Վավերագրական լուսանկարչություն

Վավերագրական լուսանկարչություն, լուսանկարչության ուղղություն, որը կենտրոնացած է հավաստին պատկերելու վրա: Վավերագրական լուսանկարչության կենտրոնական գաղափարը իրական իրադարձություններ լուսանկարելն է: Որոշ դեպքերում վավերագրական լուսանկարչությունը ձևավորվում է որպես դիմում կամ կոչ և ենթադրում է լուսանկարչական փաստաթղթի ստեղծում:

Ըստ Սյուզան Զոնտագի` վավերագրական լուսանկարչությունը կարևոր գեղարվեստական նախադեպ է, որտեղ պրոֆեսիոնալիզմն ու բազմամյա փորձը չեն երաշխավորում միանշանակ առավելություն պատահականության ու հանկարծակիության հանդեպ: Սա մասամբ այն պատճառով է, որ վավերագրության մեջ կարևոր նշանակություն ունի հանգամանքների համադրությունը, որն անկատարությունը սատարում է որպես ստեղծագործական սկզբունք[1]: Իր «Լուսանկարչության մասին» գրքում Սյուզան Զոնտագը ուշադրություն է հրավիրել վավերագրական լուսանկարչության գաղափարական ասպեկտի վրա անգամ այն դեպքերում, երբ կադրի նպատակն օբյեկտիվությունն է: Մասնավորապես, Զոնտագը Ուոլքեր Էվանսի և Դորոթեա Լանժի կադրերը Մեծ ճգնաժամի իրադարձությունները միտումնավոր կերպով պատկերելու փորձ է համարել[2]:

ՊատմությունԽմբագրել

 
Շառլ Նեգր, Փողոցային երաժիշտները գետափին, Բուրբոնում, 1853

Վավերագրական լուսանկարչության սկիզբն ընդունված է կապել լուսանկարչության գործընթացի սկզբի հետ. 19-րդ դարում կարծիք կար, որ լուսանկարն ինքնին վավերագրական է: Վավերագրական լուսանկարչության ծագումը կապվում է Ժոզեֆ Նյեպսի, Լուի Դագերի, Ուիլյամ Հենրի Ֆոքս Տալբոտի անունների հետ, ենթադրելով, որ շրջակա աշխարհի պատկերման գաղափարը կարող է համադրվել վավերագրականի սկզբունքի հետ: Որպես ամենօրյա կյանքի իրադարձությունները ներկայացնելու ձև վավերագրական լուսանկարչությունն ի հայտ է եկել 19-րդ դարի կեսերին: Վավերագրական լուսանկարչության առավել վաղ հայտնի օրինակներից են Շառլ Նեգրի լուսանկարները[3], որոնք արվել են 1850-ական թվականներին, Փարիզի փողոցներում[4]:

 
Յակոբ Ռիիս. լուսանկար How the Other Half Lives գրքից, 1890

19-րդ դարում վավերագրական լուսանկարչության զարգացումը տեղի է ունեցել մի շարք ռազմական հակամարտությունների` Ղրիմի պատերազմի, Ամերիկայի քաղաքացիական պատերազմի, Ֆրանս-պրուսական պատերազմի ֆոնին. լուսանկարը դարձել է պատերազմի պատկերն ստեղծելու միջոց: Խնդիրներից մեկը, որին բախվում էին լուսանկարիչները. դա վավերագրականի ու գեղարվեստականի միջև հակասությունն էր[5]: Ռազմական գործողությունների իրական պատկերը չէր համապատասխանում գեղարվեստականի, բարձրագույնի ու վերամբարձի մասին առասպելներին[5]: Եվ ընդհակառակը. պատերազմի խորը ողբերգական կերպարը հաճախ ոչ թե վավերագրական, այլ` բեմադրված նկարահանումների արդյունք էր[6]: Այս խնդրին բախվել են այնպիսի լուսանկարիչներ, ինչպիսիք են Մեթյու Բրենդին, Թիմոթի Օ'Սալլիվանը և Ռոջեր Ֆենտոնը:

19-րդ դարի կեսերին և 20-րդ դարի սկզբին վավերագրական լուսանկարչության զարգացումը կապված էր սոցիալական շարժումներով և մասամբ թելադրվում էր դրանց կողմից: 19-րդ դարի վավերագրական լուսանկարչությունը քաղաքների փողոցների աղքատ կյանքին նվիրված ալբոմներ ու հրապարակումներ էին: Վավերագրական լուսանկարչության այս ձևին են վերաբերում, մասնավորապես, Յակոբ Ռիիսի[7], Ջոն Թոմփսոնի[8], իսկ քիչ ավելի ուշ` Լյուիս Հայնի աշխատանքները. վերջինս պատկերել է քաղաքային կենցաղի ու աշխատանքի ողբերգական պայմանները: Յակոբ Ռիիսը լուսանկարիչ էր, որն ակտիվորեն հանդես էր գալիս սոցիալական բարեփոխումների համար. լուսանկարը նրա համար դարձել է հասարակական կոչի և սոցիալական քննադատության գործիք: Նրա «Ինչպես է մյուս կեսն ապրում» (How the Other Half Lives, 1890), պատմում է նյույորքյան ետնախորշերի կյանքի մասին և ոչ միայն լուսանկարչության, այլ նաև` սոցիալական շարժման համար կարևոր երևույթ էր:

20-րդ դարի առաջին կեսը որոշել է լուսանկարչության սոցիալական և քննադատական դերը:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Сьюзен Зонтаг Смотрим на чужие страдания / Пер. Виктор Голышев. — М.: Ад Маргинем, 2014. — ISBN 978-5-91103-170-1
  2. Васильева Е. Сьюзен Зонтаг о фотографии: идея красоты и проблема нормы // Вестник Санкт-Петербургского государственного университета. Серия 15, 2014, вып. 3. — С. 64—80.
  3. Heilbrun F. Charles Nègre: photographe 1820-1880. Catalogue de l’exposition. Arles, musée Réattu, 1980. ISBN 2-71180-164-0
  4. Васильева Е. Город как среда обитания // Васильева Е. Город и Тень. Образ города в художественной фотографии XIX-XX веков. Saarbrucken: Lambert Academic Publishing, 2013, с. 88-99. ISBN 978-3-8484-3923-2
  5. 5,0 5,1 Васильева Е. Фотография и феноменология трагического: идея должного и фигура ответственности. // Вестник Санкт-Петербургского государственного университета. Серия 15., 2015, вып. 1, с. 26-52.
  6. Руйе А. Фотография. Между документом и современным искусством. — СПб: Клаудберри, 2014. — 712 с. ISBN 978-5-903974-04-7
  7. Riis J. How the Other Half Lives: Studies among the Tenements of New York. New York: Charles Scribner's Sons,1890.
  8. Thomson J. Street Life in London. London: J.Thomson and Adolphe Smith, 1878

ԳրականությունԽմբագրել

  • Васильева Е. Сьюзен Зонтаг о фотографии: идея красоты и проблема нормы. // Вестник Санкт-Петербургского государственного университета. Серия 15., 2014, вып. 3, с. 64 - 80.
  • Васильева Е. Фотография и феноменология трагического: идея должного и фигура ответственности. // Вестник Санкт-Петербургского государственного университета. Серия 15., 2015, вып. 1, с. 26-52.
  • Левашов В. Лекция 6. Документальная фотография 1920 — 1950х годов. / Левашов В. Лекции по истории фотографии. — М. : «Тримедиа Контент», 2014. — 117—135. с. — ISBN 978-5-903788-63-7.
  • Руйе А. Фотография. Между документом и современным искусством. — СПб: Клаудберри, 2014. — 712 с. ISBN 978-5-903974-04-7
  • Hales P. B. William Henry Jackson and the Transformation of the American Landscape. Philadelphia: Temple University Press, 1988. ISBN 1-56639-463-5
  • Naef W.; Wood J. N. Era of Exploration. New York: Metropolitan Museum of Art, 1975. ISBN 9780870991288
  • Snyder J. American Frontiers: The Photographs of Timothy H. O’Sullivan, 1867—1874. Millerton, NY: Aperture, 1981. ISBN 9780893810832
  • Solomon-Godeau A. Wer spricht so? Einige Fragen zur Dokumentarfotografie // Herta Wolf (Hg.). Diskurse der Fotografie. Fotokritik am Ende des fotografischen Zeitalters. Frankfurt am Main, 2003, S. 53-74.
  • Stott W. Documentary Expression and Thirties' America. New York: Oxford University Press, 1973. ISBN 9780226775593
  • Stange M. Symbols of Ideal Life. New York and Cambridge, England: Cambridge University Press, 1989.
  • Starl T. Dokumentarische Fotografie // Hubertus Butin (Hg.). DuMonts Begriffslexikon zur zeitgenössischen Kunst, Köln 2002, S. 73-77.

Արտաքին հղումներԽմբագրել