Ստեպան Վասիլչենկո

ուկրաինացի գրող, ուսուցիչ, թարգմանիչ

Ստեպան Վասիլչենկո (ուկր.՝ Степа́н Васи́льович Васильченко, իսկական ազգանունը՝ Պանասենկո[3], դեկտեմբերի 27 1878 (հունվարի 8 1879), Իչնյա, Իչնյանսկի վոլոստ, Բորզնայի գավառ, Չերնիգովի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 11, 1932(1932-08-11)[1][2], Կիև, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ[1]), ուկրաինացի գրող, ուսուցիչ, թարգմանիչ:

Ստեպան Վասիլչենկո
Stepan Vasylchenko.png
Ծնվել էդեկտեմբերի 27 1878 (հունվարի 8 1879)
ԾննդավայրԻչնյա, Իչնյանսկի վոլոստ, Բորզնայի գավառ, Չերնիգովի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
Վախճանվել էօգոստոսի 11, 1932(1932-08-11)[1][2] (53 տարեկան)
Վախճանի վայրԿիև, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ[1]
ԳերեզմանԲայկովո գերեզմանատուն
Մասնագիտությունգրող
Լեզուուկրաիներեն
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն և Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg ԽՍՀՄ
Stepan Vasylchenko Signature.png
Stepan Vasilchenko Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ստեպան Վասիլչենկոն ծնվել է 1878 թվականին Չեռնիգովի մարզի Իչնյա քաղաքում, հողազուրկ գյուղացի կոշկակարի ընտանիքում: 1888-1893 թվականներին սովորել է Իչնյայի տարրական դպրոցում: Երկու տարի պատրաստվել է՝ ուսուցչական սեմինարիա ընդունվելու համար: 1895 թվականին ընդունվել է Կորոստիշևի ուսուցչական սեմինարիան, որն ավարտել է 1898 թվականին: Ուղեգրով մեկնել է դասավանդելու Պոտոկի գյուղի մեկ դասարան ունեցող դպրոցում, այնուհետև տեղափոխվել է Բոգուսլավ: Ուսուցչություն է արել Կիևշինեում և Պոլտավշինայում: Մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել ժողովրդական արվեստի, Շևչենկոյի պոեզիայի, համաշխարհային դասականների հանդեպ, ինչը նպաստել է ապագա գրողի կյանքի և գեղարվեստական փորձի հարստացմանը: Դասավանդման շրջանում (1898-1904) պահել է «Ուսուցչի նշումները» օրագիրը, և այս շրջանում էլ սկսվել է նրա գրական գործունեությունը: Արտացոլելով հեղափոխական վերելքը, որը 1905 թվականի նախօրեին ընդգրկում է և գյուղը, Վասիլչենկոն իր օրագրում գրառում է.

  Վճռեցի. այսպես ապրել չի կարելի. հարկավոր է կռվել: Բայց ինչպե՞ս: Այդ պայքարում որպես զենք ես որոշեցի խոսքը վերցնել:  


1903 թվականի դեկտեմբերի 19-ին (1904, հունվարի 1) առաջին անգամ «Կիևյան թերթում» տպագրել է «Չհանդուրժեցին (Ժողովրդական ուսուցչի կյանքից)» պատմվածքը, «Կիևսկայա պոչտա» լրագրում ռուսերեն տպագրվել է նրա «Ձոն» պատմվածքը:

1904 թվականին Վասիլչենկոն ընդունվել է Գլուխովի մանկավարժական ինստիտուտ, որը լքել է 1905 թվականին և մեկնել Դոնբաս, ուսուցչություն արել Շերբինովկա (այժմ՝ Տորեցկ) գյուղում:

1906 թվականին Դոնբասում Վասիլչենկոն ձերբակալվել է՝ հեղափոխական շարժմանը մասնակցելու համար: Մեկուկես տարի մնացել է բանտում: Ազատվելուց հետո իրեն ամբողջովին նվիրել է գրական գործունեությանը: Նրա երկերը լի են բողոքի ոգով ընդդեմ ժողովրդական մասսաների իրավազրկության, ընդդեմ գյուղացիական հողազրկության, ընդդեմ կրոնի: Վասիլչենկոյի ստեղծագործության մեջ մեծ տեղ են զբաղեցնում նրա պատմվածքները երեխաների մասին: Վասիլչենկոն դեմոկրատ գրող է, տաղանդավոր ռեալիստ, նովելի վարպետ[4]:

Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո Վասիլչենկոն աշխատել է, որպես թղթակից, ուսուցիչ, մանկատան դաստիարակ։ Պատմվածքներ է գրել խորհրդային թեմայով:

Ստեպան Վասիլչենկոն մահացել է 1932 թվականին Կիևում: Թաղված է Բայկովո գերեզմանատանը[5]:

ԳրականությունԽմբագրել

  • Письменники Радянської України: Біобібліографічний довідник / Упорядники Олег Килимник, Олександр Петровський. - К.: Радянський письменник, 1970. - С. 60.
  • Деркач Б. А. Васильченко Степан Васильович // Українська літературна енциклопедія. - Т. 1. - К., 1988. - С. 278-279.
  • Проценко Л. А. Київський некрополь : путівник-довідник / Людмила Проценко. - К. : Український письменник, 1994. - С. 98-99.
  • Денисенко Г. Г. Васильченко Степан Васильович // Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. - Київ : Наукова думка, 2003. - Т. 1 : А - В. - 688 с. : іл. - С. 447-448.
  • Антоненко-Давидович Б. На шляхах і роздоріжжях: Спогади. Невідомі твори. - К.: Смолоскип, 1999. - С. 60-61.
  • Шевчук В. Теплий талант Степана Васильченка // Наука і культура. Україна: Щорічник. - Випуск 22. - К., 1989. - С. 418-428.
  • Будзей Олег. Про бідного єврея замовте слово…: Кам'янецький відлік // Подолянин (Кам'янець-Подільський). - 2002. - 26 липня. - С. 5.

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Васильченко Степан Васильевич // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. 2,0 2,1 2,2 Энциклопедия Брокгауз (գերմ.)
  3. Степан Васильченко (Степан Панасенко, 1879-1932)
  4. Ուկրաինական կլասիկ գրողների պատմվածքներ, Հայպետհրատ, Երևան, 1956:
  5. Життя і творчість С. В. Васильченко