգացմանը[7]։

ԼանքշայրԽմբագրել

Սելվինում 11 տարի անցկացնելուց հետո ընտանիքը տեղափոխվում է Քեմբրիջ, որտեղ Արթուրը զբաղեցնում է Լանկշայրի Էկկլես ծխական եկեղեցու վիկարիոսի պաշտոնը։ 1895 թվականին Արթուրի հետ համագործակցելով Քեթլինը հիմնադրել էր և հետագայում դարձել էր Մանչեսթերի և Սալֆորդի Կանանց արհմիության գործադիր կոմիտեի նախագահ, որի նպատակն էր ուսումնասիրել աշխատանքային պայմանները և ցածր վարձատրվող աշխատողներին ընդգրկել միությունների մեջ։ Խորհրդի անդամների թվում էին Քրիստաբել Պանխուրստը և ՍՓ Սքոթը[9]։

1896 թվականին Մանչեսթերի Տնային տնտեսության դպրոցի կողմից հրատարակվել է Քեթլինի «Մանկական տնային տնտեսության դպրոցի մանդատը» վերնագրով դասախոսությունների շարքը[10][9]։

ՄահԽմբագրել

Քեթլինը մահացել է 1907 թվականի հունվարի 12-ին՝ 50 տարեկան հասակում՝ Քլայվների ընտանեկան նստավայրում, որը գտնվում էր Հիրֆորդշիրում[8]։ The Times-ում տեղ գտած իր մահախոսականի մեջ ոչ մի անդրադարձ չէր կատարվում ընտրական իրավունքին և նրա կողմից ծավալած գործունեությանը, այնինչ այն կենտրոնանում էր նրա գիտական թարգմանիչ լինելու վրա։ Այս մասով նշվում է՝ «գրականության ոլորտի նշանակավոր ուսանող» և «ջանասեր քննադատ»[8][11]։ Մահախոսականներ կան նաև The Englishwoman's Review-ում[12] և The Guardian[11]։

ԱշխատություններԽմբագրել

  • 1886: Բնության և աստվածաշնչի թարգմանիչ․ Դասախոսություններ մոզաիկ պատմության վերաբերյալ, Ֆրեզ Հենրիխ Ռյուշ, Բնական գիտության առնչությամբ[13]
  • 1893: Վերածնված լեգենդներ: Ժամանակակից Tannhäuser: Կամուրջը[14]
  • 1896: Ընդհանուր զգացում տնային տնտեսուհիների համար: Դասախոսությունների դասընթաց ... Աղջիկների կյանքը դպրոցը լքելուց հետո.[10]
  • 1901: Կանայք և նրանց աշխատանքը.[15][16]
  • 1904: Preface to Modern Poets of Faith Doubt & Paganism, and other essays [17]
  • 1907: The Spiritual Guide which disentangles the Soul, Միգել Մոլինոսի կողմից[18]

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Oxford Dictionary of National Biography / C. MatthewOxford: OUP, 2004.
  2. Kindred Britain
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Lundy D. R. The Peerage
  4. 4,0 4,1 Kelly, 2004
  5. Կաղապար:Cite sign See Commons:File:Hagley, St John the Baptist - Lyttelton plot, row 2 grave 6 - photo 1.JPG.
  6. 6,0 6,1 Mosley Charles, ed. (2003)։ Burke's Peerage, Baronetage & Knightage 1 (107th ed.)։ Wilmington, Delaware: Burke's Peerage (Genealogical Books) Ltd։ էջ 839 
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 Chothia, 2018, էջ 60
  8. 8,0 8,1 8,2 «Obituary»։ The Times։ հունվարի 15, 1907։ էջ 9։ Վերցված է նոյեմբերի 27, 2018 
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Chothia, 2018, էջ 61
  10. 10,0 10,1 «British Library Item details»։ primocat.bl.uk։ Վերցված է նոյեմբերի 27, 2018 
  11. 11,0 11,1 Chothia, 2018, էջ 62
  12. Murray Janet Horowitz, Stark Myra (eds.)։ Sorrowful News. The Death of Mrs. Arthur Lyttelton.։ The Englishwoman's Review of Social and Industrial Questions: 1907-1908 (Routlage)։ Վերցված է նոյեմբերի 27, 2018  [Reprinted articles]
  13. «British Library Item details»։ primocat.bl.uk։ Վերցված է նոյեմբերի 27, 2018 
  14. «British Library Item details»։ primocat.bl.uk։ Վերցված է նոյեմբերի 27, 2018 
  15. «British Library Item details»։ primocat.bl.uk։ Վերցված է նոյեմբերի 27, 2018 
  16. Lyttelton The Hon Mrs Arthur (1901)։ Women and their Work։ London: Methuen & Co։ Վերցված է նոյեմբերի 27, 2018 
  17. «British Library Item details»։ primocat.bl.uk։ Վերցված է նոյեմբերի 27, 2018 
  18. «British Library Item details»։ primocat.bl.uk։ Վերցված է նոյեմբերի 27, 2018 

ՄատենագիտությունԽմբագրել

  • Kelly Serena (սեպտեմբերի 23, 2004)։ «Lyttelton [née Clive], Mary Kathleen (1856–1907)»։ Oxford Dictionary of National Biography։ Վերցված է հունվարի 11, 2019 
  • Chothia Jean (2018)։ «Feature Articles by Fellows: Kathleen Lyttelton (1856-1907)»։ Selwyn College Calendar, vol 125, 2017-2018։ Selwyn College Cambridge։ էջեր 60–62 

Արտաքին հղումներԽմբագրել