Վիլհելմ Էդուարդ Վեբեր

գերմանացի ֆիզիկոս

Վիլհելմ Էդուարդ Վեբեր (գերմ.՝ Wilhelm Eduard Weber, հոկտեմբերի 24, 1804(1804-10-24)[1] կամ հոկտեմբերի 4, 1804(1804-10-04)[2], Վիտենբերգ, Սրբազան Հռոմեական կայսրություն[3] - հունիսի 23, 1891(1891-06-23)[1][2][4][…], Գյոթինգեն, Գերմանական կայսրություն[3]), գերմանացի ֆիզիկոս:

Վիլհելմ Էդուարդ Վեբեր
գերմ.՝ Wilhelm Eduard Weber
Wilhelm Eduard Weber IIa.jpg
Ծնվել էհոկտեմբերի 24, 1804(1804-10-24)[1] կամ հոկտեմբերի 4, 1804(1804-10-04)[2]
Վիտենբերգ, Սրբազան Հռոմեական կայսրություն[3]
Մահացել էհունիսի 23, 1891(1891-06-23)[1][2][4][…] (86 տարեկան)
Գյոթինգեն, Գերմանական կայսրություն[3]
ԳերեզմանԳյոտինգենի քաղաքի գերեզմանատուն
Բնակության վայր(եր)Գերմանիա
ՔաղաքացիությունFlag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg Պրուսիայի թագավորություն և Flag of Germany (1867–1919).svg Գերմանական կայսրություն
Մասնագիտությունֆիզիկոս, համալսարանի պրոֆեսոր և փիլիսոփա
Հաստատություն(ներ)Լայպցիգի համալսարան, Գյոթինգենի համալսարան և Հալլե-Վիտենբերգի համալսարան
Գործունեության ոլորտֆիզիկա
Պաշտոն(ներ)պրոֆեսոր
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Սաքսոնիայի գիտությունների ակադեմիա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Լեոպոլդինա, Սաքսոնիայի գիտությունների ակադեմիա, Բավարիական գիտությունների ակադեմիա, Թուրինի Գիտությունների Ակադեմիա և Նիդեռլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա
Ալմա մատերՀալլե-Վիտենբերգի համալսարան և Գյոթինգենի համալսարան
Գիտական աստիճանդոկտոր
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն[1]
Գիտական ղեկավարJohann Schweigger?
Եղել է գիտական ղեկավարEduard Riecke?, Ֆրիդրիխ Կոլրաուշ և Էռնստ Աբբե
Հայտնի աշակերտներԳոտլոբ Ֆրեգե
ՊարգևներԿոպլիի մեդալ[5] Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան Քոթենիուսի մեդալ Մատեուչի մեդալ Գիտության և արվեստի Բաբարիական Մաքսիմիլիանի շքանշան Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ և Քյոնիգսբերգի համալսարանի պատվավոր դոկտոր
Wilhelm Eduard Weber Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Վեբերը 1826 թվականին ավարտել է Հալլեի համալսարանը և նույն տարում ստացել է դոցենտի աստիճան, 1827 թվականին դասավանդել է այդ համալսարանում:

1828 թվականից դարձել է պրոֆեսոր: 1831-1837 թվերին և 1849 թվականին Վեբերը եղել է Գյոթինգենի, 1843-1849 թվականներին՝ Լայպցիգի համալսարանների պրոֆեսոր:

Վեբերի առաջին ուսումնասիրությունները նվիրված էին ձայնագիտությանը և էլեկտրամագնիսական հեռագրին: Հայտնագործել և պատրաստել է էլեկտրամագնիսական առաջին հեռագիրը, որով Գյոթինգենի համալսարանը կապվել է աստղադիտարանի հետ: Նրա հիմնական հետազոտությունները վերաբերում են մագնիսական երևույթներին ու էլեկտրականությանը: Վեբերի գլխավոր գործը, որը նրա անունը հռչակել է գիտության պատմության մեջ, Կ. Գաուսի հետ էլեկտրական միավորների բացարձակ համակարգի ստեղծումն է: Նա առաջինն է որոշել էլեկտրամագնիսական ինդուկցիայի տարածման արագությունն օդում: Գերմանացի ֆիզիկոս Կոլրաուշի հետ Վեբերը որոշել է կոնդենսատորի լիցքի՝ էլեկտրաստատիկ և մագնիսական միավորներով արտահայտված արժեքների հարաբերությունը և առաջինը բացահայտել, որ այն թվապես հավասար է լույսի արագությանը:

Նա էլեկտրական լիցքի և նյութի էլեկտրական կառուցվածքի ընդհատության վարկածի հեղինակն է: Մասնակցել է երկրամագնիսական չափումների համար անհրաժեշտ մեթոդների և սարքերի մշակմանը, ստեղծել մի շարք ֆիզիկական սարքեր, մասնավորապես՝ էլեկտրադինամոմետրը:

Միավորների միջազգային համակարգում մագնիսական ինդուկցիայի հոսքի միավորը կոչվել է Վեբեր (Վբ): 1 Վեբերը (Վբ) այն մագնիսական հոսքն է, որի մինչև 0 նվազման դեպքում նրա հետ շաղկապված 1 Օհմ դիմադրության շղթայով անցնում է 1 Կուլոն էլեկտրականության քանակ:

1970 թվականին Վիլհելմ Վեբերի հիշատակին նրա անունով անվանվեց Լուսնի հակառակ կողմում գտնվող խառնարանը:

ՄատենագրությունԽմբագրել

  • Werke, Bd 1—6, В., 1892—94.

ԳրականությունԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել