Ստեփան Աղաջանյան

հայ նկարիչ
Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Աղաջանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։

Ստեփան Մելիքսեթի Աղաջանյան (դեկտեմբերի 16 (28), 1863[1][2], Շուշա, Բաքվի նահանգ, Ռուսական կայսրություն[3][1][2] - դեկտեմբերի 13, 1940(1940-12-13)[3][1][2], Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ[3][1][2]), հայ դասական գեղանկարիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ։

Ստեփան Աղաջանյան
Ծնվել էդեկտեմբերի 16 (28), 1863[1][2]
ԾննդավայրՇուշա, Բաքվի նահանգ, Ռուսական կայսրություն[3][1][2]
Վախճանվել էդեկտեմբերի 13, 1940(1940-12-13)[3][1][2] (76 տարեկան)
Մահվան վայրԵրևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ[3][1][2]
Ազգությունհայ
Քաղաքացիություն Ռուսական կայսրություն և  ԽՍՀՄ
ԿրթությունՇուշիի թեմական հոգևոր դպրոց (1881)[1] և Ժյուլիանի ակադեմիա (1900)[1]
Մասնագիտություննկարիչ
Ժանրդիմապատկեր
Ակտիվ շրջան1900 - 1940
ՈւսուցիչԺան Պոլ Լորան[1] և Ժան Ժոզեֆ Բենժամին-Կոնստան[1]
ԱշակերտներՎլադիմիր Այվազյան և Հմայակ Ավետիսյան
Պարգևներ
Ստեփան Աղաջանյան Վիքիքաղվածքում
 Stephan Aghajanyan Վիքիպահեստում

Կենսագրություն

խմբագրել

Ստեփան Աղաջանյանը ծնվել է 1863 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Շուշիում, դերձակի ընտանիքում։ Սովորել է Շուշիի թեմական դպրոցում (1872-1881) և ռուսական ռեալական ուսումնարանում (1881-1884)։ 1884 թվականին մեկնում է Բաքու, 1886 թվականին՝ Ֆրանսիա։

Հիմնավոր նկարչական կրթությունը ստացել է 1886-1890 թվականներին Մարսելի նկարչական ստուդիայում, ապա Փարիզի Ժյուլիանի ակադեմիայում՝ 1897-1900 թվականներին, պրոֆեսորներ Բ. Կոնստանի և Ժ. Պ. Լորանսի արվեստանոցում[4]։

1900 թվականին վերադարձել է Շուշի, 1902-1904 թվականներին աշխատել է Բաքվում, ապա տեղափոխվել Դոնի Ռոստով, ուր մինչև 1921 թվականը ստեղծագործել և նկարչություն է դասավանդել հանրակրթական դպրոցներում ու Պետական նկարչական ստուդիայում։

Ստեփան Աղաջանյանը 1921 թվականին վերադառնում է Հայաստան։ 1922-1929 թվականներին պաշտոնավարել է գեղարվեստա-արդյունաբերական տեխնիկումում (այժմ՝ Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի պետական քոլեջ) իբրև գեղանկարչության դասատու։ 1938 թվականին արժանանում է ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ կոչմանը, 1939 թվականին պարգևատրվում է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։ Մահացել է 1940 թվականի դեկտեմբերի 13-ին։

Ստեղծագործությունները

խմբագրել
 
Ստեփան Աղաջանյանին նվիրված հուշատախտակ Երևանի Աբովյան 42 հասցեում
  • Բրետանուհին 1898
  • Ակադեմիական էտյուդ 1899
  • Նկարչի մոր դիմանկարը 1900
  • Նկարչի հոր դիմանկարը 1900
  • Նկարչի քրոջ աղջիկը 1907
  • Մարուսյան 1907
  • Մ. Էքմեքչյանի դիմանկարը 1908
  • Ինքնադիմանկար 1909
  • Հյուսնը 1910
  • Ձկնորսը 1912
  • Մտորումներ 1914
  • Տիկին Խաչատրյանի դիմանկարը 1916
  • Հ. Խաչատրյանի դիմանկարը 1919

Երևանյան շրջան

  • Ինքնադիմանկար 1926
  • Նկարչի կինը 1926
  • Սեդրակը 1926
  • Վասիլը 1926
  • Նկարչի քույրը 1926
  • Գրող Էմին Տեր-Գրիգորյանը 1927
  • Ղարաբաղցի կինը Կոմպոզիտոր
  • Ա. Տեր-Ղևոնդյանը 1928
  • Անապաստանը 1928
  • Պիոներուհին 1928
  • Կոմերիտուհին ընթերցելիս 1930
  • Կարմիր բանակայինը 1930
  • Կարմիր հրամանատարը 1931
  • Երաժշտագետ Ս. Մելիքյանը 1933
  • Բժիշկ Հ. Գաբրիելյանը 1934
  • Երգչուհի Բարոնկինան 1935
  • Բլանշը 1940

1958 թվականին Վանաձորում բացվել է Ստեփան Աղաջանյանի անվան գեղարվեստի դպրոց[5]։

Գրականություն

խմբագրել
  • Երեմյան Ա. և Գյուրջյան Գ., Նկարիչ Ստեփան Աղաջանյան. կյանքն ու արվեստը, Ե., 1927
  • Մարտիկյան Ե., Ստեփան Աղաջանյան, Ե., 1956
  • Պարսամյան Ռ. Հ., Ստեփան Աղաջանյան, Ե., 1963

Ծանոթագրություններ

խմբագրել
  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. ԽուդավերդյանՀայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 Հայկական համառոտ հանրագիտարան (հայ.)Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1990. — հատոր 1.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Агаджанян Степан Меликсетович // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  4. Խաչատրյան, Հայկ (2003). Հայոց Հնօրյա Զվարճախոսները. Երևան: «Ամարաս». էջ 48. ISBN 4702080201. {{cite book}}: Check |isbn= value: checksum (օգնություն)
  5. «Վանաձորի գեղարվեստի դպրոցը 50 տարեկան է». Վերցված է 2009 թ․ մարտի 16-ին.(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ

խմբագրել
 
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
 Վիքիքաղվածքն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ստեփան Աղաջանյան» հոդվածին։
 Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ստեփան Աղաջանյան» հոդվածին։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 246