Քայլող կինը

Մարտիրոս Սարյանի նկար

«Քայլող կինը», հայ մեծ նկարիչ Մարտիրոս Սարյանի 1911 թվականին ստեղծած կտավը, որը գտնվում է Սարյանի տուն-թանգարանում[1]: Սարյանը կտավը վրձնել է Մոսկվայում:

Picto infobox artiste.png
Քայլող կինը
Идущая женщина.jpeg
տեսակգեղանկար
նկարիչՄարտիրոս Սարյան
տարի1911
բարձրություն69 սանտիմետր
լայնություն51,2 սանտիմետր
ժանրհաստոցային արվեստ և կենցաղային ժանր
նյութկտավ և տեմպերա
գտնվում էՄարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարան
հավաքածուՄարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարան
սեփականատերՄարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարան
կայք

ՆկարագրությունԽմբագրել

«Քայլող կինը» կտավը Սարյանը վրձնել է Եգիպտոս կատարած այցելության անմիջական տպավորությամբ 1911 թվականին՝ ոգեշնչված արևելյան մշակույթով: Դեղին և կանաչ ֆոնի վրա ամբողջ հասակով պատկերված եգիպտուհին կրում է կապույտ հագուստ, ձեռքին ունի մրգի սկուտեղ: Երկնագույնի հակադրությունը կանաչին և դեղինին ստեղծում է գունային վառ հարաբերակցություն: Կնոջ ձեռքի սկուտեղն ասոցացվում է բուրգի հետ, եգիպտուհու կերպարը՝ Սֆինքսի[Նշում 1]: Ըստ արվեստաբան Ալեքսանդր Կամենսկու՝ «կերպարի արտահայտումն այնքան է ընդհանրացված, որ մարդու հիերոգլիֆ է հիշեցնում»[2]:

Կտավը երկար տարիներ գտնվել է Ա. Հարությունյանի հավաքածուում (Մոսկվա): Թանգարանի տնօրեն Շահեն Խաչատրյանը (թանգարանը ղեկավարել է 1967-2004 թվականներին) ձեռք է բերել այն և նվիրաբերել թանգարանին:

  Եգիտպոսի ոգին ամբողջ իր բարդությունում ահավասիկ ներկայանում է մեր աչքերին «Քայլող կնոջ» մեջ: Ես չեմ ճանաչում ավելի համադրողական և ավելի արտահայտիչ նկար, քան այդ գործը. երեք հիմնական գույն` դեղինը, կապույտը, կանաչը: Երեխայական պարզություն և միամիտ գծավորում: Բայց ահա ամբողջ Եգիպտոսը` իր տոթահար արևով, իր ճչացող բուսականությամբ, իր հայեցողական և անապատային դաշտանկարով: Եվ ինքը` կինը, ամբողջովին շարժում` իր անկյունավոր կեցվածքով, իր համառ դինամիկայով: Նրա արաբաները, եզները, նրա արևելյան դանդաղաճեմ կանայք, նրա վառվռուն մթնոլորտը, նրա ռիթմական, դեդևուն ուղտերը, նրա լայնատերև պալմաները, նրա արևային ճառագայթուն դաշտավայրերը, ամբողջ արևելյան, մեզ համար այնքան մտերիմ աշխարհն ապրում է իրական ռեալ կյանքով, խոսում բոլոր սրտերին և արտացոլում իր ներքին խոր բանաստեղծությունը: Սարյանը, լինի Պոլսում, Եգիպտոսում կամ Պարսկաստանում, կարողանում է ըմբռնել տեղի և երևույթի անմիջական հիմնական տոնը, պատկերավորել մի քանի գույնով, մի գծով իր վերապրած աշխարհը: Նա կարողանում է համադրել. և այստեղ է նրա արվեստի հմայքը, առարկայի զուտ նյութական, շոշափելի էությունը` նրա վերացական, նրա իդեալական գեղեցկության հետ: Եվ այդ տեսակետից նա գերազանցորեն արևելցի է` իր տեսողությամբ, իր համադրողական կարողությունով, իր զգայնությամբ և իր բանաստեղծական թափով:  


ՆշումներԽմբագրել

  1. «Բուլաքյան թանգարանից դուրս գալուն պես, հենց այնտեղ՝ փողոցում, կարելի էր տեսնել մարդկանց, որոնք կարծես թե եղել են այն բնորդները, որոնցից կերտվել են թանգարանում ցուցադրված քանդակները... Դա զարմանալի էր և միևնույն ժամանակ մի տեսակ վախեցնող: Կարծես նրանք՝ հնագույն ժողովրդի այս ներկայացուցիչները, եկել են ուղիղ հազարամյակների խորքից՝ մարդկության քաղաքակրթության արշալույսին ստեղծելով հզոր պետություն»։ («Գրառումներ իմ կյանքից», 1985)

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «ՄԱՐՏԻՐՈՍ ՍԱՐՅԱՆԻ ՏՈՒՆ-ԹԱՆԳԱՐԱՆ»։ www.sarian.am (en-gb)։ Վերցված է 2017-02-28 
  2. «Քայլող կինը - Հայկական գանձարան»։ Հայկական գանձարան (հայերեն)։ Վերցված է 2017-02-28 
  3. Կոստան Զարյան, Նավատոմար