Վիլհելմ Դիլթայ (գերմ.՝ Wilhelm Dilthey (1833, նոյեմբերի 19 - 1911, հոկտեմբերի 1), գերմանացի փիլիսոփա, նորկանտական, «կյանքի փիլիսոփայության» իռացիոնալիստական ուսմունքի հիմնադիր։

Picto infobox auteur.png
Վիլհելմ Դիլթայ
Wilhelm Dilthey
Dilthey1-4.jpg
Ծնվել էնոյեմբերի 19, 1833(1833-11-19)[1][2][3] Բիբրիխ, Grand Duchy of Hesse, Գերմանական միություն
Մահացել էհոկտեմբերի 1, 1911(1911-10-01)[4][1][2][…] (77 տարեկան) Սայս ամ Շլերն, County of Tyrol, Ավստրո-Հունգարիա[5]
բնական մահով
ՔաղաքացիությունFlag of Germany (1867–1919).svg Գերմանիա[6][7]
ՈւղղությունԱրևմտյան փիլիսոփայություն
Մասնագիտությունփիլիսոփա, պատմաբան, հոգեբան, աստվածաբան, մանկավարժ, սոցիոլոգ, համալսարանի պրոֆեսոր և գրական քննադատ
Հաստատություն(ներ)Վրոցլավի համալսարան, Բազելի համալսարան, Հումբոլդտի համալսարան և Քրիստիան-Ալբերտի համալսարան
Գործունեության ոլորտփիլիսոփայություն, Մտավոր պատմություն և understanding psychology?
ԱնդամակցությունՊրուսիայի գիտությունների ակադեմիա և Բավարիական գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերՀայդելբերգի համալսարան և Հումբոլդտի համալսարան
Գիտական աստիճանգիտությունների դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն[4]
Եղել է գիտական ղեկավարRichard Hamann? և Leo Baeck?
Ազդվել էԻմանուիլ Կանտ, Ֆրիդրիխ Դանիել Էռնստ Շլայերմախեր, Գեորգ Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Հեգել և Ջոն Ստյուարտ Միլ
ՊարգևներԱրվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան
Wilhelm Dilthey Վիքիպահեստում

Ըստ Դիլթայի, հոգու կյանքը, ի տարբերություն բնության, բացատրության չի ենթարկվում և կարող է ընկալվել սոսկ ինտուիցիայով։ Գեղարվեստական երկում արտացոլվում է ոչ թե իրականությունը, այլ սոսկ գրողի ներքին կյանքը, նրա «անմեկնելի» հոգին։ Բանաստեղծը երևակայության ուժով պատահականը բարձրացնում է նշանակալիցի աստիճանին և պատկերում է տիպականը որպես անհատականի հիմք[8]։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Encyclopædia Britannica
  2. 2,0 2,1 Indiana Philosophy Ontology Project
  3. Энциклопедия Брокгауз (нем.)
  4. 4,0 4,1 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  5. http://www.nndb.com/people/777/000180237/
  6. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/267416/historicism
  7. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/163592/Wilhelm-Dilthey
  8. Ռընե Ուելլեք, Օսթին Ուորրեն (2008)։ Գրականության տեսություն։ Երևան: Սարգիս Խաչենց։ էջ էջ 462