Վիքիպեդիա:Տերմինների քննարկում

Տերմինների (եզրույթների) քննարկման հարթակ

Բարի գալուստ Հայերեն Վիքիպեդիայի եզրույթների քննարկման հարթակ։ Այս էջը նախատեսված է Հայերեն Վիքիպեդիայում տարբեր եզրերի շուրջ ծագած խնդիրները, տարաձայնությունները լուծելու համար։

Որոնել Տերմինների քննարկման էջում արխիվում

↓ Ավելացնել նոր քննարկում

Babilu cxe #wikipedia-eo ! Հարցեր և
օգնություն
Վիքիպեդիա:Խորհրդարան/տեխնիկական Տեխնիկական խնդիրներ
Խորհրդարան Խորհրդարան
Ադմինների տեղեկատախտակ Ադմինիստրատորների տեղեկատախտակ
Բոտապահ մասնակիցների տեղեկատախտակ Բոտապահ մասնակիցների տեղեկատախտակ
Embassy If you don't speak Armenian

Ընթացիկ քվեարկություններ. Ադմին 0 | Տեխադմին 0 | Բոտ 0 | Ընտրյալ հոդված 1 | Լավ հոդված 0 | Ընտրյալ ցանկ 0 | Գնահատում 0 | Տարվա հոդված 0 | Կանոնակարգ 0[թարմացնել]

Այս էջը նախատեսված է Հայերեն Վիքիպեդիայում հաճախակի օգտագործվող տերմինների մասին համաձայնության գալու համար։ Եթե դուք համաձայն չեք նախագծում օգտագործվող որևէ տերմինի թարգմանության կամ պատշաճության հետ, ապա ստեղծեք նոր ենթաբաժին ստորև ընդգրկված Քննարկումներ վերնագրի տակ։ Քննարկման ավարտից հետո ընտրված տարբերակը ավելացվում է Վիքիպեդիա:Տերմիններ էջում։ Ավարտված քննարկումը փոխադրվում է արխիվ։

Նոր քննարկում ավելացնել հետևալ կերպ.

=== Տերմինը ===
Ձեր դիտարկումները և հիմնավորումները։ --~~~~~

'''առաջին տարբերակ'''
'''երկրորդ տարբերակ'''
'''Այլ (Առաջարկեք ձերը)'''
'''Քննարկման արդյունք'''


Ավտոմեքենա / ԱվտոմոբիլԽմբագրել

Ողջույն Վիքիհամայնք։ Եվս մի անորոշ տարանջատում ինձ համար՝ ավտոմոբիլ, ավտոմեքենա։ Հնարավոր է նման քննարկում եղել է։ Ունենք Կատեգորիա:Ավտոմոբիլներ և Կատեգորիա:Ավտոմեքենաներ։ Կա՞ տարբերություն։--Ավետիսյան91 (քննարկում) 06:56, 8 Հուլիսի 2017 (UTC)

ԿոմունաԽմբագրել

Ողջույն, հարգելի համայնք։ Ուզում եմ բոլորիդ ուշադրությանը հրավիրել մի խնդրի, որը ըստ իս գլոբալ է մեր վիքիի համար։ Մենք Հայերեն Վիքիպեդիայում ունենք բազմաթիվ հոդվածներ, որոնք նվիրված են բնակավայրերին և գրվել են տարբեր նախագծերի շրջանակներում։ Դրանց մի մասը Արևմտյան Եվրոպայի՝ Իտալիայի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի, Շվեյցարիայի և այլ երկրների պարզագույն վարչատարածքային միավորների մասին է։ Հաճախ մենք օգտագործում ենք համայնք եզրը՝ коммуна (Commune, communauté) բառը թարգմանելիս։ Սակայն համայնք և կոմունա բառերը լրիվ տարբեր բաներ են։ Ինչպե՞ս եք պատկերացնում այս հարցի լուծումը--Omicr'R քննարկում 14:37, 12 Հուլիսի 2017 (UTC)

Ընդունված և տարածքված հասկացողությունները ըստ իս պետք է օգտագործել: Ի դեպ, հարգելի Omicroñ'R Իտալիայի հոդվածների թվում դուք էլ ներդրում ունեք և մյուսների նման ժամանակին պատճենել ու կոմունա եք գրել: Ես հիմա կոնկրետ զբաղված եմ Իտալիայի բնակավայրերի ողջ հոդվածները գավառ առ գավառ կարգի բերելով և լավ կլինի, որ բոլոր տեղերում գրված լինի նույնը: Եթե բոլոր տեղերը գրված լինի կոմունա, դա հեշտ կլինի բոտով փոխել գյուղի կամ համայնքի: Ի դեպ Իտալիայի կոմունաներից որոշները մոտ 50 000 բնակչություն ունեն և դա համայնքի վերածելը այդքան էլ խելամիտ չէ, ըստ իս: Nimeru23 (քննարկում) 03:02, 13 Հուլիսի 2017 (UTC)
Հարգելի Nimeru23, Ֆրանսիայի (կամ թեկուզ Իտալիայի) վարչատարածքային բաժանման մեջ համայնք տերմինը չի կարող համապատասխանել կոմունային։ Դրանք տարբեր եզրույթներ են։ Դժվար թե հանդիպի որևէ նորմալ հայալեզու աղբյուր, որտեղ կոմունան թարգմանված լինի համայնք։ Պատմության մեջ գոյություն է ունեցել Փարիզի կոմունա, որի պատվին էլ անվանվել են երկրի պարզագույն վարչատարածքային միավորները։ Ի դեպ՝ հայերենը միակ լեզուն է, որտեղ կոմունայի փոխարեն գրված է համայնք (սրանից էլ կարող են հետևություն անել):--Omicr'R քննարկում 06:01, 13 Հուլիսի 2017 (UTC)


Տոհմեր թե՞ ԸնտանիքԽմբագրել

Category:Families by nationality հայերեն պետք է լինի Կատեգորիա:Տոհմեր ըստ ազգության թե՞ Կատեգորիա:Ընտանիքներ ըստ ազգության:--֎ Պանդուխտ 19:19, 21 Հուլիսի 2017 (UTC)

Աֆիոն ԿարահիսարԽմբագրել

Եկեք ճշտենք Աֆիոն Կարահիսարի անունը, որ Hayk.arabaget-ը անվանափոխել է Աֆյոնքարահիսարի՝ անվան մեջ միանգամից երեք փոփոխություն։ Այս անունով ունենք քաղաք, նահանգ և այլ կիրառումներ։ Ես քրքրեցի և շատ տեղերում՝ ներառյալ ՀՍՀ-ում, և գրականության մեջ Աֆիոն-Կարահիսար է, մամուլում կա նաև Աֆյոնքարահիսար տարբերակը։ Կարահիսարցիները կ-ով են արտասանում և գրում, թեև դա կարող է էական չլինի։ Շապին Գարահիսարի Գարահիսարը թեև թուրքերեն գրվում է նույն ձևով ինչ Աֆիոն-Կարահիսարի երկրորդ հատվածը, բայց Գ-ով է մեր մոտ՝ Afyonkarahisar և Şebinkarahisar։ @Hayk.arabaget, @Armenmir, հատկապես հետաքրքիր է ձեր կարծիքը։--BekoՔննարկում 18:25, 19 Հունվարի 2020 (UTC)

Beko, հարցը ժամանակակից թուրքերենի և օսմաներենի տարբերությունն է: Ժամանակին, երբ հայերն ապրում էին այդտեղ, Օսմանյան կայսրության պաշտոնական գրագրությունը արձանագրել էր Աֆիոն-Կարահիսար (աֆիոն կարա հիսար) անունը: Այդ անվան մեջ Աֆիոնը նույն ափիոնն է, կարա նշանակել է սև, հիսար՝ ամրոց: Ճիշտ նույնպես գրվել է Շաբին-Կարահիսարը: Նշեմ նաև, որ կ-ն արաբատառ օսմաներենում գրվել է ﻕ՝ «Կղաֆ» տառով: Այն հայերեն տառադարձում են ինչպես կ (հիմնականում արաբերեն բառերում՝ կալա՝ ամրոց, Հռոմկլա, կռունկ, կափույր), այնպես էլ՝ ղ (հիմնականում պարսկերենի միջոցով հայերեն մտած արաբերեն բառերում՝ Ղուրան, ղսմաթ, ղիմեթ): Ղ է տառադարձվում նաև թյուրքերեն բառում գրված «կղ»-ն՝ ղարա՝ սև, Ղարաբաղ: Ընդհուպ մինչև Կարսն արտասանում են Ղարս: Տառն առկա է նաև վրացերենում, որը գրում ենք ղ՝ Նարիղալա: Դե, արևմտահայերեն էլ, կ գրելը ասոցացվում է գ կարդալու հետ, ինչի համար նույնիսկ օրինակներ պետք չեն: Ժամանակակից թուրքերենը, որը զուտ ձևական կապ ունի օսմաներենի հետ, 1933 թվականից գործածում է լատիներենի այբուբենը, և չունի երկբարբառներ (եա, իա): Լատիներենի այբուբենում չկա «կղ» տառը, ուստի k-ով գրում են բոլոր երկու դեպքերը՝ ք և կղ: Ուստի, Աֆյոնքարահիսար: Նույն տրամաբանությամբ, եթե Շապին Գարահիսարը արևմտահայերենի պատճառով տարածված չլիներ, պետք է ուղղեինք՝ Շեպինքարահիսար: Այսինքն՝ մի դեպքում առաջնորդվում ենք տվյալ լեզվում ընդունելի ձևով, քանի որ այլ տարբերակներ չկան, իսկ մյուս դեպքում գործում է վիքիպեդիայի կանոնը՝ ընտրում ենք տարածվածը, թեկուզև սխալը: --Հայկ (արաբագետ) 19:22, 19 Հունվարի 2020 (UTC)
Hayk.arabaget, այդ ամենը պարզ է, բայց հարցը նրանում է, որ Աֆիոն-Կարահիսարը նույնքան տարծված է արևելահայերենով, և կարծում եմ Վիքիպեդիայի կանոնով պետք է մնար Աֆիոն-Կարահիսար։ Ես այս պահին երկու գիրք ունեմ ձեռքիս տակ այդ տարբերակով, իսկ Աֆյոնքարահիսար տարբերակը գրականության մեջ կա՞։--BekoՔննարկում 19:27, 19 Հունվարի 2020 (UTC)
Համակարծիք չեմ: Գուգլով փնտրեցի՝ բերեց ընդամենը երկու աղբյուր՝ irates.am, trt.net: Աֆյոնքարահիսար փնտրելիս ստացա մոտ հազարը, այդ թվում՝ armenpress.am, azatutyun.am, shantnews.am, panorama.am և այլն: --Հայկ (արաբագետ) 19:35, 19 Հունվարի 2020 (UTC)
Սրանք էլ Գրքերը, որոնցից մեկի վերնագրում անգամ անունը կա՝
  • Կ. Ա. Չերքեզյան, «Աֆիոն-Կարահիսարի հայ գաղթօջախը» 1986, Երևան
  • ՀՍՀ 2-րդ հատոր, էջ 170
  • Կարպիս Սուրենյան, «Բնիկ ո՞րտեղացի եք», 1969 Երևան
Վերջին գրքում Գարահիսար է գրված։--BekoՔննարկում 19:37, 19 Հունվարի 2020 (UTC)
Համաձայն եմ, երեքն էլ գրված են խորհրդային տարիներին, մոտ քառասուն կամ ավելի տարի սրանից առաջ: Ժամանակակից թուրքերենի, և ոչ արևմտահայերի հիշողություններում մնացած օսմաներենի, որը հիմք է հանդիսացել այդ գրքերի համար, դասավանդումը համալսարանում թեև սկսել է միայն 1940-ականներին, սակայն հիմնական ու նոր թափ է ստացել միայն 1991-ից: Ըստ այդմ, բացի այն կարևոր փաստը, որ թուրքերենում չկան երկբարբառներ և կ տառ, կա նաև երկրորդ խոսուն հանգամանքը, որ այն նոր թափով է տարածվում՝ գիտական հենքի վրա, և փաստացի առավել տարածված է Աֆյոնքարահիսարը այժմ: Կա նաև երրորդ հանգամանքը, որի մասին ցայտուն խոսվում է Նիս հոդվածի քննարկման մեջ: Այսքանով ես իմ ասելիքը վերջացրի: --Հայկ (արաբագետ) 19:45, 19 Հունվարի 2020 (UTC)

ԳիտականԽմբագրել

Խնդրում եմ գրախոսել հետևյալ թարգմանությունները/բացատրությունները.

  • Գիտնականներ (scholars), գիտության ցանկացած բնագավառի (այդ թվում՝ հասարակական և հումանիտար, բնական և ճշգրիտ) առարկայի մասնագետ:
  • Բնական և ճշգրիտ մասնագիտություններ գիտնականներ (scientists), բնական և ճշգրիտ գիտությունների բնագավառի առարկայի մասնագետ:
  • Ակադեմիականներ, (academics), բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում (համալսարաններում և քոլեջներում) հետազոտություն իրականացնող գիտնական կամ այդ հաստատության դասախոս:
  • Ակադեմիկոսներ (academicians), գիտությունների ակադեմիայի լիիրավ անդամ:--Ben Men Lyun (քննարկում) 16:00, 1 Փետրվարի 2020 (UTC)

Ելտըզ՞, թե՞ ԵլդըզԽմբագրել

Տարբեր աղբյուրներում հանդիպում է տարբեր անվանում։ Խնդիրում եմ օգնել՝ Ելտը՞զ, թե՞ Ելդըզ։

Հգ․ կարծում եմ Հայկը կարող է ճիշտ խորհուրդ տալ։--Nooberella💬 19:21, 5 Փետրվարի 2020 (UTC)

Ողջույն, Nooberella: Ժամանակակից թուրքերեն հնչում է Yıldız, նշանակում է աստղ: Արևմտահայերեն գրվում է Ելտըզ, բայց կարդացվում է Ելդըզ: Սա այն եզակի դեպքերից է, երբ արևմտահայերեն գրվելով՝ այն ճիշտ նույնությամբ մտել է արևելահայերեն ուղղագրություն (օրինակ՝ Հալեպ, ճիշտը՝ Հալեբ, Արդվին՝ ճիշտը Արթվին և այլն): Ճիշտը իհարկե մայրենի լեզվից ճիշտ տառադարձումն է՝ Յըլդըզ, բայց տարածված և աղբյուրներում նշված է արդեն Ելտըզ տարբերակը: Իսկ եթե հարցը ընդհանուր առմամբ քեզ հետաքրքրում է, և ոչ միայն այս մասով, նայիր ներքևի աղյուսակին:

Ամբողջ խնդիրը եռյակ բաղաձայնների մեջ է, որոնք արևելահայերենում արտասանվում են այնպես, ինչպես գրվում են՝

Ձայնեղ Խուլ Շնչեղ խուլ
բ պ փ
գ կ ք
դ տ թ
ձ ծ ց
ջ ճ չ

արևմտահայերենում արտասանվում են շրջանաձև հակառակը՝

Շնչեղ խուլ Ձայնեղ Շնչեղ խուլ
փ բ փ
ք գ ք
թ դ թ
ց ձ ց
չ ջ չ

Այսպիսով, արևմատահայերենում կա երկու փ (բեն և փե), երկու ք (գիմ և քե), երկու թ (դա և թո), երկու ց (ձա և ցո), երկու չ (ջե և չա): Արտասանական տարբերություն չկա նաև «րե» և «ռա» տառերի միջև. Մեսրոպ Մաշտոցը, վստահաբար, վեց ավելորդ տառ չէր ստեղծի: Սրան գումարենք նաև այն փաստը, որ արևմտահայերենը չի ընդունում «և» տառը (փոխարենը՝ եւ). արևմտահայերենն ունի երեսունութ տառ և երեսունմեկ հնչյուն: Ընդ որում, ուղղագրության հարցում արևմտահայերենն ու արևելահայերենը շատ մոտ են, ուղղակի գրելով նույն բառը՝ արտասանում ենք տարբեր կերպ: Համաձայն Վիքիպեդիայի կանոնների, դեռ չտարածված սխալները կարող ենք ուղղել, բայց եթե սխալն արդեն տարածվել է (Այնթապ (բ), Ճապոնիա (ջ) և այլն), ձեռք տալ չենք կարող: --Հայկ (արաբագետ) 07:54, 6 Փետրվարի 2020 (UTC)

Շնորհակալ եմ շատ Հայկ ջան մանրակրկիտ պատասխանի համար, եթե հետևություն անենք այս ամենից, ապա հոդվածում առավել ցանկալի տարբերակը «Ելտըզ»-ն է՞, ինպես արևմտահայերենում է։--Nooberella💬 16:25, 6 Փետրվարի 2020 (UTC)
Այո--Հայկ (արաբագետ) 08:03, 7 Փետրվարի 2020 (UTC)